11 Класс өсөн ҡулланыу әсбаптары һәм методик күрһәтмәләр.

1. Псәнчин В.Ш. Псәнчин Ю.В. Әсә теле.- 2 баҫма, Өфө, Китап, 2010. – 394 б.

2. Башҡорт теле. Педагогия училищелары өсөн дәреслек. Өфө, Китап, 1997. – 421 б.

3. Кейекбаев Ж.Ғ. Хәҙерге башҡорт теленең лексикаһы һәм фразеологияһы.- Өфө, Китап, 1966.- 295 б.

4. Псәнчин В.Ш. “Әсә теле” дәреслеге өсөн күнегеүҙәр йыйынтығы.- Өфө, Китап, 2004.- 315 б.

5. Зәйнуллин М.В. Морфология. 2- се китап. Өфө, Китап, 2002.- 654 б.

Дмитриев Н.К. Башҡорт теленең грамматикаһы.- Өфө, Китап, 1994.

6. Сәйетбатталов Ғ.Ғ. Башҡорт теленең ҡушма һөйләм синтаксисы.- Өфө, 1961.- 396 б.

Һүҙлектәр.

1.Агишев И.М. Биишев Ә.Г. Башҡорт теленең һүҙлеге: -2 томда, Мәскәү, 1993. – 987 б.

2. Ураҡсин З.Ғ. Урыҫса-башҡортса һүҙлек: -2 томда, Өфө, Китап, 2005. -677 б.

3. Ураҡсин З.Ғ. Хәҙерге башҡорт әҙәби теленең аңлатмалы һүҙлеге: Өфө, 2004. – 527 б.

4. Ураҡсин З.Ғ. Башҡорт теленең фразеологик һүҙлеге: Өфө,Китап, 2006. -337 б.

5. Әхтәмов М.Х. Грамматика һүҙлеге: Өфө, 2007. – 172 б.

6. Әхтәмов М.Х. Антонимдар: Өфө, 2009. – 343 б.

7. Әхтәмов М.Х. Синонимдар һүҙлеге: Өфө, 2006. – 250 б.

7 Класc

Аңлатмалы һүҙ.

Башҡот әҙәбиәтенән урта звеноға ҡараған 7 класc өсөн башҡорт әҙәбиәтенән эш программаһы “БР дәүләт телдәре тураһында Законға”, (21.01.99.) , “Федераль дәүләт стандарттары Положениеһына”(03.06.10), БР Мәғариф буйынса Законы (29.10.1992), Милли белем биреү концепцияһына ярашлы төҙөлдө.

Маҡсаттар:

• Башҡорт әҙәбиәте дәрестәре аша яңы шарттарҙа гармоник үҫешкән яңы шәхес тәрбиәләү;

• Уҡыусыларҙы нәфис әҙәбиәт менән таныштырыу барышында замандың рухи тормошона яҡынайтыу, әҙәбиәт, сәнғәткә ылыҡтырыу юлы менән дөйөм мәҙәни кимәлен күтәреү;

• урта звено уҡыусыһының йәш үҙенсәлектәренә бәйле эстетик зауыҡ, нәфис әҙәбиәт аша ватансылыҡ, юғары гражданлыҡ позицияһы тәрбиәләү;

• әҙәбиәт теорияһы, тарихы аша донъяға, ил, халыҡ яҙмышына фәнни ҡараш формалаштырыу, фекерләү, бәйләнешле телмәр үҫтереү, ижади үҙаллылыҡ тәрбиәләү;

• ауыҙ-тел һәм хәҙерге әҙәбиәт әҫәрҙәренә ихтирам, ҡыҙыҡһыныу, китап уҡыуға ынтылыш тәрбиәләү;

• уҡылған әҫәр буйынса фекер йөрөтөү һәләтен үҫтереү өсөн тексҡа анализ яһау, үҙ фекерен әйтергә өйрәтеү.

7 класс уҡыусылары белергә тейеш:

- өйрәнелгән әҫәрҙәрҙең авторын, исемен, исемдәрҙең мәғәнәһен;

- өйрәнелгән әҫәрҙәрҙәге ваҡиғаларҙы (сюжетты, геройҙарҙы, геройҙар менән ваҡиғаларҙың үҙ ара бәйләнешен);

- өйрәнелгән әҫәрҙең композицияһын;

- юмор, сатира, строфа, метафора һәм әҙәби төрҙәрҙең төп билдәләрен;

7 класс уҡыусылары белергә тейеш күнекмәләр.

- яҙыусы ижад иткән картиналарҙы, геройҙарҙы ҡылыҡһырлай, мөһим эпизодтарҙы күрһәтә телергә тейеш:

- өйрәнелгән әҫәрҙең сюжет, композиция элементтарын, идея – художество ҡиммәтен билдәләү;

- әҫәр буйынса проблемалы һорауҙарға яуап, образдарҙы ҡылыҡһырлау, тел-һүрәтләү сараларын билдәләү;

- эпик һәм лирик әҫәрҙәрҙе айыра белеү;

- художестволы әҫәрҙәрҙе тасуири уҡыу, етеҙ һәм дөрөҫ уҡыу, уҡығанды һөйләү, уның буйынса план төҙөү;

Белемдәрҙе тикшереү буйынса контроль эш төрҙәре.

1. Уҡыу тиҙлеген тикшереү. Тасуирилыҡ күнекмәләре.

2. Иншалар. (контроль, ижади, һүрәтләү, өйрәнеү)

3. Тестар.

4. Фронталь һорауҙарға яуаптар.

5. Зачет – дәрестәр.

Программа буйынса әҫәрҙең тексын өйрәнеүгә - 55 сәғәт, һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереү – 8 сәғәт, синыфтан тыш уҡыуға – 5 сәғәт бүленә.

7 класс өсөн уҡыу – уҡытыу әсбаптары һәм методик ҡулланмалар.

1. Шарапов И.А. Башҡорт теленән (5-9 кластар) һәм әҙәбиәтенән (5-9 кластар) тест һорауҙары: Өфө, 2001, 296 б.

2. Ғималова М. Хөсәйенов Ғ. Туған әҙәбиәт: Өфө, 2008.- 324 б.

3. Әхмәтйәнов К. Әҙәбиәт теорияһы: Өфө, 2007. – 492 б.

4. Ғафаров Б.Б.Башҡорт әҙәбиәтенән яҙма эштәр: Өфө, 1999. -206 б.

5. Хөсәйенов Ғ.Б. Кластан тыш уҡыу китабы: Өфө, 2008, 185 б.

6. Башҡорт әҙәбиәтенән программа: М.Ғ. Ғималова, Ғ.Б.Хөсәйенов(5 – 11 кластар өсөн) - Өфө, 2003.- 68 б.

Һүҙлектәр.

6. Агишев И.М. Биишев Ә.Г. Башҡорт теленең һүҙлеге: -2 томда, Мәскәү, 1993. – 987 б.

7. Ураҡсин З.Ғ. Урыҫса-башҡортса һүҙлек: -2 томда, Өфө, Китап, 2005. -677 б.

8. Ураҡсин З.Ғ. Хәҙерге башҡорт әҙәби теленең аңлатмалы һүҙлеге: Өфө, 2004. – 527 б.

9. Ураҡсин З.Ғ. Башҡорт теленең фразеологик һүҙлеге: Өфө, 2006. -337 б.

10. Әхтәмов М.Х. Грамматика һүҙлеге: Өфө, 2007. – 172 б.

11. Әхтәмов М.Х. Антонимдар: Өфө, 2009. – 343 б.

12. Әхтәмов М.Х. Синонимдар һүҙлеге: Өфө, 2006. – 250 б.