- •Мақсаты және мәртебесі
- •Экономикалық қорлар мен шағымдарында болатын өзгерістер
- •Есептеу негізінде есептіліктің қаржылық көрсеткіштерге әсер етуі
- •Өткен ақша ағымдары әсер еткен қаржылық көрсеткіштер
- •Шынайы түрде ұсыну
- •Негізгі сапалы сипаттамаларды қолдану
- •Тексерілгіштік
- •Сапалы сипаттамалардың қолданылуын арттыру
- •Пайдалы қаржы есептілктің шығын тежеулері
- •Қаржылық жағдай
- •Активтер
- •Міндеттемелер
- •Капитал
- •Табыстар
- •Шығындар
- •Келешек экономикалық пайдалардың ықтималдығы
- •Өлшем сенімділігі
- •Активтерді мойындау
- •Қаржылық есеп беру элементтерінің өлшемі
- •Капиталды сүйемелдеу тұжырымдамалары және пайданың анықталуы
Келешек экономикалық пайдалардың ықтималдығы
4.40 Ықтималдық ұғымы дәреженiң ұсынысы үшiн мойындау шартында қолданылады немесе баппен байланыстырылған ұйымның келешек экономикалық пайдаларын жоғалтуы. Бұл ұғымдар ұйымның жұмыс iстейтiн қоршаған ортаны сипаттайтын анықталмағандыққа сәйкес келедi. Келешек экономикалық пайдалардың ағыны қолданылатын анықталмағандық дәрежесінiң бағалары,сонымен қатар қаржылық есеп беруiн құрастыру негiздерiнде өндiре алады. Мысалы, ұйымның қарызын сөндiргенде,дәлелдер жоқ болса,мұндай қарызды актив ретiнде мақұлдауға болады. Қарыз түрлерiнiң көпшiлiктерi үшiн, кейбір төленбегендер әдетте ықтимал болып есептелінеді,сондықтан,экономикалық пайдалардың күтiлетiн қысқартуын ұсынатын шығын танылады.
Өлшем сенімділігі
4.41 Объект мойындауларының екiншi шарты,оның құны немесе берiк өлшей алған бағаның бар болуы құжатпен сәйкес келеді. Құн және баға көпшiлік жағдайда есептемелерде анықталуы керек. Қисынды есеп мәндерін қолдану, қаржы есеп беруiнің маңызды құрастыруының бiр бөлiгi болып табылады және оның сенiмдiлiгiн түсiрмейдi. Сол қисынды есеп мәнi мүмкiн емес болған жағдайда,объект баланс немесе шығын мен пайда туралы есеп берулерде танылмайды. Мысалы, соттық талаптан күтiлетiн түсулер анықтау барысында актив,табыс, және сонымен бiрге мойындаудың мақсаттары үшiн ықтималдық жағдайына сай келу. Егер талап шамасы берiк анықталмаса, ол талап актив немесе табыс сияқты танылуына болмайды, алайда, ескертулер, түсiнiк материалдары қосымша кестелерде ашылуы керек.
4.42 Нақтылы бір уақытта шарттарды қанағаттандырмайтын объект 4.38 параграфында,нәтижесінде кезекті оқиғалар мен жаңа шарттарды мойындай алады.
4.43 Маңызды элементтiң мiнездемесіне ие болатын,бiрақ мойындау шартына сәйкес келмейтiн объект, түсiнiк материалдары немесе қосымша кестелерінің ашылуына лайық бола алады. Қаржылық есеп беру қолданушыларының объект туралы мәлiметі қаржы жағдайының бағасы үшiн лайықты болып есептелінеді және бұл қызметтiң нәтижелерi ұйымның қаржылық жағдайының өзгерiстерi.
Активтерді мойындау
4.44 Ұйымның келешек экономикалық пайдаларының құйылуында актив баланста танылады және активтің құны берiк өлшей алған бағасында танылады.
4.45 Шығындарға апарған кезде,актив баланста танылмайды және ағымдағы есеп мерзiмінiң шектерiнде ұйымның экономикалық пайдаларының құйылуын шығарады. Оның орнына,осындай операциялар табыстар мен шығындар есеп берулерінде шығындарды тануға апарады. Мұндай шағылысулар ұйымның келешек экономикалық пайдалары үшін,шығындар жасағанда басқарманың басқа да ойларын болжамайды. Анықтамалық дәрежесіне қатысты ойлар экономикалық пайдалар ағымындағы есептік мерзімде ұйымға түсетін болады және активтің танылуына жеткілікті болмайды.
Міндеттемелерді мойындау
4.46 Міндеттемелер баланста танылды,егер ағымдағы міндеттемелерді жапқанда ресурстардың экономикалық пайдасы,қайтарымы бар болса, бұл өтеу шамасы берiк анықтала алады. Келісімшарт міндеттемесі бойынша тәжірибеде,бірдей пропорционалды деңгейде орындалмаған (мысалы, тапсырыс берілген бірақ,әлі алынбаған қорлар бойынша міндеттеме) ереже бойынша,міндеттемелер қаржылық есептемеде танылмайды. Алайда,мұндай міндеттемелер, міндеттемелер анықтамасына және нақты шарттарды қанағаттандырады.
Табыстарды мойындау
4.47 Егер активтердің үлкеюіне немесе берiк өлшей алған мiндеттемелердiң кiшiреюіне қатысты келешек экономикалық пайдалардың үлкеюi болса, табыс шығын мен пайда туралы ақпараттар танылады. Шындықта бұл табыстың мойындауы активтердiң үлкеюi немесе мiндеттемелердiң кiшiрейтуiн мойындаумен бiр уақытта болғанын бiлдiредi.
4.48 Әдетте қабылданған процедуралар,мысалы, талап табысының мойындауын тәжiрибеде табысты алғандай етiп, Концептуалды негіз бұл келтiрiлген мойындаулардың талаптары болып табылады. Негiзiнде бұл процедуралар берiк өлшеген және жеткiлiктi дәрежесi бола алатын баптар мойындауын шектеуге табыс ретiнде бағытталған.
Шығындарды мойындау
4.49 Егер болашақта экономикалық пайдаларға қатысты активтерiнiң кiшiрейтуi немесе берiк өлшей алған мiндеттеменiң үлкеюi пайда болса, шығындар шығын мен пайда есеп берулерде танылады. Iс жүзiнде бұл шығындарды мойындау, мiндеттемелердiң үлкеюi немесе активтердiң кiшiрейтуiн мойындаумен бiр уақытта болғанын бiлдiредi.(мысалы, еңбекақы төлеулерi немесе амортизация жабдықтарының қарыздары).
4.50 Шығындар табыстардың нақты баптары бойынша пайдалардың арасындағы тiкелей салыстыруды негiзінде шығын мен пайда танылады. Бұл процесс шығын және пайданың салыстыруы деп аталады.Пайдалар операция немесе басқа оқиғалардан тiкелей пайда болған шығындардың бiр уақыттағы құрамалы мойындауын ойлайды; мысалы, сатылған тауарларда өзiндiк құн құрайтын шығындардың әр түрлi компоненттерi,сонымен бiрге тауарлардың сатудан алынған табыс танылады. Осы Концептуалды негізге сәйкес, салыстыру тұжырымдамасы, активтер немесе мiндеттемелердiң анықтауларына сәйкес келмейтiн баптардың балансында мүмкiндiк бермейдi..
4.51 Егер экономикалық пайдалардың пайда болуы бiрнеше есеп-қисап кезеңдерде күтiлсе, тек қана тура немесе жанама бақылай алса, шығын мен пайда туралы ақпарат шығындары тиiмдi үлестiрiлу әдiс негiзiнде танылады.Бұл шығындарды жиі мойындау, қолдануға қатысты мұндай негiзгi құрал, iскерлiк атақ, патенттер және сауда таңбалар активтерiнде керек; шығын бұл жағдайда амортизация деп аталады. Бұл үлестiрiлу әдiсі, осы баптармен сабақтас экономикалық пайдалар қолданып немесе есеп-қисап кезең шығындарын мойындау үшiн арналған.
4.52 Егер шығын келешек экономикалық пайдаларды құрмаса, шығын шығын мен пайда туралы есеп берулерде танылады, келешек экономикалық пайдалар баланста актив ретiнде сәйкес келмейді.
4.53 Тауар кепілдігі бойынша,активтің мойыдауынсыз міндеттеме пайда болған кезде,шығын пайда және шығыс есептемелерінде танылады.
