6. Құбырларды төсеу кезінде жұмыс тәртібі қалай жүргізіледі? Құбырларды төсеу 6.3.1. Құбырлардың сорты

Мұнайкәсіпшілік коммуникацияларын салу барысында пісірілуі (сваркіленуі) жақсы, шыңдалған болаттан жасалған құбырлар қолданылады. Бұл құбырларды жіксіз, электропісірілетін, спиральды-пісірілетін және тағы басқа конструкциялар түрінде шығарады. Үлкен диаметрлі тігіссіз (шовсыз) құбырларды ыстыққа шыңдап, ал кіші диаметрлі құбырларды суыққа шыңдап дайындайды. Үлкен диаметрлі пісіріліп жасалған құбырлардың жігі ұзына бойына немесе спиралды болып түседі, ал кіші диаметрлі құбырлардың жігі тек ұзына бойына түседі.

Мұнай кен орындарын тұрғызу барысында, көп жағдайда сыртқы диаметрі 57-426 мм, ұзындығы 4-тен 12,5м дейінгі мартенді болаттардан жасалған (маркасы ст.10, ст.20, және 4сп.) ыстыққа шыңдалған жіксіз (шовсыз) құбырлар кең қолданыс табуда.

Құбырлардың негізгі өлшемдері 6.2-кестеде көрсетілген.

6.2-кесте. Ең көп қолданылатын жіксіз (шовсыз) шыңдалған құбырлардың

сорттары (МЕСТ 8732-78)

Сыртқы диаметрі, м	Құбыр қабырғасының қалыңдығы төмендегідей болғанда (мм), 1метр құбырдың теориялық массасы (кг).
	3	4	5	6	7	8	9	10	11
57 60 70 76 89 108	4,00 4,22 4,96 5,40 - -	5,23 5,52 6,51 7,10 8,38 10,26	6,41 6,78 8,01 8,75 10,36 12,70	7,55 7,99 9,47 10,36 12,28 15,09	8,63 9,15 10,88 11,91 14,16 17,44	9,67 10,26 12,23 13,42 15,98 19,73	10,65 11,32 13,54 14,87 17,76 21,97	11,59 12,33 14,80 16,28 19,48 24,17	12,48 13,29 16,01 17,63 21,16 26,31

6.2-кестенің жалғасы

133 159 168 219 273 325 377 426

- - - - - - - -

12,73 - - - - - - -

15,78 18,99 20,10 - - - - -

18,79 22,64 23,97 31,52 - - - -

21,75 26,24 27,79 36,60 45,92 - - -

24,66 29,79 31,57 41,63 52,28 62,54 - -

27,52 33,29 35,29 46,61 58,60 70,14 81,68 92,55

30,33 36,75 38,97 51,54 64,86 77,68 90,51 102,59

33,10 40,15 42,59 56,43 71,07 85,18 99,29 112,58

6.3.2. Құбырлар желісін салу жұмыстарын жүргізу реті

Кен орнының ауданы бойынша төселетін құбырлар желісін салу кезінде келесідей тәртіпті ұстанады: құбырлар желісі өтетін жер жерпайдаланушымен келісіп, уақытша қарауға алынады. Содан соң жерді тоң қабатынан төмен тереңдікке дейін қазып және құбырларды траншеяға жақындатады, одан кейін құбырларды құбыртөсегіштермен ұстап тұрып, құбырлардың жалғасқан жерлерін қолмен (диаметрі 800мм-ге дейінгі құбырларды) немесе автоматты түрде (диаметрі 800мм-ден жоғары құбырларды) пісіріп-дәнекерлеп жалғайды. Құбырлардың сыртқы бетін балшық пен қақтан тазартып, битумды жабынмен қаптайды, одан кейін құбырды электрокоррозиядан сақтайтын гидроизоляциялық лентамен орайды.

Осы жұмыстарды жүргізіп болған соң пісірілген және оқшауланған (яғни, сыртқы беті қапталған) құбырларды құбыртөсегішпен траншея түбіне түсіреді де, осы траншеяны қазу барысында алынған топырақпен кері көмеді. Көміп болған соң жер бетін грейдермен тегістеп, рекультивация жүргізеді, яғни топырақтың құнарлығын қалпына келтіру жұмыстары атқарылады. Егер жер ауылшаруашылық дақылдарын өсіруге жарамаса, рекультивация жүргізілмейді.

Кейбір жағдайларда құбырлар желісінің бір бөлігін немесе толықтай су астымен төсеу қажет болады. Бұл кезде құбырларды коррозиядан сақтау үшін асбоцементті немесе битумды изоляция қолданылады. Ал сулы кедергілерден өту үшін дюкер деп аталатын су арнасының астынан өтетін траншея қазылады.

Құбырларды су астымен төсеу барысында оларға келесі талаптар қойылады:

 құбырлар желісі кем дегенде екі қатарлы (тізбекті) болу керек;

 құбырларды кемелердің якорінен сақтайтын қорғаныс болу керек;

 құбырлар желісінің және пісірілген жерлердің беріктік шарттары

сақталуы керек.