Rys. 1. Próba klasyfikacji celów przedsiębiorstwa
Zródło: H. Bieniok (red.): Podstawy zarządzania przedsiębiorstwem, cz. I., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 1997, s. 108.
Najogólniej, wszystkie cele szczegółowe można podzielić na cele zewnętrzne, czyli takie, których realizacja wpływa na otoczenie przedsiębiorstwa oraz wewnętrzne (autonomiczne) wynikające z treści celów zewnętrznych, lecz przejawiające się wpływem na stosunki wewnątrz przedsiębiorstwa. Zespól celów zewnętrznych stanowi misje przedsiębiorstwa. Misja odpowiada na pytania:
co jest przedmiotem działania przedsiębiorstwa oraz na jakim obszarze rynku przedsiębiorstwo będzie służyło otoczeniu?
jakie są własności świadczeń na rzecz otoczenia?
jaki krąg odbiorców będzie obsłużony?
w jakich rejonach będzie działało przedsiębiorstwo?
Cele określone misją przedsiębiorstwa wpływają na obszar głównych celów wewnętrznych zwany także strategią, a w konsekwencji na szczegółowe cele operacyjne przedsiębiorstwa. Z uwagi na wzajemne powiązania celów i ich złożoność tworzą one zbiór współzależnych elementów, który jest okres lany jako system celów przedsiębiorstwa. System ten ma strukturę hierarchiczna, w której cele niższego rzędu wynikają z celów nadrzędnych (rysunek nr 2).
Rys. 2. Hierarchizacja celów przedsiębiorstwa
Zródlo: J. Niestrój: Zarządzanie marketingiem - aspekty strategiczne, PWN, Warszawa 1996.
Wyodrębnione cele przedsiębiorstwa stanowią podstawową kategorię zarządzania przedsiębiorstwem. Większość definicji zarządzania odnosi się do wyznaczania celów i powodowania ich osiągnięcia. Zatem prawidłowy przebieg procesu podejmowania decyzji kierowniczych zależy od właściwego doboru celów strategicznych i operacyjnych. Cele te formułowane są z reguły przez różne grupy osób związanych z odrębnymi, toczącymi się procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie3.
1.2 Definicja logistyki
Pojęcie „logistyka” jest wszystkim znane – do czasu, kiedy zapytamy o definicję, ponieważ logistyka jest nadal jeszcze w fazie określania swego miejsca w teorii i praktyce; stąd też nie ma jednolitej, akceptowanej przez wszystkich definicji. Podstawowy cel logistyki w przedsiębiorstwie to koordynacja przepływu surowców, materiałów i wyrobów gotowych do konsumentów i minimalizacja kosztów tego przepływu przez usprawnianie zarządzania procesami. Opis tego celu (czyli w istocie rzeczy zdefiniowanie logistyki) jest różnie formułowany przez różnych badaczy. M. Ciesielski4 podaje np., że definicji logistyki jest ponad sto. Przykładowo kilka z nich:
• P. Blaik: „Logistyka to przekrojowa koncepcja zarządzania i podstawowy potencjał strategiczny, którego wyzwolenie i realizacja stają się niezbędnym warunkiem działalności i sukcesu na współczesnym konkurencyjnym rynku”5.
• M. Christopher: „Logistyka to proces strategicznego zarządzania zaopatrzeniem, przechowywaniem i transportem materiałów, części oraz gotowych materiałów, w ramach organizacji oraz poprzez jej kanały marketingowe, zapewniający maksymalizację obecnych i przyszłych zysków oraz najbardziej efektywną realizację zamówień” 6.
• S. Krawczyk: „Logistyka obejmuje planowanie, koordynację i sterowanie przebiegiem, zarówno w aspekcie czasu, jak i przestrzeni, realnych procesów realizujących przyjęte cele. W szczególności dotyczy to przestrzennego i czasowego: rozmieszczenia, stanu i przepływu dóbr będących podmiotami tych procesów, a więc ludzi, dóbr materialnych, informacji i środków finansowych. W przypadku, gdy organizacją jest przedsiębiorstwo produkcyjne, logistyka obejmuje planowanie, kształtowanie, sterowanie i kontrolowanie przepływów materiałów (surowców, części) i produktów (półproduktów i produktów finalnych) oraz związanych z nimi przepływów informacji od dostawców do przedsiębiorstwa, wewnątrz przedsiębiorstwa i od przedsiębiorstwa do klientów”7.
• S. Kummer i J. Weber „Logistyka to koncepcja zarządzania procesami i potencjałem dla skoordynowanej realizacji przepływów towarowych w skali przedsiębiorstwa i powiązań pomiędzy jego partnerami rynkowymi”8.
Każda definicja jest poprawna, kładzie tylko akcent na inne sprawy (wiadomo przecież, że ile jest ludzi na świecie, tyle samo może być odmiennych zdań na dany, konkretny temat). Analizując jednak poszczególne sformułowania można wyodrębnić trzy ważne aspekty definicyjne logistyki:
Logistyka – to proces przepływu fizycznego dóbr materialnych (surowców, materiałów, wyrobów gotowych) w przedsiębiorstwie oraz między przedsiębiorstwami, a także przepływ towarzyszących im informacji;
Logistyka – to pewna koncepcja zarządzania procesami przepływu dóbr, oparta na zintegrowanym i systemowym ujmowaniu tych procesów. Ideą zarządzania logistyką jest koordynacja przepływów w celu minimalizacji kosztów tych przepływów;
Logistyka – to dziedzina wiedzy ekonomicznej, badająca prawidłowości i zjawiska przepływu dóbr i informacji w gospodarce i jej poszczególnych ogniwach.