Вацлаў Ластоўскі ― крытык.

1913 г.”Н.н.” літ.дыскусія. Л. артыкул “Сплачвайце доўг”. Пэўнае тэндыйцыйнасць некаторых яго ацэнак тлумачыцца імкненнем узбуйніць маштаб дыскусіі з мэтаю паглядзець на бел.слоўнае мастацтва ў далекай перспектыве. І каб засцерагчы літ ад бяспечнай вузкасці, паліт.заангажаванасці, ен і пайшоў на свядомае перабольшванне хібаў сучаснай яму паэзіі, на завастрэнне думкі. І сам Л.у далейшым актыўна абараняў тэзіс пра неабходнасць “сплачвання даўгу” бел.пісьменнікамі, ідэю завінавачваннасці літ-ры перад Бацькаўшчынай, перад неапетай яе красой і прыгажосцю. Гэта бачна з нашаніўскіх артыкулаў крытыка “Ці есць расійская і польская культура”, “Перш за усе самі”, “Голас сумленнасці”, “Па сваім шляху”. Тут Л. паглыбляе уласную канцэпцую, адначасова прызначаючы і пэўны суб’ектывізм, палемічную завостранасць ранейшых меркаванняў.Распрацоўваючы канцэпцыю нац.-самабытнай літ, Л.ставіў перад бел.пісьменнікамі глабальную задачу-шляхам актыўнай творчай працы, смелымі наватраскімі пошукамі далучыць нац.пісьменства да “усясветнай культуры”. Каб дасягнуць такога узроўню, недастаткова “хвалюючых дум”, дылікатных ды чулых перажыванняў,цікавых літ.форм, патрэбны новыя мастац.ідэі, такія, каб чытачы іншых літ знайшлі у бел.творах адказы на свае уласныя жыццевыя пытанні. Крытык не схільны быў спрошчваць сітуацыю, аднак яго упэўненасць у тым, што бел.літ скажа свету новае слова, мела акрэслены х-тар.

Францішак Аляхновіч. Вехі жыцця. Творчы шлях.

Годы жыцця: 1883-1944

Месца нараджэння: Вільня

Сям'я музыканта.

Адукацыя:

-віленская гімназія,

-хіміка-тэхнічная школа,

-Драматычная школа (Кракаў),

-школа Музычнага таварыства (Варшава).

1904- ездзіў па Польшчы з вандроўнай тэатральнай трупай.

Месцы жыхарства:

-Вільня

-Мінск

Праца:

-рэпарцер у польскіх газетах

-дырэктар і рэжысер Бел.тэатра

-рэдагаваў г “Беларускі звон”, “Беларускі голас”(ВАВ)

1908-вярнуўся ў Вільню, працаваў рэпарцёрам у польскіх газэтах. Выдаваў гумарыстычны часопіс «Пэркунас», у якім змясціў антыцарскі артыкул. Быў прыцягнуты да адказнасці, але ўцёк у Галіцыю, дзе іграў у розных тэатрах.

1913- (пасля амністыі з нагоды святкавання 300-лецця дома Раманавых) вярнуўся ў Вільню. Але за антырэлігійны выпад у тым жа артыкуле быў прыгавораны да года турэмнага зняволення. У Лукіскай турме ў Вільні Аляхновіч напісаў сваю першую беларускую п'есу «На Антокалі».

Выйшаўшы на волю, працаваў мулярам, пажарным, настаўнікам, наладжваў тэатральныя прадстаўленні.

1916-ствараецца Беларускі Клюб, пры ім драматычны гурток пад кіраўніцтвам Аляхновіча. У 1918 году далучаецца да тэатру Галубка . Стварае вадэвіль «Чорт і баба», драму «Страхі жыцця», драматычны вобраз са спевамі й танцамі «Дзядзка Якуб». Выдае брашуру «Тэатар на вёсцы».

1927-арыштаваны па абвінавачванню у супрацоўніцтве з польскай выведкай і прыналежнасці да контррэвалюцыйнай арганізацыі. У Маскве яго завочна асуджваюць на 10 год. Трапляе на Салаўкі.

1933-абменены ўладамі на заходнебеларускага палітвязня Тарашкевіча. Вярнуўся ў Вільню, выступаў у польскай газэце «Слова» з артыкуламі аб беларускім тэатры і драматургіі. Напісаў успаміны пра знаходжаньне ў савецкіх лягерах «У кіпцюрох ГПУ». Твор перакладзены на шматлікія мовы свету і выдадзены у розных краінах. Толькі на прыканцы 1937 году аўтар здолеў выдаць кнігу на беларускай мове сваім коштам.

1944-забіты невядомымі на кватэры ў Вільні.

Творчасць

1917-пачаў выступаць у друку(«Гоман») як драматург, празаік, паэт, публіцыст. Супрацоўнічаў з «Беларускае жыцьцё», «Грамадзянін», «Рунь”. Аўтар 20 п'ес. Яго творы зноў пачалі друкаваць і ставіць на беларускай сцэне толькі ў 1990-я гады.

У публіцыстыцы, асабліва ў нашаніўскіх артыкулах "Сплачвайце доўг" (1913), "Па свайму шляху!" (1914), выступаў супраць рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку ў літаратуры. Ставіў нацыянальныя інтарэсы вышэй за клясавыя, лічыў нацыянальную праблему найважнейшай у гісторыі. Адмаўляў канцэпцыю адзінства гістарычных лёсаў Расеі і Беларусі, непрыхільна ставіўся да марксізму.

"Для нас вельмі важна вырваць наш народ з-пад рускага гіпнозу, паказаць яму іншыя каштоўнасьці і шляхі нацыянальнага жыцьця, зьвярнуць увагу на неабходнасьць больш цеснага збліжэньня з нашымі прыбалтыйскімі суседзямі", – пісаў ён у 1924 годзе.