6. Букварны перыяд у навучанні грамаце. Граматычная і арфаграфічная падрыхтоўка ў перыяд навучання грамаце. Прыёмы гукавога аналізу і сінтэзу пры навучанні грамаце.

Букварны перыяд складаецца з 4 ступеней. Работа на кожнай з іх мае сваі асаблівасці: ускладняюцца матэрыялы і характар склада-гукавога аналізу, павышаецца ўзровень сфарміраванасці навыку чытання, паглыбляецца сэнсавы разбор прачытаннага.Урокі на першай ступені асноўнага перыяду у многіх адносінах аднатыпныя.Па прадметных малюнках у двух словах выдзяляюцца цвердыя і мяккія зычныя. Дзеці практыкуюцца ва ўспрыманні выдзеленых гукаў на слых, вызначаецца месца гука ў слове.Вучні знаемяцца з літарамі для абазначэння ахарактарызаваных гукаў.Далей ідзе навучанне чытанню складоў ЗГ па складовай табліцы.

Граматычная і арфаграфічная падрыхтоўка вучняў у перыяд навучання грамаце.

Навуч грамаце – спецыфічны раздзел у навуч м, ен мае і свай метад навуч - гукавы аналіт-сінтэт. 1)з пункту гледж мэт фармірав асобы(навуч гармаце носіць выхаваўчы і развіц характ), 2)з пункту гледж псіх-лінгвіст(за аснову бярэцца гук, літара уводзіцца як абазначэнне гука, увага надаецца выдзяленню гукаў у слове; за адзінку чыт і пісьма бярэцца склад). 3)з пункту гледжання арганізацыйнага(вызнач пэўная пасляд вывуч гукаў і літар, выдзял дабуквар і буквар перыяды навуч грам, пісьмо не адрыв ад чыт, а ідзе // з ім). 4)з пункту гледжання перспектыў навуч (сістэматыч увядзенне прапедэўтыч элементаў граматыкі, словаўтвар, арфаграфіі, лексікалогіі). 5) з пункту гледжання задач выхавання(выхав задача уключаецца у сіст работы па буквары)

Новыя рысы суч.метаду навуч. пісьму:

1.дыфірын-ны і індыв-ны падыход да вучняў; 2.сістэматычнае ўвядзенне граматыкі, словаўтварэння, арфаграфіі, лексік-іі; 3.уводзіцца склада-гукавы аналіз слова; 4.уводзяцца элементы мадэліравання, т.е. выкарыст-ца мадэлі слоў,сказаў,гука 5.выхаваўчыя задачы ўключаюцца ў сістэму працы па буквары.

Гукавы метад у аснову навуання грамаце кладзе не літару, а гук. Навучанне па гукавым метадзе можа ажыццяўляцца трыма шляхамі:

1) можа пачынаць з гука, ад яго пераходзіць да склада, ад склада да слова і ад слова да сказа. – гукавы сінтэтычны метад, прыёмы гуказліцця прыводзяць не да гуказліцця, а да гуказлучэння. Большасць дзяцей, якія навучаліся па даным метадзе, чыталі так: м-а – м-а, ма – ма  мама Ранейшае літаразлучэнне ператварылася ў гуказлучэнне. Адсутнічаюць аперацыі аналітычнага характару.

2) магчымы і адваротны шлях – ад сказа да слова, ад слова да склада і ад склада да гука. – гукавы аналітычны метад. Прыёмы: “усячэнне” так званага адваротнага склада пры азнаямленні з новымі літарамі, складанне і перабудова двухлітарных адкрытых і закрытых сладоў з мэтай высвятлення асаблівасці ў спосабеіх чытання, чляненне “пасярэдніх” складоў на такія элементы, якія дазваляюць дзецям хутчэй авалодаць навыкам чытання складоў гэтага тыпу, і нарашчэнне зычных перад галоснаю і пасля яе пры чытанні слоў са збегам зычных. Гэты метад непасільны для вучняў пачатковых класаў.

3) можа камбінаваць абодва першыя шляхі, пачынаючы з другога. – гукавы аналітыка-сінтэтычны метад.

7. Прынцыпы пабудовы буквара. Кароткая характарыстыка тэарэтычнага і дыдактычнага матэрыялу буквара.

Буквар-асноўны сродак навучання элементарнаму чытанню.Матэрыял буквара па сваім характары дзеліцца на тэкставы(літары, склады, словы, сказы і звязныя тэксты) і пазатэкставы (ілюстрацыі, схемы сказаў і слоў, складовыя табліцы і інш). Ілюстрацыі і схемы сказаў і слоў выкарыстоўваюцца толькі у першым раздзеле, чкі адпавядае падрыхтоўчаму перыяду, гэтыя ж і ўсе астатнія знаходзяць сваё прымяненне ў другім раздзеле, які прызначан для навучання чытанню ў асноўны перыяд.

Адрозненні ад папярэднікаў: кароткая характарыстыка буквара.

1.Іншая паслядоўнасць у размеркаванні гукаў і літар для вывучэння(прынцып частотнасці моўных адзінак) 2.Функцыянальнае размеркаванне матэрыялу для гукавога аналізу, для чытання, для развіцця мовы. 3.Прымяненне графічных схем- мадэлей сказаў і слоў. 4.У слупкі уключаюцца толькі цяжкія для чытання словы, якія сустрэнуцца у звязным тэксце. 5. Шырокае выкарыстанне дзіцячага фальклору(казкі, загадкі, прыказкі, скарагаворкі і г.) і матэрыялу для моўных гульняў( лато, рэбусы, рассыпаныя словы). 6.Увядзенне прапедэутычных элементау граматыкі, словаутварэння, арфаграфіі, лексікалогіі. 7.Наяунасць багатага матэрыялу для дэферынцыраванага і індывідуальнага падыходу пры навучанні чытанню. 8.Строгае захаванне такога прынцыпу, як тэматычнае адзінства кожнай старонкі і ідэйна- тэматычная цэласнасць усяго падручніка.

Сучасны буквар аснашчын цэлым шэрагам наглядных дапаможнікаў – насценныя табліцы, карткі літар і складоў з метадычнымі ўказаннямі да іх прымянення, дадаткам да буквара, які ўключае ў сябе разнастайныя літары і склады, фішкі для канструявання слоў і сказаў, табліцу складоў-зліянняў і прадметныя малюнкі са схемамі назваў намаляваных прадметаў, “Дыдактычным матэрыялам да ўрокаў навучання грамаце” (аўтар У.Г. Гарэцкі і інш.).