13.Диэлектриктердин негизги электрлик емес минездемелери.

14.Заттардын жылулык минездемелери,жылуга тозимдик класстары.Кызуга шыдамдылык электроизоляцияланган материалдардын аз немесе коп уакыт бойы оте улкен температураларга шыдауын кызуга шыдамдылык деп атаймыз. Халыкаралык электротехникалык комиссия мен ГОСТ бойынша арбир электр курылгыларга жасауга колданылатын электроизоляцияланган материалдардын калыпты жумыс температурасын белгилейди.Изоляцияланган материалды кай класка жаткызу туралы сурагы ГОСТ аркылы гана шешеди. Суйык диэлектрикти багалауга келеси минездемелер: оталу температурасымен, оталгыштык температуралар жатады.Суйыкка тозимдилик. Суыкка тозимдилик деп материалдын оте аз температураларда озинин электрлик касиеттерин жогалтпауын айтамыз. Атауда материалга механикалык касиеттерин жогалтпайтын етип томен температура бериледи.

Жылу откизгиштик. Жылу откизгиштиктин техникалык мани изоляцияланган материалдарды коршап турган проводтар мен магнит проводтарда жане диэлектрлик шыгындар аркылы, материалдар аркылы коршаган ортага отип кетуинде. Материалдардын жылу откизгиштиги Фурье тендеуине киретин жылу откизгиштигимен минезделеди 

15.Материялдардын механикалык мінездемелері.

Электроокшауланган материалдардын болшектерине механикалык куштер асерлейди, сондыктан механикалык минездемелер практикалык улкен манге ие болады. Узилу бериктиги, кысуы мен майысу мынандай формулалармен аныкталады. мунда - созылу куши; - кысу куши;S- кескинин ауданы; -кисаюы моментиW –  заттын кедкрги моменти.Морттык. Коптеген материалдар шартты болып келеди. Ал кейбиреулер статистикалык куштерге тотеп беретин оте берик тилекпен сипатталганымен динамикалык куштерге тез-ак морт сынады.Катты заттын кишкентай дене аркылы (болаттан жасалган диаметри 5 мм шар) берилетин куштин кысуына карсы туру кабилетин – Бриннель каттылыгы   мунда D- катты дененин бетиндеги издин диаметри; h-издин терендиги.Туткырлык. Суйык жане кою электроизоляцияланган материалдар ушин багалы механикалык минездеме болады. Динамикалык туткырлыкты – ишки уйкелис коэффициенти  Пуазель немесе Стокс зандары аркылы аныктауга болады. Пуазель заны бойынша туткырлык капиллярлы куыс трубкадан агатын суйыктардын оту уакытын  сол трубканын туракты шамасына (с) кобейтуине тен(ή=с∙τ), (Ст).Стокс заны бойынша туткырлык бир ортада шардын туракты куштин асеринен ыгысу жылдамдыгына  тен. мунда F-куш;r- шардын радиусы - суйыктын динамикалык туткырлыгы.

16.Химиялык байланыстардың түрі.Олардың материялдарға әсері.

Коваленттик электрондык және иондык химиялык байланыстармен байланыскан молекулалар табигатта ен жии кездеседи.Артурли байланысты заттардын электрлик баска минездемелери бир-биринен айырмасы зор.Заттардын болшектеринин мынадай химиялык байланыстары бар:иондык,атомдык,металдык жане молекулярлык.Иондык байланыстар карама-карсы зарядталган иондардын кулон тартымдары аркылы байлангандар. Бул байланыстар курамында карама-карсы белгили иондары бар анорганикалык диэлектриктерде отеди,мысалы:Na⁺-Cl^-,Li⁺-F^- т.б.Атомдык байланыстар деп ар атомнан бир-бир валенттик электроннан косылып шыгарылган байланысты айтамыз.Мұндай байланыстар Ge,Si,C(алмаздарда),SiC,BN-коспаларда,H₂,O₂,N₂,Cl₂-газдарда;коптеген органикалык материялдарда болады.Метелдык байланыстар деп металдардын он зарядталган иондармен атомдардан узилген бир топ валенттик электрондардын аркасында журетин байланыстарды айтамыз.Электрондык газ металдардын кристалдык курылысына катыратын асер корсетеди,электр ж\е жылу откизгиштигин аныктайды,металдагы жылтыраудын себепшиси болады.Болек молекулалардын ишиндеги карама-карсы белгиленген зарядтардын электростатикалык тартылуынын аркасында байланган байланыстарды молекулалык байланыстар деймиз.Бул заттардын молекулалык байланыстары алсиз болгандыктан, олардын курамы молекулалардын кызу козгалысында женил бузылады ж\е балку температурасы томен болады.