17. Сақтандыру компанияларының негізгі функциялары

Туристерді сақтандырудың спецификалық түрлеріне негізінен медициналық,қауіпсіздігін және мүлкін сақтандыру түрлерін жатқызамыз.

Медициналық сақтандыру — бүл жүмыс берушілердің, аза-маттардық сақтық жарналары мен бюджет қаражаттары есебінен сақтандырылған адамдарға зиянның орнын өтеу үшін және медицина мекемелерінің шығындарының өтемақысын төлеу үшін ауырган, жарақат алған жағдайда дснсаулықты қаржыландыру жөніндегі қатынастар. Ол әлеуметтік бағдарланған экономикасы бар елдердің сақтық қорғауы тұтас жүйесінің міндетті атрибут-тарының бірі болып табылады. Мысалы; АҚШ-та "Медикэр" жүйесі — егде адамдар үшін, "Медикэйд" жүйесі — кедейлер, жүмыссыздар мен мүгедектер үшін; ГФР-де — сырқатты сақтан-дыру- Медициналық сақтандырудың шетелдік жүйелері, әдеттсгідей, өзін-өзі сақтандыру қағидатында (жүмыс берушілердің, қызметкерлердің және мемлекеттің негізінен төменгі әкімшілік буынның қатысуы) жүмыс істейді және ны-сандары мен әдістерінің сан алуандығымен ерекшеленеді. Ме-дициналық сақтык қорғаудың ұжымдық (салалық), қоғамдық (мемлекеттік) және жеке (жекеше) жүйелері бар. Медициналық сақтандыру қорларына сақтық жарналарын төлеуде жұмыс берушілердің міндетті қатысуы заңнамада қарастырылған. Сақ-тық қорларын қалыптастыру, қызметтер көрсету сияқты, сақтау-шылардың табыстарына, қор мекемесінің мәртебесіне, кейде сақтандырылғандардың жасына қарай сараланған.Өмірді сақтандыру –азаматтардың өмірін, денсаулығын, еңбек қабілеттілігін және жеке басына байланысты өзге де мудделерін заладан қорғаудың нысаны, ол жеке басты және әлеуметтік сақтандыру қызметтерінің көмегімен жүзеге асады. Өмірді сақтандыру сақтандырылушы қайтыс болған немесе ол сақтандыру мерзімі біткенге дейін немесе сақтандыру шартында белгіленген жасқа дейін өмір сүрген жағдайда сақтық төлемін жүзеге асыруды көздейтін жеке басты сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады.Саяхат кезінде туристердің қауіпсіздігін және мүлкін сақтандырамыз.Өзге мемлекет жерінде ешқандай зиян шекпеуі тиіс.

18. Туристерге көрсетілетін сақтандыру қызметтері

Туризм саласына қатысты сақтандыру дегеніміз –белгілі бір жағдайлар (сақтандыру тәуекелдері немесе жағдайлар) орын алған кезде сақтандырудың орнын толтыратын төлемдер арқыыл сақтандыру жарнамаларынан құрылатын ақша қорлары (сақтандыру қорлары) есебінен заңды немесе жеке тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау бойынша экономикалық қатынастардың жүйесін айтамыз. Туризмдегі сақтандыру өзінің алдына турстік іс-әрекеттің тәжірибесінде мүмкін болатын, бірақ міндетті емес алдын ала қарастырылған жағдайлардың жағымсыз әсерлерінен болатын зияндардың орнын толтыруды мақсат етіп қояды.

Туризмдегі сақтандыру белгілі бір құқықтық нормативтік құжаттармен реттелінеді. Туризм сферасындағы сақтандыру түрлері туристі және оның мүлкін сақтандыру, соның ішінде өмірін және денсаулығын сақтандыру туристік фирмалардың тәуекелдерін сақтандыру және т.б. түрлерге бөлінеді. Сақтандырудың айрықша түрлері ретінде көлік құралдарының кешігуі, демалыста сақтандырылатын тұлғалардың жүрген жеріндегі ауа-райының нашарлауы және жолдамадан немесе ваучерде көрсетілген туристік қызметтерді пайдалану немесе толығымен пайдаланбау кезінде болатын жағдайларды сақтандырулар жатады. Көптеген елдердегі заңнама бойынша жүргізушілердің азаматтық жауапкершілігі және сонын ішінде автокөлік иесінің (автотурист) жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыру қарастырылады, шекарадан өткен кезде жүргізуші немесе автотурист сақтандыру полисін алу қажет немесе рәсімдеуі қажет. Еуропа одағында автотуристер үшін мұндай сақтандыру түрін алуды «жасыл карта » дейді. Ол бойынша сақтандыру төлемінің мөлшері автомобильдің классына және жорықтың ұзақтығына байланысты белгіленеді.

Саяхаттар негізіндегі тәуекелдерді азайту және туристердің қауіпсіздігі кең көлемдегі проблемалармен байланысты болып келеді. Соның ішінде белгілі бір елдің тұрақты тұрғындарын және сол елге келуші туристердің қауіпсіздігін қорғау мақсаттарда арнайы полициялық қызметтер құрылады, сол елдегі туристік мекемелердің қауіпсіздігін және оларда лицензия мен сертификаттың болуын тексеру, жедел жәрдем байланыстарының жұмысын ұйымдастыру, туристерден түсетін шағымдарды қабылдау, сол елдегі ескерткіштерді қорғау, қоршаған ортаны аялау, нашақорлықпен және жезөкшелікпен күресу. Туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларларын жасау бойынша жарнама тәжірибедер ЮНВТО-мен зерттелініп және қорытынды жасалынып отырады. Негізінен саяхаттардың қауіпсіздігі туристердің кодексінде (БТҰ бас ассамблеясының VI сессиясында 1985 жылы қабылданған), туристер бойынша Гаагалық парламенттік конференцияда 1989 жылы декларацияланған. 1994 жылы БТҰ-ң атқарушы кеңесінде саяхаттың қауіпсіздігіне жауап беретін туристік қызмет көрсету сапасы жөніндегі комитет құрылған. Сол жылы БТҰ әлемнің 73 елін зерттеген . Оның ішінде Ресей де бар. Саяхатшылардың, туристердің, туристік объектілердің қауіпсіздігі және оларды қорғау. БТҰ-ң инициативасы бойынша 1995 жылы эстерундта Швецияда туризмнің қауіпсіздігі және саяхаттар кезіндегі тәуекелдікті азайту жөнінде І-ші халықаралық конференция өткізілген еді. Осы конференцияда жасалған қорытынды бойынша әлем елінің 71%-да орналасқан туристік обьектілер мен көрнекті орындар арнайы туристік полиция немесе қауіпсіздік қызметі тарапынан қорғалатындығын көрсетті. Елдердің жартылай көбінде бұл қызмет мемлекеттік немесе муниципалдық полицияның бір бөлігі болып табылады. Жалпы елінің 21% арнайы туристік полиция қызметі бар екені және сол елінің жартылай қызмет туристерге олардың проблемасын шешуге көмектесетін, ал елінің 40%-да полиция сәйкесінше өкілдіктердің (консульство) қызметі туристік ақпарат беріп, туристерге кеңес береді. Сонымен туристік полиция қызметіне мәдениет ескерткіштерін, қоршаған ортаны қорғау, нашақорлықпен күрес туристерге ақпарат беру және жергілікті этникалық топтарды қорғау кіреді. Әйтсе де туризмге бейімделген 9 елде ғана арнайы заңдар қабылдаған және соның негізінде туристік полиция құрылған.

Туристік полиция қызметкерлері шет ел тілдерін үйренеді -әлем елінің 41%-да, ал 26%-да арнайы туристік пәндер бойынша дайындықтан ведомстволармен, фирмаламрмен және кәдімгі полиция қызметкерлерімен әрдайым байланыс ұстап отырады. ТМД елінің ішінде Ресей Федерациясында, яғни Мәскеу үкіметінде муниципалды туристік полиция қызметін құру жөнінде шаралар қолданған. Ресейге қатысты бүгінгі күнде сақтандыру компаниясына жүргізілген сауалнамалар нәтижесінде Ресей туристері үшін әр түрлі типтегі жағымсыз жағдайлар бойынша І-ші орында Турция тұрғаны анықталады. Мұндағы көп кездесетін жағымсыз жағдайлар: тамақтан улану, суық тию және әртүрлі жарақаттар алу болып табылады. ІІ-ші орында осы көрсеткіштер бойынша Болгария тұр, онда балалар лагеріннде әртүрлі инфекциялық аурулардың ошағы болып табылады. ІІІ-ші орында Испания және Кипр. Басқа да елдер медициналық тұрғыдан ыстық климаттық жағдайға байланысты қауіпті жағдайлар туғызу мүмкін, мысалы, ол Египет және БӘИ, ал туристер үшін ең жағымды оңтайлы жайыттар басты Европа елдерінде, ең алдымен ол Австрия және Швеция.