9.Диэлектрик шығыннын жилікке,температураға қатынасы.

Электр өткізгіштік экспонента арқылы температурамен байланысқандықтан температура жоғарылаған сайын tgδ - да экспонентамен өседі және де жиілік көбейген сайын tgδ азаяды. Жылулық қозғалыспен байланысқан дипольді – релаксициондық өрістену дейміз. Температура жоғарылаған сайын диполь-дардың бір тепе-теңдік күйден екіншісіне өтуіне кететін электр өрісінің энер-гиясы жұмсалған сайын tgδ өседі. Бұл процесте дипольдардың саны неғұрлым көбейген сайын, солғұрлым tgδ жоғарылайды. Интенсивті жылулық қозғалыс-ының әсерінен дипольдар бір жағдайдан екінші жағдайға өтеді, сол кезде tgδ төмендейді. Бұл жылулық қозғалыстың энергиясы температура өскен сайын көбейе береді де электр өрісінің тарауы азаяды. Сосын температураға қарай tgδ қайтадан өседі, бұл көбеюі электр өткізгіштікпен байланыс. Ал жиілік көбейген сайын tgδ - ның максимумы жоғары температураға қарай ығысады. Ионизациялық шығындарда tgδ кернеудің белгілі бір мәнінен бастап өсе бастайды да максимум мәнге жетеді. Ионизациялық диэлектрлі шығындар газдың изоляция мен қатты дене арасында газ қосқышы бар заттарда байқалады.

Сегнетоэлектриктердің диэлектрлі шығындары спонтандық өрістену арқылы түсіндіріледі. Сегнетоэлектриктердің жасалған конденсатордың электр-одтарында зарядпен кернеудің қатысында электрлік гистерезис байқалады. Бұл шығындардың шамасы гистерезистік ауданымен сипатталады.

Құрамы әртекті, күрделі заттарға жататын: негізі қағаз немесе мата қатқабат пластиктер, пластмассалар, саңлаулы керамика, ақықтың туындылары – мика-нит, микалекс. Бұл заттардың құрамы күрделі болғандықтан диэлектрлі шығынның мөлшерін санайтын жалпы формула болмайды. Диэлектрлі шығынмен диэлектрик өтімділігін тәжірибе бойынша табады.

10.Диэлектріктін тесілуі.Тесілу кернеу мен тесілу кернеулік.

 Электр өрісіне қосқан диэлектиктің электродтарының арасындағы потенциалдар айырымы белгілі мәнге жеткенде, диэлектрикті тоқпен тесіп өтеді. Сонда диэлектрик тоқ өткізеді және электр тізбегінен айыратын қасиетін жоғалтады. Тесіп өткен кездегі кернеу- тескіш кернеу  (U_т). Бірыңғай өрістегі электр беріктігі тескіш кернеулікке (Е_т) тең. Ол мына формуламен есептеледі  Электр өрісіне қосқан диэлектиктің электродтарының арасындағы потенциалдар айырымы белгілі мәнге жеткенде, диэлектрикті тоқпен тесіп өтеді. Сонда диэлектрик тоқ өткізеді және электр тізбегінен айыратын қасиетін жоғалтады. Тесіп өткен кездегі кернеу- тескіш кернеу  (U_т). Бірыңғай өрістегі электр беріктігі тескіш кернеулікке (Е_т) тең. Ол мына формуламен есептеледі

 

                                                            Е_{т =}U_t/d    (В/м)                                          (4.1)

мұнда U_t – тескіш кернеу;

d – қалыңдық, не болмаса екі электродтың арасы.

Газдарды тесіп өту фотонды және пәрменді соқпа ионданулармен анықталады. Сұйық заттар жылулық ионизация процестердің арқасында өтеді. Қатты денелерді тесу үшін электрлік процестермен жылулық процестер бірге жүру керек, осы процестердің қуаты өте жоғары болады.