74)Жасыл карта жүйесі

«Жасыл карта» бұл халықаралық келісім-шарттардың жүйесінің атауы және де автокөлік құралдарының иелерінің азаматтық жауапкершіліктерін міндетті түрде сақтандыру туралы сақтандыру куәлігі болп табылады. Бұл жауапкершілік үшінші бір тұлғаға жеке тұлғасына және мүлкіне келтірген зияндар нәтижесінде туындау мүмкін (жая жүргіншіні қағып кету, басып кеті; көлік құралдардың өзара соғылуы; көліктердің ғимаратқа және т.б соғылуы). Сақтандырудың бұл түрі мына елдерде міндетті болып табылады: Австрия, Албания, Бельгия, Болгария, Ұлыбритания, Венгрия, Германия, Голландия, Греция, Дания, Израиль, Иран, Исландия, Испания, Италия, Люксенбург, Мальта, Марокко, Норвегия, Польша, Португалия, Румынья, Словакия, Словения, Тунис, Туркия, Финляндия, Франция, Хорвакия, Чехия, Швеция, Швецария, Эстония, Югославия. Осы аталған елдердегі сақтандырудың бұл түріне қатысты автокөлік жүргізушілерінің азаматтық жауапкершіліктерін сақтандырудың құжаттық түрдегі дәлелдемесі, оларға «жасыл карта» және «көк карта» полистерін беру болып табылады. «Көк карта» полисі тек қана Болгарияда, Венгрияда, Польша және Румынияда ғана қолданылады. Автокөлік жүргізушілерінде сақтандыру полистерінің болуын кедендік органдары мен жол полициясы қызметкерлері бақылайды. «Жасыл карта» деген атау сақтандыру полисінің түріне және формасына байланысты және де сақтандыру бойынша құқықтық қатынастар жағынан осы атауы ие болған. 1949 ж 13 елдің қатысуымен «жасыл карта» жөніндегі келісімшартқа қол қойылды. Бүгінгі күні келісімшарттың аясы бір шама кеңейген. Онда 30 қатысушы ел бар. «жасыл карта» негізінен осы келісімге қатысушы барлық екендігін көрсететін негізгі құжат болып табылады. Сол арқылы автокөлік иелері атаулы елдердің кез-келгеніне, сол елдердің шекарасында қосымша сақтандыруды алмай-ақ еркін кіріп-шығып жүре беруге құқық алады. «Жасыл картаны» алушы сақтандырылушының өтініші керек және жүргізуші куәлігі, көлік құралдарының құжаттары керек.

75)Сақтандыру төлемiн жүзеге асырудың талаптары және тәртiбi

      1. Сақтандырушыға сақтандыру төлемi туралы талапты сақтанушы не үшiншi тұлға сақтандыру төлемiн жүзеге асыру үшiн қажеттi құжаттармен қоса жазбаша нысанда ұсынады.       2. Сақтандыру төлемi туралы өтiнiшке мынадай құжаттар қоса берiледi:       1) жекеше нотариустардың жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шарты;       2) үшiншi тұлғалардың зиянды өтеу туралы, келтiрiлген зиянды және оның мөлшерiн растайтын құжаттар қоса берiлген талабы немесе нотариаттық iс-әрекеттердi жасау нәтижесiнде сақтанушы келтiрген зиянды өтеу туралы соттың заңды күшiне енген шешiмi;       3) пайда алушының жеке басы куәлiгiнiң (жеке тұлға үшiн) көшiрмесi немесе заңды тұлғаның өкiлiне берiлген сенiмхат;       4) зиянды болдырмау және мөлшерiн азайту жөнiнде шаралар қолдануға байланысты шығыстарды растайтын құжаттар.       3. Құжаттарды қабылдаған сақтандырушы өтiнiш берушiге, табыс етiлген құжаттардың толық тiзбесiн және олар қабылданған күндi көрсете отырып, анықтама беруге мiндеттi.       4. Сақтандырушы сақтандыру төлемiн жүзеге асырған кезде пайда алушыдан оның сақтандырушыға талап қою құқығын шектейтiн шарттар қабылдауын талап етуге құқылы емес.       5. Жекеше нотариустың жекелеген нотариаттық iс-әрекеттердi жасауы нәтижесiнде зиян келтiрiлген үшiншi тұлға, ал үшiншi тұлға қайтыс болған жағдайда (қайта ұйымдастырылғанда) - оның мұрагерлерi (құқық мирасқорлары) пайда алушы болып табылады.       Сақтанушы немесе үшiншi тұлғаға (мұрагерлерге (құқық мирасқорларына) келтiрiлген зиянды сақтандырушының осы Заңда белгiленген жауапкершiлiгi көлемiнiң шегiнде өтеген және өз шығындарының сақтандырушыдан өтелуiне құқық алған сақтанушы немесе өзге де тұлға пайда алушы болып табыла алады.       6. Сақтандырушы сақтандыру төлемiн осы баптың 2-тармағында көзделген құжаттарды алған күннен бастап жетi жұмыс күнiнен кешiктiрмей жасайды.       7. Сақтандыру төлемiнiң мөлшерiне жекеше нотариустардың жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шартының тараптары немесе үшiншi тұлғалар дау айтқан жағдайларда сақтандырушы сақтандыру төлемiн осы баптың 6-тармағында белгiленген мерзiм iшiнде аталған тұлғалардың бiрде-бiрi дау айтпаған бөлiгiнде жүзеге асыруға мiндеттi.       Сақтандыру төлемiнiң дау айтылған бөлiгiн сақтандырушы бiтiм келiсiмi жасалған және оны сот бекiткен күннен бастап үш жұмыс күнi iшiнде, не, егер сот шешiмдi шұғыл түрде орындауды ұйғармаса, осы дау бойынша соттың шешiмi заңды күшiне енген күннен бастап төлеуi тиiс.       8. Жекеше нотариустардың жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шартының қолданылу кезеңiнде үшiншi тұлғалардың мүлiктiк мүдделерiне келтiрiлген зиян үшiн сақтандыру төлемi туралы талап сақтандырушыға сақтандыру жағдайы басталған кезден бастап үш жыл iшiнде қойылуы мүмкiн.