18.Жәндіктер шағу кезіндегі алғашқы көмек

Маса шаққаннан кейін қышыну болмас үшін теріні нашатыр спиртімен сүрту ұсынылады,мүсәтірді де қолдануға болады.Ара немесе бүрге шаққан кезде алғашқы көмекті жәндіктің уы бар төмпиген жарақат бетіндегі бөлігін алып тастау керек.Содан кейін шаққан жерді спирт немесе иод ерітіндісімен сүрту керек.Ауру сезімі мен ісінуі басу үшін шаққан жерге суық басу керек.Сонымен қатар шаққан жерге нашатырға малынған марлды тампон қоюға болады.Аллергиялық реакцияның алдын алу үшін демедрол немесе пипольфен таблеткасын ішуге болады.Егер қиын аллергиялық реакция болған жағдайда тез арада науқасты медициналық мекемеге жеткізу керек.

19.Жылан шағу кезіндегі алғашқы көмек

Егерде улы жылан шағып алған жағдайда тез арада жылан уына қарсы сарысула екпені егу керек.Жылан шаққан кезде тез арада уды сорып алу- аузы тістері таза және ауызды шаятын ерітінді болуы керек. Осы жағдайда ғана улану болмайды.Уды сорып алуды 15-20 минут жалғастыру керек.Жгутты пайдалануға, ішке алкогольды сусындар беруге, шаққан жерді кесуге немесе жағуға болмайды.Содан кейын жарақатты әлсіз ерітінді калий перманганатымен жуу керек, йод, спирт немесе зеленкамен залалсыздандыру керек.Тері астына 1 мл 0,1 пайыз адреналин ерітіндісін енгізу.Зақымданған шеткі мүшелерді имболизация жасайды.Тыныштық жағдайын сақтап, ыстық тамақ немесе сусын беру керек.Зардап шегушіні тез арада емдеу мекемесіне жеткізу керек.Ол жерде жыланға қарсы екпе егеді.Алгоритмі: Жарадан уды кетіру, шққан жерді спиртпен, сумен, мүсәтірмен сүрту,-шаққан жерге суық немесе мұз басу,-ішке аллергияға қарсы дәрі ішу.Шаққан жердің жоғарғы жағына бұрау қоюға, шаққан жерді күйдіруге, кесуге болмайды.

20. Жарақат түрлері кезіндегі алғашқы көмек

Жарақаттану кезіндегі алғашқы медициналық жәрдем-қан тоқтату, жараны ластанудан және оған микробтардың түсуінен сақтау, зардап шегушінің ауруын бәсеңдету.Алдымен жарақаты бар дене бөлігін жалаңаштандырылады.Жараға микробтар түспеу үшін көбіне жараға стерильді таңғыш қою арқылы жүзеге асырылады.Мұның алдына жара шетіне 2 рет йод спиртті ерітіндісін қою арылы жүзеге асады.Жараны жууға тиым салынады.Ораман оң қолмен орманы сол қолмен бинт ұшын ұстап, жастықшаларда жазады да, жараға қояды.Қатты қан кету кезінде оны уақытша тоқтату шараларын шараларын жасау керек.Қатты ауырсынуды азайту үшін , зардап шегушіге промедол салады.

21.Сынық түрлері кезіндегі алғашқы көмек

Сүйек сынған, шыққан, буын аралығы созылған және басқа жарақаттар алған кезде зардап шегуші, дененің зақымданған жерінің қалпын ауыстыру кезінде тез күшейетін қатты ауыруды сезеді. Кейде аяқ-қолдың дұрыс өз орнында және (сынған кезде) өзгеше қалыпта майысып жатқаны көзге бірден түседі.

Сүйектің сынуының ашық (қан кетуді тоқтатқаннан және стерилденген таңғышты салғаннан кейін) және жабық түрінде алғашқы көмек көрсету кезіндегі ең бастысы зақымданған аяқ-қолды иммобилизациялау (тыныштықты қамтамасыз ету) болып табылады. Бұл ауыруды азайтады және сүйек сынықтарының одан әрі жылжуын болдырмайды. Иммобилизациялау үшін дайын таңғыш қалақтарды, сондай-ақ таяқты, тақтайды, сызғышты, фанераның бөлігін және сол сияқтыларды пайдаланады.

Жабық сынық кезінде зардап шегушінің киімін шешпей – таңғыш таяқты оның сыртынан салуға болады.

Жарақаттанған жерге ауырғанды төмендету үшін «суық» (мұз, қар салынған суық су құйылған резеңке қапшықты, суық таңғышты) басады.