2 Билет

2.1. Бу турбиналы қондырғының жылулық циклы мен оның пәк-ті.

1883 жылы, швед инженеры Густав Лаваль, бір сатылы активты бу турбина ұсынды. Бұл турбинаның айналым жылдамдылығы өте жоғары болған, ПЭК-ті төмен, ең жоғары қуаты 500 кВт. Мысалы диск диаметры 100 мм болғанда – айналым жылдамдылығы 500 1/с, ал қуаты 2,5 кВт. Жылу қозғалтқыштар мен электр генераторларының дамуы, ПЭК-нің шамамен өзгеруі 1-ші суретте көрсетілген.

Турбина сатысының тиімділігі пайдалы әсер коэффициентімен (ПӘК) сипатталады. Турбина жұмыс қалақшылар куатының негізге сатының бар куатына қатынасын, сатының келтірілген қалақша пайдалы әсер коэффициенті деп санайды:

η_о.л = N_u / N_о ,мұнда жұмыс қалақшылар куаты N_u = L_u·G , ал L_u – меншікті жұмыс; негізге сатының бар куаты N_о = Е_о·G, ал Е_о – меншікті энергия.Осыдан келесі шығаруға болады: η_о.л = L_u / Е_о ,Сатының келтірілген қалақша пайдалы әсер коэффициенті:

η_о.л = ;

Көп сатылы турбинада шығыс жылдамдылығы келесі сатыда пайдаға асады, сондықтан ПӘК-ті жоғарлайды. Көп сатылы турбинада бу алым жасауға болады. Бу алымдар турбинаның өзінің ПӘК-тін төмендетседе, бу турбина қондырғының негізгі тиімділігін көтереді.

2.

2.3. Турбогенератордың моторлы жұмыс тәртібінің ерекше қасиеттерін және кемшіліктерін айтыңыз. р электр жүйеде қуат реттеуге (тоқ жиелігін реттеуге) пайдаланса, оның жүктемесі өзгеріп тұрады, ол реттеу тәртібінде жұмыс атқарады деген сөз. Егер турбогенератордың жүктемесі тез өсе бастаса, бу генератор өнімділігі жеткіліксіз болады. Сондықтан, реттегіш клапандардың қосымша ашылуын ұйымдастыру қажет, бұған байланысты қысым төмендеп, бу генератор қосымша бу өнімделеді. Бұдан басқа тәсіл төмен қысымды жылытқыштарға бу беруін ажыраты. Егер турбогенератордың жүктемесі төмендесе, бу шығысы артық болып оның қысымы жоғарлап, турбина жұмысына қауіптік туғызады, бұл кезде артық буды БРОУ арқылы конденсаторға жіберуге болады. Сондықтан, реттеу жүйесінің жұмысы өте сенімді болуы қажет, егер жүктеме өзгерсе, реттегіш клапан бу шығысын тез өзгертуі қажет. 1-ші суретте қайраттық құраманың реттеу жұмыс тәртібінің екі түрі көрсетілген:1) Реттегіш клапан арқылы турбина қуатын реттеуіне келетін негізгі сигнал (дабыл) – тапсырма бойынша қуат N₃ (1-ші сурет, б-реттеу түрі). Бу генератордың жылу жүктемесін реттейтін, қоректі су шығысын D_п.в өзгертетін реттегішке, қысым Р_п.п және дифференцаторлардан шығатын екі сигнал h_кл , D_п.в келеді (мұнда h_кл – реттегіш клапанының орналасуы; D_п.в – қоректі су шығысы, реттеу жүйесінің жұмыс сапасын көтереді).

2) Турбина қуатын реттеуіне келетін негізгі сигнал (дабыл) – тапсырма бойынша қуат N₃ пен деректі қуат N_ф айырмашылығы (1-ші сурет, в-реттеу түрі). Бұл сигна екі қысым айырмашылығымен (Р_р - Р_пр) сипатталады. Электрлік жүктеме өзгерген кезде N₃ – N_ф сигнал пайда болады, турбинаның қуат реттегіші іске кірісіп осы айырмашылығын кетіруге тырысады, реттегіш клапандар арқылы, куат айырмашылығы нольге теңестіріледі, N₃ – N_ф = 0. Бұл реттеу жүйе электр-гидравликалық реттеу жүйе деп аталад