13 Paradygmat wymiany: założenia teoretyczne I główne nurty teorii wymiany:

A) Inspiracje teoretyczne: ekonomia klasyczna, antropologia (Frazer, Malinowski, Mauss, Levi-Strauss), behawioryzm psychologiczny, Marks, Simmel ,

B) Założenia teoretyczne: wczesne wersje – psychologizm, utylitaryzm, behawioryzm, ekonomizm, redukcjonizm metodologiczny, wersje późniejsze: indywidualizm ekonomiczny, transakcjonizm,założenie o komunikacyjnym charakterze wymiany (wartości, symbole), emergentny charakter wymian. Widać wyraźną ewolucję pomiędzy wczesnymi a późnymi założeniami, co powoduje osłabienie wewnętrznej spoistości paradygmatu.

C) Główne nurty (Kempny, Szmatka): behawioralna teoria wymiany, psychospołeczna teoria wymiany, transakcjonalne teorie wymiany, strukturalna teoria wymiany, teoria decyzji zbiorowych, teoria sieci wymian, elementarna teoria interakcji.

14. Pojęcie interesu własnego jednostki

Teoretycy wymiany społecznej każdą interakcje międzyludzką postrzegają w charakterze transakcji- "coś za coś" Teoria interesu własnego jednostki polega na tym, że jeżeli człowiek podejmuje jakiekolwiek działanie to robi to z perspektywą korzyści dla siebie. Niekoniecznie musi to być pożytek materialny. Może być to np. szacunek. Jednostka z dwóch alternatywnych działań wybiera prawie zawsze to, które daje jej największe prawdopodobieństwo osiągnięcia korzyści.

15.Definicja wymiany w teorii Homansa.

Według George'a Homansa "zachowanie społeczne jest wymianą dóbr materialnych, ale i niematerialnych, takich jak symbole aprobaty i prestiżu." Wszystkie organizacje społeczne powstały na zasadzie działania sieci wymian międzyjednostkowych. W organizacji potrzeby danej jednostki są spełniane przez inne jednostki należące do tej organizacji. Stworzył on też szereg twierdzeń, wśród nich twierdzenie o sukcesie, twierdzenie o deprywacji - nasyceniu i twierdzenie o agresji. Twierdzeń tych jest łącznie siedem, a zdaniem wieńczącym tę listę jest twierdzenie o racjonalności, które mówi, że jednostka z dwóch alternatywnych działań wybierze to, które daje jej największe prawdopodobieństwo osiągnięcia większej korzyści.

Podstawowe twierdzenia:

o sukcesie: im częściej działanie jednostki jest nagradzane, tym bardziej prawdopodobne jest podjęcie przez nią tego działania.

o bodźcu: jeżeli w przeszłości wystąpienie określonego bodźca lub zespołu bodźców było okolicznością, w której działanie jednostki zostało nagrodzone, to im bardziej prawdopodobne jest, że jednostka podejmie to lub podobne działanie.

o wartości: im bardziej działanie jest dla jednostki wartościowe, tym jest prawdopodobne, że będzie ona przejawiała to działanie.

o deprywacji-nasyceniu: im częściej w niedawnej przeszłości jednostka otrzymała określoną nagrodę, tym mniej wartościowa staje się dla niej każda następna jednostka tej nagrody.

frustracji-agresji: jeżeli działanie jednostki nie doprowadza do otrzymania nagrody lub jednostka otrzymała karę, której się nie spodziewała, zareaguje gniewem, a w gniewie rezultaty zachowania agresywnego będą miały wartości wynagradzające.