6. Гаж фунционалды мүмкіндіктерін сипаттаңыз. Шейп-файл форматына анықтама беріңіз.

1.ГАЖ жүйесі экологиялық жағдайлардың, табиғи ресурстарды орынды пайдалану  мониторингінің ғылыми және қолданбалы мәселелерін шешу мақсатында және де инфрақұрылымдық жобалау үшін, қалалық  және аймақтық жоспарлау, төтенше жағдайлардағы  жедел шара қабылдау үшін пайдаланылады. Өмірде кездесетін алуан түрлі мәселелер  келесі белгілер бойынша жіктелетін ГАЖ құруға алып келді:Функционалды мүмкіндіктері бойынша:

- Жалпы мақсаттағы толықфункционалды  ГАЖ;

Маманданған ГАЖ қандайда  бір саладағы нақты мәселелерді  шешуге бағытталған;Үйде және ақпараттық-анықтамалық  қолдануға арналған ақпараттық  анықтамалық жүйелер;

Географиялық ақпараттарды автоматты түрде өңдеу үшін берілген мәліметтерді компьютерлік өңдеуден өткізу жүйесін құру керек. Ол үшін ГАЖ –  автоматты жинақтау, сақтау, өзгерту  және геоақпараттарды беру ЭЕМ және автоматтандырылған ГАЖ – дың  құрылымын В. Г. Линниктің төмендегідей жобасы ретінде құруға болады. Көп  мақсаттағы ГАЖ – дар көптеген жұмыстарды шешуде қолданылады. Осы  атқару барысында төмендегідей функционалдық мүмкіндіктер пайдаланылады:

• Белгілі бір заттың банкідегі дайындығы және кіріспесі;

• Ақпараттық – анықтамалық үлгілеу;

• Имитациялық үлгілеу;

• Эксперттік үлгілеу;

• Автоматтандырылған карта құру;

• Картометриялық есептеу;

ГАЖ – төмендегідей физикалық  – географиялық есептерді шешуге белгілі бір мүмкіндік береді: ландшафтардың морфологиялық құрылымын  зерттеуге, физикалық – географиялықдандастыруды жасауға және т.с.

2.Шейп-файл түсінігі, қызметі мен түрлері

Шейп файл – қабат. Кез-келген географиялық объект түрі жеке қабаттардан жасалады. ArcCatalog- тан vector папкасынан тышқанның оң жағын басып,  новый→ шейп файл, терезе ашылады, ИМЯ-ға латын əріптерімен ат беріп, түрін таңдаймыз: polygon, point, poliline қабаттың координат жүйесін таңдаймыз. Олүшін  ditor – редактировать → Select немесе Import Project Coordinate Systems→OK дейміз. 

Ашылғанқабаттарды  ArcMAP-қашақырамыз. Ол үшін ArcMAP-тан

+Добавить данные тетігін  басамыз. Ашылған терезеден vector папкасындағы 

қажеттіқабаттардышақырамыз. Əрбір  шейпфайлалтықұрамдасформаттан

тұрады. Оларды Мой компьютер  арқылы ашқан кезде ғана көре аламыз. Карта бетіндегі нүктелік объектілерді белгілегенде ең бірінші оларға анализ жасаймыз.

Елді-мекендердің категориясы 1) қала; 2) аудан орталықтары; 3) село.    Əрбір нүктедегі объектінің сандық сипаттамасы бар, яғни биіктік

өлшемі бар. Осы бізде  бар мəліметтерді карта бетінде көрсету үшін атрибуттар кестесіне енгіземіз. Ол үшін биіктік белгілері қабатына барып, тышқанның оң жағын басамыз. Ашылған терезеден Open Atribute Table деген команданы таңдаймыз. Atribute Table кестесінде кез-келген қабаттың үш бағыты болады: FID,SHEP,ID.

              FID- реттік номері;

              SHEP- атауы (полигон, сызық, нүкте);

              ID- поля;

Жаңа мəліметтерді енгізу үшін Atribute кестесінің ішіндегі Options қатарына барамыз, ашылған терезеде қосылатын поляның атын жазамыз. Оның типін таңдаймыз

ГАЖ картадағы әр объектілерді шейп файл түрінде 3 түрге жіктеленеді:

1. Нүктелік;  2. Сызықтық; 3. Полигоналды