9. Гаж бағдарламалық жабдықталуының негізгі өндірушілерін атаңыз.

ESRI — американдық компания, геоақпарттық жүйенің (ГАЖ) өнімдерін шығарушы. ArcGIS компаниясының программалық өнімдері әлемде үлкен сұранысқа ие болды, соның ішінде Ресейде. ESRI  компаниясының негізі 1969 жылы Джек және Лора Дэнджермонд салған, қазіргі кезде онда 4000 нан астам адам жұмыс істеуде. Бұл компания ГАЖ индустриясының көшбасшыларның бірі. Көптеген есептулерге байланысты оның халықаралық ГАЖ нарығындағы үлесі 35 % құрайды. Компания АҚШ тан басқа жерлерде компания желісі арқылы жұмыс істейді – халықаралық дистрибьюторлермен. Ресей территориясында және ТМДның тоғыз елінде ESRI компаниясының эксклюзивті дистрибьюторы является ESRI CIS компаниясы болып табылады.ESRI кеңістіктік мəліметтермен  жұмыс жасауға арналған бағдарламалық  қамтамасыздандырудың жетекші өндеушісі,  геоақпараттық жүйелер дүние  жүзілік нарығының лидері (Daratech мəліметі  бойынша 34 % ). ESRI компаниясы 1969 ж негізделген.  Бүкіл дүние жүзі бойынша қызметкерлер  штаты 2700 адамнан асады, ал 2003 жылғы жылдық айналым $ 500 млн-  ға жетті. ArcGIS платформасын өңдегенде,  компаниямен $ 250 млн жуық ақша  салынды. 220 мемлекеттің 350 мыңан  астам жеке жəне бірлескен  клиенттері ESRI бағдарламалық өнімнің  миллионнан астам лицензиясын  пайдаланады. 

ESRI фирмасының программалық  өнімі ArcGISте ГАЖ толық каталог  түрінде құрылған.Яғни мәліметтерді  өңдеудің төменгі мүмкіндіктері бар:мәліметтерді карта түрінде жоғары деңгейде бейнелеу.инструменттер жинағы кеңістіктік мәліметтерді өңдеуге арналған құрылымдарды жинағы.ArcGISтің негізгі қосымшалары:ArcMAP, ArcToolBox,ArcCatalog. ArcGis – бұл геоақпараттық жүйені (ГАЖ) құруға арналған бағдарламалық өнімдердің шоғырланған жиынтығы. ArcGis, кеңістіктік мəліметтерді құруға, басқаруға, интеграцияға, талдауға, бейнелеу жəне көрсетуге қолданылады. ArcGis-дің бағдарламалық өнімдері, ГАЖ-функционалдық пен бизнес-логика қажет етілетін барлық жерлерде үстел үсті, серверлік жəне тұтынушы қосымшаларында, WEB арқылы, «алаңда» немесе ұтқыр құрылғыларында қолдануға мүмкіндік береді. ArcGis бағдарламалық өнімдерінің сызғышы «үйлесімділік» ұранымен өңделініп, СОМ, Net, Java, XHL, SOAP объекттік архитектурасын қосқанда, компьютерлік саланың стандарттары негізінде құрылған. ArcGis архитектурасының ауқымдылығы бағдарламалық қамтамасыздандырудың көптұтынушылық саралауы мен мəліметтерді жаңартуға арналған бірыңғай ортаның қажет болуы, жеке тұтынушылар мен ірі компанияларға бағдарламалық қамтамасыздандырудың біркелкі келетіндігін білдіреді.

10. Мәліметтер базасы мен шейп-файлдардың ерекшеліктері мен айырмашылықтарына тоқталыңыз.

Географиялық мәліметтер базасының шейп-файлдан айырмашылығы

Геомəліметтер базасы .Векторлық жəне растрлік, адрестік нүктелер геодезиялық өлшем мəліметтері, метомəліметтер жəне көптеген басқа да əр түрлі мəліметтердің құрылымы мен сақтау ережелерін анықтайтын үлгі.

Географиялық мәліметтерді сақтауда шейп файлдар мен мәліметтер базасы жасалған. Шейп файлдар географиялық мәліметтерді сақтау үшін керек. Өзінің атқаратын қызметіне байланысты шейп файлдар манызды жұмыстар атқарады, соның бірі мәліметтерді ауыстырумен  танымал.Шейп файлдар тек қарапайым  географиялық мәліметтерді сақтау үшін ғана жасалса,қазіргі таңда маңызды  жұмыстарды атқаратын бағдарламанның біріне айналып отыр. Шейп файлдар  қолданыста қарапайым және оңай болғанымен,  геомәліметтермен жұмыс атқаруда оларда шектеулер кездеседі. Мыналар:

1. Географиялық мәліметтер тек шейп файлда кеңістік обьектер мен атрибуттарды сақтап қоймай,басқа  да жұмыстар атқарады. Мысалы аннотаци, атрибуттық байланыстар, топологиялық байланыстар мен координаталық  дәлділікпен, оны шешу жолдары, атрибутық  домендер сияқты қызметтер көрсетеді. Бірақ бұл географиялық мәліметтерді сақталатын ақпараттар,олар шейп файлға еш қатысы жоқ.

2. Шейп файлдар алмастыру  жұмысымен айналысқандықтан , олар ашық форматтағы бағдарлама болып саналады. Бірақ шейп файлдар әр форматтағы жұмыстарды сақтай бермейді,егер дұрыс  болмаған жағдайда шейп файлдарды зақымдап немесе жарамсыз етіп алуға болады.

3. Шейп файлдар dBASE форматында сақталынады,Ол 1980 жылдарда кестелер мен атрибуттарды сақтау үшін ойластырылған. Бірақ дами келе Unicode, форматтары қолданлы басталды,олар әр тілде сақтауға мүмкіндік берді.Бірақ шейп файлдар ағылшын тілінде жұмыс атқарған.

Географиялық мәліметтер базасы, векторлық және расторлық, адрестік нүктелер, геодезиялықө өлшем мәліметтері, метомәліметтер және көптеген басқа да әртүрлі мәліметтердің құрылымы мен сақтау ережелерін анықтайтын үлгі. Географиялық мәліметтерді сақтауда Shаpе-файлдар мен мәліметтер базасы жасалған. Shаpе-файлдар географиялық мәліметтерді сақтау үшін керек. Өзінің атқаратын қызметіне байланысты Shаpе-файлдар маңызды жұмыстар атқарады, соның бір мәліметтерді ауыстырумен танымал. Shаpе-файлдар қарапайым географиялық мәліметтерді сақтау үшін жасалса, қазіргі таңда маңызды жұмыстрады отқаратын бағдарламаның біріне айналып отыр. Shаpе-файлдар қолданыста қарапайым және оңай болғаны мен гео мәліметтре мен жұмыс отқаруда олардв шектеулер кездеседі. Мыналар; географиялық мәліметтер тек Shаpе-файлда кеңістік объектер мен отрибуттарды сақтап қоймай, басқа да жұмыстар атқарады. Мысалы аннотация, атрубуттық байланыстар, топалогиялық байланыстар мен координаталық дәлділікпен, оны шешу жолдары, атрибуттық дәмендер сияқты қызметтер көрсетеді.

Shаpе-файлдар алмастыру жұмысымен айналысқандаықтан, олар форматтағы бағдарлама болып саналады. Бірақ Shаpе-файлдар әр форматтағы жұмыстарды сақтай бермейді, егер дұрыс болмаған жағдайда Shаpе-файлдарды зақымдап немесе жарамсыз етып алуга болады.