VI. Газдағы изопроцесстер және олардың графиктерi.
|
|
Газдың үшiншi параметрi тұрақты болған кездегi екi параметрi арасындағы мөлшерлiк байланысты (тәуелдiлiктi) газ заңдары деп атайды.
1.Температура тұрақты болған кезде термодинамикалық жүйе күйiнiң өзгеру процесiн изотермиялық процесс деп атайды.
Бұл процесс Бойль - Мариотт заңмен жазылады: PV = const
|
|
3. Көлем тұрақты болған кезде термодинамикалық жүйе күйiнiң өзгеру процесiн изохоралық процессс деп атайды.
|
|
Жылу құбылыстары
Жаттығулар:
1.Идеал газдың 1-ші күйден 4-ші күйге өтуі: 1→.... ; 2→.... ;3→... ; 4→... .
2.Суреттегі графикте кристалдану процесі көрсетілген бөлік:
3
.
Идеал газдағы изотермиялық процеске
сәйкес келетін график
V
V V V V
T T T T T
1 2 3 4 5
4 . Газ қысымының максимал мәніне сәйкес келетін нүкте
V
T
5.Газдың көлемі қалай өзгерді?
Р
T
6.Қай нүктеде Т максимал?
Р
1 2
4 3 V
7.PV диаграммасында массасы тұрақты идеал газдың 1-күйден 2-күйге өту процесі берілген. Бұл процесте газдың абсолют температурасы қалай өзгереді?
P
V
9 . Суретте көрсетілген идеал газ процесін p,V және p,T диаграммада бейнеле
V
T
ІІ.Термодинамика негіздері
1.Дененің ішкі энергиясы. Жылу мөлшері.
Молекулалық-кинетикалық теория көзқарасынан макроскопиялық дененiң iшкi энергиясы барлық молекулалардың ретсiз қозғалыстарының кинетикалық энергиялары мен олардың бiр-бiрiмен өзара әсерiнiң потенциалдық энергияларының қосындысына тең
Дененің температурасы өзгергенде, осы денені құрайтын молекулалардың қозғалыс жылдамдығы өзгереді, демек молекулалардың кинетикалық энергиясы өзгереді.
Дене температурасы артқанда, оның ішкі энергиясы артады. Дене температурасы төмендегенде, оның ішкі энергиясы ....
Дененің ішкі энергиясын қалай өзгертуге болады?
Дененің ішкі энергиясын өзгертудің екі тәсілі бар:
1.Қоршаған ортамен жылу алмасу
2.Механикалық жұмыс істеу (Соққы, сығу, үйкеліс)
Жылу берілу - .....
Q-жылу мөлшері - ішкі энергияның жылу берілу кезінде өзгеруінің өлшемі.
Өзара жылулық тепе-теңдiкте тұрған жүйенiң барлық денелерiнiң температуралары бiрдей болады.
Отынның энергиясы.
Q=qm; Меншікті жану жылуы - q
Кез-келген массасы m отын толық жанғанда бөлінетін Q жылу мөлшерін есептеу үшін...
Балқу және қатаю кезіндегі ішкі энергияның өзгеруі.Меншікті балқу жылуы.
Q=λm М
Кез-келген массасы m затты балқыту үшін қажет болатын Q жылу мөлшерін есептеу үшін...
еншікті балқу жылуы - λ
Булану және конденсация.
Q=rm Меншікті булану жылуы - r
Кез-келген массасы m затты буға айналдыру үшін қажет болатын Q жылу мөлшерін есептеу үшін...
Сұйықтың газ тәрізді күйге өтуінің екі тәсілі бар, ол булану және қайнау