- •Алюминий тотығының өндірісі
- •С. Торайғыров атындағы пму ғылыми кеңесі ұсынған
- •Isbn 9965-583-11-0
- •1 Қазақстандағы бокситтың және алюминий тотығын өндіретін басқа шикізатардың қорлары
- •1.1 Нефелиндер
- •1.2 Саздар және ақсаздар
- •2 Өндірістегі алюминий тотығын өндіру тәсілдерінің түрлері
- •3 Алюминий тотығы өндірісінің Байерлік әдіспен өндіргендегі физика - химиялық негіздері
- •3.1 Бокситті ерітінділеу
- •3.2 Алюминий тотығын күйежентектелу әдісімен өндірудің физика - химиялық негіздері
- •3.3 Бокситті шикіқұрамды дайындау
- •3.4 Күйежентекті ерітінділеу
- •3.5 Алюминат ерітінділерінен кремниді ажырату
- •3.6 Алюминат ерітінділерін карбондау
- •3.7 Күйдіру жектектеу әдісі арқылы нефелиндерден алюминий тотығын, сода өнімдерін және цемент алу тәсілдері
- •4 Алюминий өндірісі
- •4.1 Алюминиді электролиттік әдіспен алудың теориялық негіздері
- •4.2 Электролиттің құрамы
- •4.3 Электролит компоненттерді ыдыратуы кернеуі
- •4.4 Анодтық әсер
- •4.5 Криолит-алюминий тотығы балқымаларын электролиздеу кезіндегі ток пен энергияның шығымдары
- •5 Павлодар алюминий заводының алюминий тотығы өндірісі технологиясының сұлбасы
- •5.1 Бокситті ұнтақтау және темір құмдарынан ажырату
- •5.3 Қызыл шламды қоюландыру және жуу
- •5.4 Қойылтқының ағызындысын сүзу
- •5.5 Қызыл шламды сүзу
- •5.6 Вакуумдық әдіспен салқындату
- •5.7 Декомпозиция
- •5.8 Гидратты өңдеу блогы
- •5.9 Төл ерітіндіні буландыру
- •5.10 Соданың ерітіндіден бөлінуі
- •5.11 Алюминий гидрототығын қыздыру
- •6 Күйежентектелу цехы
- •6.1 Шикіқұрам бөлімшесі
- •6.2 Тотықсыздандыру әдісі арқылы күйежентектелу
- •6.3 Металлургиялық пештерде қолданылатын отынның түрлері
- •6.4 Жану есептері
- •Оқулықтағы қысқартылынған сөздер
- •Негізгі қорытындылар
- •Әдебиеттер
- •Мазмұны
Негізгі қорытындылар
1 Мемлекетіміз тәуелсіздік алғанан бері көптеген жоғарғы оқу орындарында дәрістер өз тілімізде жүргізіле бастағанымен, қазіргі кезде техникалық оқулықтар өте сирек кездеседі, қазақ инженер - металлургтарының, ғылым ізденушілерінің және студенттердің қазақ тіліндегі оқулық басылымдарына деген сұраныстары күнен – күнге артып келеді. Ал соның ішінде алюминий тотығы өндірісі жайлы қазақ тіліндегі оқулық мүлде жоқ.
Сондықтан бұл оқулықтың басты ерекшеліктерінің бірі Қазақстандағы алюминий тотығының өндірісі тұңғыш рет қазақ тілінде жарық көргелі отыр.
2 Автор оқулық құралына өзінің Павлодар алюминий заводында көптеген жылдар бойы істеген қызыметінің тәжірибесі мен білімін енгізіп отыр.
3 Оқулық құралында Қазақстан республикасының жер қойнауындағы бокситтің қорлары қай жерлерде орналасқандығын және оның сапасы мен мөлшері қандай деңгейде екендігі көрсетілген.
Сонымен бірге оқулықта алюминий тотығын бокситтен басқа қандай шикізаттардан алуға болатындығы және ол шикізаттар еліміздің қандай аймақтарында орналасқандықтары келтірілген.
4 Автор оқулық құралында қазіргі кездегі Павлодар алюминий заводының Байер – күйежентектелу сұлбасының технологиясына енгізілген жаңа озық технологиялық жаңалықтарды ескеріп, оларды бірге қоса сиппаттады (бокситтің құрамындағы темір ұнтақтарын жаңа «Тік аппараттарда» бөлу технологиясы).
5 Оқулықта Қазақстанда салынып жатқан тұңғыш электролиз заводы ескеріліп,таза, қанатты алюминий өндірісінің технологиясы мен есептері ұсынылып отыр.
6 Металлургиялық пештерде қолданылатын отындардың түрлері және олардың есептері көрсетілді (таскөмірді газдандыру, газдық генератор технологиясы мен газдандыру процесінің негізгі реакциялары көрсетілді).
7 Оқулықта Байер тәсілінің технологиясы мен күйежентектелу тізбектерінің технологиялары жеке - бөлек қарастырылды. Буландыру аппараттарының түрлеріне және олардың есептеріне ерекше мән беріліп, оқулықта қарапайым тәсілмен көрсетілді.
Әдебиеттер
1 Абжаппаров А. «Комплексное использование низкокачественного глиноземсодержащего сырья Казахстана». – Алматы: «Ғылым», 1998. – 120 с.
2 Беляев А. И. «Металлургия легких металлов». – М. : Металлургия», 1970. – 185 с.
3 ISSN 0372-2929 «Цветные металлы», 1999. – № 6.
4 ISSN 0372-2929 «Цветные металлы», 1997. – № 4
5 Қазақша – орысша, орысша – қазақша терминологиялық сөздік. «Кен ісі және металлургия». – Алматы: «Рауан», 2000. – 136 с.
6 Лайнер А.И., Еремин Н.И., Лайнер Ю.А., Певзнер И.З. Производство глинозема». – М. : «Металлургия», 1978. – 226 с.
7 Light Metals 1993, Bayer Liquor Polishing.
8 Light Metals Новый процесс удаления органики из раствора Байера. С. Стао, Й. Ямада и другие, 1982. – 82 с.
9 Масенов К.Б. Диссертация «Разработка способов получения крупнозернистого гидроксида алюминия в производстве глинозема». – Алматы, 2003.
10 Масенов К.Б., Романов Л.Г., Ковзаленко В.А., Алькенов А.А. Влияние примесных компонентов на разложение алюминатных растворов // Комплексное использование минерального сырья, 2002. – № 3.
11 Масенов К.Б., Ковзаленко В.А., Луганов В.А. Способ получения крупнозернистого гидроксида алюминия // Комплексное использование минерального сырья, 2002. – № 5.
12 Масенов К.Б., Ковзаленко В.А., Луганов В.А., Иркитов А.Л. Теоретические основы кристаллизации гидроксида алюминия при разложении алюминатных растворов. Тезисы докл. Международной научно-практической конференции молодых ученых и специалистов. – Алматы, 2003.
13 Орысша – қазақша түсіндірме сөздік. «Металлургия». – Павлодар, 2002. – 63 с.
14 Патент № РСТ/FR99/01975.
15 Патент США,Hiralal 5,690,700. – 25 ноября, 1997.
16 Патент США, Hiscox, 5,102,426. – 7 апрель, 1992.
17 Садыков Ж.С., Щербан С.А. Металлургия легких металлов. Методическое руководство к лабораторным работам по общему курсу. – Алма-Ата: КазПТИ, 1986. – 45 с.
18 Сырьевая база алюминиевой промышленности Казахстана. – Алматы, 2002.
