16.Główne aksjomaty teorii wymiany Blaua

Peter Blau wykorzystał w swojej teorii "prawo malejącej użyteczności krańcowej", które mówi o tym, że "im więcej oczekiwanych nagród jednostka uzyskuje w wyniku określonej czynności, tym mniej wartościowa jest ta czynność i tym mniej prawdopodobne będzie jej podjęcie. Chodzi o to, że jeśli w wyniku wykonywania jakiejś akcji otrzymujemy nagrody, to im więcej już otrzymaliśmy tym mniejszą wartość będzie miała dla nas kolejna porcja tej nagrody.

Kolejnym pojęciem wprowadzonym przez Blaua jest pojęcie "normy wymiany sprawiedliwej", które wskazuje jaki powinien być stosunek nagród do kosztów w danej relacji wymiany. Jeśli normy te zostają zachwiane, strona pokrzywdzona może ujawniać zachowania agresywne.

Koncepcja Blaua różni się tym od koncepcji Homansa, że przewiduje sytuacje konfliktowe. Równowaga w jednej relacji jest opłacona zaburzoną homeostazą w innej.

Jeszcze jedno pojęcie Blaua to "atrakcyjność społeczna" czyli postrzeganie możliwości uzyskania nagrody. Jest to zdaniem tego socjologa czynnik konieczny do zaistnienia stosunku wymiany, który opiera się na przeświadczeniu, że ludzie, którzy "udzielają nagród, będą z kolei otrzymywać nagrody jako zapłatę za dostarczone dobra". Są cztery typy (klasy) nagród: pieniądze, akceptacja społeczna, szacunek (poważanie) oraz uległość. Z nich największą wartość ma uległość, potem szacunek, akceptacja, zaś najmniej stosowną nagrodą w stosunkach wymiany społecznej są pieniądze.

Uległość jest najcenniejszą nagrodą ponieważ dla Blaua wiąże się nieodłącznie ze stosunkiem władzy, a ten z kolei niesie za sobą możliwość odmawiania nagród tym, którzy nie chcą podporządkować się normom. Władza rodzi się wtedy, kiedy wartość świadczonych usług przewyższa wartość usług otrzymywanych w zamian. Jeśli ludzie mają do wyboru jedno tylko lub niewiele alternatywnych źródeł nagród, wtedy również dochodzi do wymuszenia uległości. Jest to dodatkowo ułatwione, jeśli obdarowywane osoby nie mają możliwości zastosowania środków przymusu i przeciwstawienia się osobie świadczącej usługi. Niemożność obejścia się bez danych nagród również wpływa dodatnio na sposobność do wymuszania uległości przez osobę dysponującą tymi nagrodami

17. Podstawowe procesy wymiany

Według Emersona do stosunku wymiany niezbędni są minimum dwaj aktorzy. Stosunek ten składa się z trzech pkt.

1) postrzeżenia okazji do wymiany

2) zapoczątkowania stosunków

3) Uwieńczenia transakcji z wzajemnym stosowaniem wzmocnień.

Jeśli kroki nie spotkają się ze wzmocnieniem nie dochodzi do wymiany. Transakcja jest interesująca teoretycznie tylko wtedy gy następuje wiele razy.

Emerson za podstawę bierze pewien ustalony stosunek i analizuje pdst procesy którym on podlega. Są to 1) stosowania władzy i 2) Równoważenia

W sytuacji Gdy aktor A uzależnia B za pomocą nagród i wzmocnień mowa jest to „przewagą w zakresie władzy” Jest to niezrównoważony proces wymiany. Z biegiem czasu taki stosunek dąży do równowagi, uruchamiają się operacje równoważące

1) Zmniejszenie przez B nagród lub wzmocnień od A (i tym samym zmniejszyć zależność)

2) B może się starać pozyskać alternatywne źródła nagród lub wzmocnień (redukując zależność od A)

3) B może zwiększyć nagrody które daje A (zmniejszając różnice między nagrodami dawanymi i otrzymanymi B redukuje uzależnienie od A)

4) B może się starać zmniejszyć liczbę alternatywnych dostawców nagród dawanych A przez B (zwiększając tym samym uzależnienie A od B)

Z biegiem czasu wszystkie transakcje dążą do równowagi. W przypadku większej liczby aktorów trwa to dłużej. Podczas przyłączania nowych aktorów dochodzi do czasowych wahań w równowadze i przewadze we władzy.