5.3 Іргетастың ықтимал шөгуін есептеу

Таяз орналастырымды іргетастың шөгуін элементарлық қосындысы әдісімен іске асады және 2 қосымшаға [20] сәйкес жүреді. Операциялар тізбегі келесі түрде болады:

1. Бірдей масштабта ені бойынша іргетас кескіні берілген геологиялық кескін сызылады.

2. Іргетас табаны астындағы топырақ сілемі тең тереңдікке қалындығы тең элементарлық қатпарларға бөлінеді

3. Іргетас OZ өсінен сол жақта табиғи қысымның эпюрасы тұрғызылады:

, кПа; (19)

мұнда мен ИГЭ қатпарының қалындығы мен меншікті салмағы.

Жерасты сулары деңгейінен төмен, бірақ су өтпейтін қатпардан жоғары жатқан топырақтардың меншікті салмағы судың асатын әсерін ескеріп қабылдану керек:

, кН/м³, (20)

мұнда тапсырма бойынша қабылданатын топырақ бөлшегінің меншікті салмағы, кН/м³; судың меншікті салмағы, кН/м³; тапсырма бойынша қабылданатын қуыстық коэффициенті.

Су өтпейтін қатпарда анықтағанда қаралатын тереңдіктен жоғары орналасқан су діңгегінің қысымын ескеру қажет [20, п.5]

4. Іргетас өсінен оң жағында қосымша қысымның эпюрасы тұрғызылады; әрбір элементарлық қатпарда кернеу нақты , мұнда , мұнда қосымша қысым; іргетас табаны бойынша орташа қысым, орталықтан тыс жүктемеде ; іргетас табаны деңгейінде табиғи кернеу; және ара қатынастарына байланысты, кесте 1 бойынша [20, қосымша 2] анықталатын сәйкес элементарлық қатпарлар үшін кернеудің таралу коэффициенті, мұнда пен іргетастың жоспарда өлшемдері; іргетас табанынан элементарлық қатпардың тереңдігі.

5. Бұрыштық нүктелер әдісі бойынша көршілес іргетастардан қосымша қысым есептеледі. болудың орны бар, мұнда көршілес іргетасқа жүктеме, кН; сығылған сілемнің төменгі шекті жазықтығында табиғи кернеу.

6. МПа болғанда , МПа болғанда шарттарынан белсенді аймақтың тереңдігі (сығылатын сілемнің төменгі шегі) анықталады.

Сығылатын сілемнің төменгі шегінің қалпын графика-талдау әдісімен анықтау жақсырақ. Ол үшін іргетас өсінің оң жағынан бес есе азайтылған, табиғи қысымның эпюрасын суреттейтін қосымша эпюра тұрғызылады. Қосымша табиғи қысым эпюрасы мен қосымша эпюраның қиылысу нүктесі сығылатын сілемнің төменгі шегінде жатады.

7. ҚНжЕ кестелері [20] бойынша жалпы деформация модулі есептеледі. Егер ол тапсырмада берілмесе, онда (21) және (22) формулалары бойынша анықталады:

а) компрессиялық сынау нәтижелері бойынша

, МПа (21)

б) штамппен далалық сынаудың нәтижелері бойынша

, МПа (22)

8. Формула бойынша әрбір элементарлық қатпар деңгейінде әрбір қатпарда кернеудің орташа мәнінен шөгу анықталады:

(23)

қайда элементарлық қабаттағы орташа қысым; іргетас табанынан элементарлық қабатқа дейін аралық; элементарлық қабаттың өлшемсіз коэффициенті; барлық топырақтар үшін ; қатпар саны.

9. сығылатын сілемнің деңгейінде элементарлық қатпарлардың шөгуін қосуды жүргізеді

, м. (24)

10. Қосымша 4 [20] бойынша абсолюттік және салыстырмалы шөгуді тексереді. Егер болса, немесе іргетас табанының өлшемдерін үлкейту керек, немесе салу тереңдігін үлкейту керек.