Қаржылық есеп беру элементтерінің өлшемі

4.54 Баға - бұл қаржылық есеп беруiнiң элементтерi бойынша баланс шығын мен пайда туралы ақпаратқа енгiзiлуi керек болған ақшалай сомалардың анықтау процессі. Ол үшiн бағаның нақты әдiсiн таңдау керек болады.

4.55 Әртүрлi дәреже және әртүрлi комбинациядағы қаржылық есеп беру бағаның әр түрлi әдiстемелік қатарын қолданады. Оған келесi әдiстер жатады:

1. Бастапқы құн. Активтер төленген қаржылардың немесе олардың балама ұсынған әдiл құн сомасы бойынша есепке алынады. Мысалы, мiндеттемелер алмастырған сома бойынша есепке алынады, қаржылар немесе төлеу нормасы iстiң жүрiсiнде күтiлетiн балама сомалары бойынша.

2. Ағымдығы нақты құн. Активтер қаржылар немесе сол жағдайда төлеуi керек болған баламаларының сомасы бойынша шағылысады. Мiндеттемелер қаржылар немесе мiндеттеменiң өтеуi үшiн баламаларының дисконтталмаған сомасы бойынша шағылысады.

3. Сатудың мүмкін бағасы (өтеу). Активтер қаржылар немесе нормалы шарттардағы активтiң сатуынан құтқарыса алған баламаларының сомасы бойынша шағылысады. Мiндеттемелер өтеу құн бойынша шағылысады; қаржылар немесе мiндеттемелердi өтеу үшiн iстiң жүрiсiнде баламаларының дисконтталмаған сомасы бойынша жұмсауға есептер едi.

4. Дисконтталған құн. Активтер қаржылардың келешек таза түсудiң дисконтталған құны бойынша есептелінеді, осы активпен iстiң жүрiсiнде жасалу шағылысады. Мiндеттемелер қаржылардың келешек таза қатардан шығуды дисконтталған құн бойынша есептейтiн, мiндеттемелердiң өтеуi үшiн iстiң жүрiсiнде талап етеді.

4.56 Негізгі өлшемдер өте кең қабылданған серiктестiктерiнің нақты құны болып табылады. Ол әдетте бағаның басқа әдiстерi бар комбинациясында қолданылады. Мысалы, қорлар өзiндiк құнның ең кiшiсi бойынша есепке алады және сатуға мүмкін таза баға, нарықтық бағалы қағаздар, оларды нарықтық құн, дисконтталған құны, зейнетақы мiндеттемелерi бойынша есепке алады. Керiсiнше, нақты құн арқа сүйейтiн есептiк үлгiге қабiлетсiздiкке кейбiр ұйымдар жауапқа ақша емес, активтерге баға өзгерiсiнiң ықпалымен, қалпына келтiргiш құн бойынша есепке алу әдiстi пайдаланады.

Капитал тұжырымдамалары және капитал сүйемелдеулері

Капитал тұжырымдамалары

4.57 Өзінің қаржылық есеп беруiн құрастыру үшiн серiктестiктердiң көпшiлiгi капиталдың қаржылық тұжырымдамаларын қабылдады. Сатып алушы қабiлеттiлiгі инвестиция салған қаржы тұжырымдамасына сәйкес таза активтер немесе ұйымның меншiктi капиталының синонимы сияқты қаралады. Мысалы, капиталдың операциялық қабiлеттiлiгі, капиталдың физикалық тұжырымдамаға сәйкес бұл күндік өнiм бiрлiктерiнiң шығарылымына негiзделген серiктестiктердің өндiрiс қуаты.

4.58 Капиталдың тиiстi тұжырымдамасына сәйкес ұйымды таңдау оның қаржылық есеп беру қолданушыларының қажеттiктерiнде тұрақтануы керек. Егер қаржылық есеп беруiнiң қолданушылары номиналды инвестиция салынған капитал немесе капиталдың қаржылық тұжырымдамасы қабылданған тиiстi инвестиция, салынған капиталдың сатып алушы қабiлеттiлiгiнiң қамтамасыз ету негiзi. Алайда қолданушылар ұйымның операциялық қабiлеттiлiгiне уайымдайды, онда капиталдың физикалық тұжырымдамасын қолдануы керек.Тұжырымдаманы енгiзу процесінде өлшемдерi бар кейбiр қиындықтар пайда бола алатындығымен, тұжырымдаманың таңдауы,пайданың анықтауында жету мақсатқа көрсететін пайданың анықтауында керек болады.