53. Саяси процестердің жіктелуі. Саяси процеске қатысу түрлері

Саяси процесс жіктеліп, топталады.Саяси еркіндікті іске асыру объектісіне қарай ол ішкі және сыртқы саяси процесс болып бөлінеді.Ішкі саяси процесс азаматтардың саяси белсенділігінің институцияланған түрлерінен, олардың іс-әркетінен, билік құрылымының ұйвмдасуынан белгілі болады.Ол азаматтарды саяси іске тарту, жұмылдырудың амал-әрекеттерін басқару түрлерін айқындайды.

Саяси билікті ұйымдастыру жүйесінің сапасына қарай демократиялық ж/е антидемократиялық саяси процесс етіп бөледі.демократиялық түрінде халық билейді.Антидемократиялық процесте билік авторитарлық көсем, монархтың бір билеушінің ,партияның, әскери топтың қолында болады.

Атқаратын қызметтің жариялылығы бойынша ашық және жасырын саяси процесс деп бөлінеді.Ашығанда азаматтар, топтар билік институттарымен үздіксіз кездесіп мақсат –мүдделерін білдіріп отырады.Жасырын түріне тоталитарлық тәртіпті атауға болады.Онда бүкіл билік орталықтың қолында, жергілікті жердің ойымен санаспайды.Адамдардың барлық өмірі қатаң бақылауда болады.

Саяси процеске қатысу түрлері. Адамдар саяяси процеске 2түрлі қатысады.1-ден саяси жүйенің шеңберінде жұмыс істейтін өкілдік органдар арқылы,2-ден азаматтардың тікелей қатысуы арқылы саяси билікке әсер етеді.Өкілдік органдар арқылы қатысқанда өз араларынан заң қабылдайтын және күнделікті мемлекетті басқару қызметін атқаратын адамдарды сайлайды.Олар белгілі бір мөлшерде сайлаушылар алдында жауап береді.Тікелей қатысу өз кезегінде 2-ге бөлінеді.1-ші – институционалданып реттелген демократия.Онда азаматтар сайлау референдум плебисциттерге қатысу арқылы өз көзқарастарын білдіреді.Қазіргі демократиялық қоғамда азаматтардың көбінің саяси белсенділігін білдіретін түрі – сайлауға қатысу.

54. Саяси даму және модернизация

Саяси модернизация дегеніміз – қоғамның барлық салаларының арта қалған жақтарын дамытуға байланысты бірден өзгеріске әкелтіп, гүлдену процесі. Қазақстан Республикасының Президенті өзінің 2005 жылғы жодауында жақсы атап көрсеткен. Жалпы модернизация қазіргі таңда ұлттық мүддемен тығыз байланысты. Соған байланысты біздің мемлекетіміз біршама шаралар жүргізуде:

ақпараттық қауіпсіздік - елдегі іс - әрекет ететін экстремистік топтарды есепке алу және олардың негізгі бағыттары жөнінде толығымен ақпараттанып отыру;

әлеуметтік-экономикалық қауіпсіздік - елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайының бұл топтардың таралуына өте жақсы ықпал ететінін ескере отырып, осы салаларды қатаң қадағалау;

құқықтық қауіпсіздік - заң тұрғысында терроризмге және эктремизмге толық анықтама бере отырып, оны жоюды және жазалауды толығымен қамтамасыз ету;

ұлттық қауіпсіздік – қоғамның тұтастығын сақтау, интеграциялық шаралар жүргізу.

55.Қоғам және саяси жүйенің бейімделу жолдары.

Әр түрлі елдердің бейімдену жағдайларын талдап,қорыта келіп,ғалымдар бұл жолда белгілі бір жүйелік болуы керек дегенді айтады.Теориялық жақтан алғанда бұл мәселеге екі түрлі:либералдық және консервативтік қөзқарастар бар. Либералдар жаңа жағдайға көшуге орта тапқа,халықтың білім дәрежесіне баса назар аударады.Консерваториялық бұған керісінше қарайды.олардың ойынша,демократиялық үрдісте тәрбиеленбеген,билік институттарын дұрыс пайдаланып басқара білмейтін халықты билікке араластырып керегі жоқ.Дамып келе жатқан елдердің жаңа жағдайға бейімделуі үшін мықты саяси тәртіп,тұрақсыздықты тежей алатын заңды,белсенді саяси партия,авторитарлық тәртіп болуы тиіс.70 жылдардан бастап үш бірдей авторитарлық тәртіп өздерінің бұрынғы жолдарынан бас тартты.Казіргі кезге дейін көптеген мемлекеттер біртіндеп демократиялық режимге көшті.Оған тек бейбіт жолмен жетуге болады.Оның үш түрі бар:1)реформа жоғарыдан басталады.2)амалсыздықтан биліктен бас тарту;3)билік басындағылар оппозициядағылармен келісімге келу арқылы авторитарлық тәртіптен демократияға өтеді.