Стандарты функцияларды қолдану

Excel-дің Кірістіру мәзірінің функциялар пункітіне көптеген стандартты фукциялар енгізілген. Функциялардың бірнеше түрі бар. Олар: математикалық, статистикалық, мерзімдік, қаржылық т. б. Функцияларды қолдану үшін курсорды нәтиже шығатын ұяшыққа апарып, келесі жағдайлардың біреуін орындағанда Функция шебері сұхбаттық терезе шығады.

• стандартты панельдегі [f_x] батырмасын басамыз;

• Кірістіру – Функция командасын орындаймыз;

• <Shift> +<F3> тетіктерін басамыз.

5-сурет. Функция шеберінің терезесі

Әрбір функция категориясы үшін оның құрамы терезенің оң жағына жазылып қойылады. Категория мен оның құрамындағы қажет функцияны үнсіз келісім бойынша таңдап, ОК түймесін шерту керек. Формула панелі көрінеді. (6-сурет). Панельге функция аргументін енгізіп, ОК түймесін шерту жеткілікті. Мысалы Математика категориясының Сумм функциясын қолдану үшін Число1 ұяшығына В4:В14 деп жазып, ОК батырмасын бассақ, автоматты түрде В4:В14 ұяшық диапазонындағы сандарды қосып, қосындыны В15 ұяшыққа орналастырады. Бұл амалды стандартты аспаптар панеліндегі Σ белгісі арқылы да орындауға болады.

Функция категорияларының құрамы

Логикалық функция	Тағайындалуы	Математикалық функция	Тағайындалуы
ЕСЛИ	Берілген шарттың ақиқат не жалған блуын тексеру	ABS	Санның абсолют шамасын беру
МАКС	Ұяшықтар блогынан максимум мәнді табу	ACOS	Санның арккосинусын табу
МИН	Ұяшықтар блогынан минимум мәнді табу	ASIN	Санның арксинусын табу
НАЙТИ	Ізделіндіні табу	ATAN	Санның арктангенсін табу
ОКРУГЛ	Санды дөңгелектейді	COS	Санның косинусын табу
ПИ	РІ=3,14159265...	EXP	Санның экспонентін табу
ПРОИЗВЕД	Аргумент көбейтіндісін табу	LN	Санның натурал логарифмін табу
РИМСКОЕ	Санды рим цифрына турлендіру	LOG10	Санның ондық логарифмін табу
СРЗНАЧ	Орташа мәнді табу	SIN	Санның синусын табу
СУММ	ұяшықтардың қосындысын табу	TAN	Санның тангенсін табу
ЦЕЛОЕ	Санды бүтінге дейін дөңгелектеу	КОРЕНЬ	Санның квадрат түбірін табу
=СУММЕСЛИ	Берілген шартты қанағаттандыратын сандардың қосындысын табу	МОБР	Кері матрицаны табу
ОСТАТ	Қалдықты табу	МУМНОЖ	Матрицалардың көбейтіндісін табу
СУММЕСЛИ	Белгілі бір шарт бойынша ұяшықтардың қосындысын табу	СЧЕТ	Диапазондағы сандардың санын табу

ЕГЕР – функциясы.

Бұл логикалық функция.

Форматы:

ЕСЛИ(логикалық теңдеу; мән егер шын; мән егер өтірік)

Мысалы: А1 ұяшығындағы мән А2 ұяшығындағы мәннен үлкен болса, оны 5 санымен ауыстыр. Жазылуы:

=ЕСЛИ(А1>А2;А1=5;А2=5)

Белгілі бір шарт бойынша ұяшықтардың қосындысын табу СУММЕСЛИ(диапазон; шарт; диапазондар қосындысы) – функциясы арқылы орындалады.

Мысалы: А1, А2, А3, А4, А5 ұяшықтарына мән енгіземіз. Берілген сандардың ішіндегі 1000 –ға тең немесе үлкен сандардың қосындысын табу керек. Ол үшін мына формуланы қолданамыз:

=СУММЕСЛИ(А1:А5; “>=1000”).

Диапазондағы сандардың санын табу СЧЕТ(мән1; мән2;…..) – функциясы арқылы орындалады.

Мысал 1: В1= “сөз”, В2=2000, В3 = 400, В4=, В5=1500

Ол үшін мына формуланы қолданамыз:

=СЧЕТ(B1:B5).

Мысал 2: Бос емес ұяшықтардағы 1000-ға тең немесе үлкен сандардың санын есептеу үшін мына формуланы пайдаланамыз:

=СЧЕТЕСЛИ(B1:B5; “>=1000”).

Орта мәнді табу СРЗНАЧ(диапазон1; диапазон2;.....) – функциясы арқылы орындалады.

Мысалы: А1, А2, А3, А4, А5 ұяшықтарындағы мәндердің (арифметикалық) ортасын табу үшін мына формуланы пайдаланамыз:

=СРЗНАЧ(A1:A5) .

Ең үлкен мәнді табу МАКС(диапазон1; диапазон2;.....) – функциясы арқылы орындалады.

Ең кіші мәнді табу МИН(диапазон1; диапазон2;.....) – функциясы арқылы орындалады.

Орынды анықтау РАНГ(ұяшық адресі; диапазон) – функциясы арқылы орындалады.

Мысалы: А1, А2, А3, А4, А5 ұяшықтарындағы мәндердің қандай орынды алатынын анықтау үшін мына формуланы енгіземіз.

=РАНГ(A1; $A$1:$A$5)

Санның пайыздық өлшемін анықтау ПРОЦЕНТРАНГ(диапазон; ұяшық адресі) – функциясы арқылы орындалады.

Мына тапсырманың орындалуын қарастырайық:

1. Microsoft Excel –программасын ашыңыз;

2. Файл- Ашу-Квадраттау кестесі – Открыт командасын таңдаңыз;

3. В4 ұяшығына =СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А4);2) формуласын енгізіп, Enter пернесін басыңыз;

4. В4 ұяшығында нөл саны шығады. Сол ұяшықты қайта шертіп, тіктөртбұрыштың төменгі оң жағына маус көрсеткішін апарғанда пайда болатын + белгісін ұстап, В13-ке дейін тартыңыз;

5. В4:В13 ұяшық диапазонында 5-суреттегідей мәндер шыққанын байқаңыз;

Суреттегі кесте бойынша 0-д ен 99-ға дейінгі бүтінсандарды квадраттау үшін қолданған функциямыз В3 –тегі нольге А4-тегі ноль санын қосып, қосындыны квадраттады. Нәтижесі дұрыс шықты. Сол нәтиже ұяшығын қайта шертіп, тіктөртбұрыштың төменгі оң жағына маус көрсеткішін апарғанда пайда болатын + белгісін ұстап, В13-ке дейін тартқанда В6:В12 диапазонында ұяшыққа сыймайтын өте үлкен сандар шыққан. Себебі Нәтиже ұяшығының формула қатары қате толтырылды.

1-кесте

Нәтиже ұяшығы	Формула қатары
В4	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А4);2)
В5	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В4;А5);2)
В6	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В5;А6);2)
В7	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В6;А7);2)
В8 Т.с.с.	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В7;А8);2)

Квадраттау кестесі дұрыс толтырылу үшін А4 :А13 блогындағы мәндер жеке-жеке тек В3 ұяшығындағы мәнге қосылып, қосындысы квадратталу керек еді. Яғни, дұрыснәтиже ұяшығының формула қатары былай болуы қажет. Айырмашылығы 2-кестеде В3-тің өзгермеуінде.

2-кесте

Нәтиже ұяшығы	Формула қатары
В4	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А4);2)
В5	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А5);2)
В6	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А6);2)
В7	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А7);2)
В8 Т.с.с.	=СТЕПЕНЬ(СУММ(В3;А8);2)

Мұндай қателіктерді болдырмау үшін ұяшықтың салыстырмалы және абсолютті адрестерін қолданамыз.