1. Грунттың көлемдік салмағы

Көлемдік салмағы деп табиғи орналасқан грунттың салмағын айтады. Көлемдік салмағы табиғи орналасқан грунттың салмағының табиғи орналасқан көлемінің қатынасымен анықталады.

*******

Құмдық-саздардың грунттарының көлемдік салмағы ****** мәнімен шектеледі, құмның мәні аз, ал саздікі көп. Тау жыныстарының көлемдік салмағы *******, шөмішкі типті жұмыс органдарының грунттарының салмағын анықтағанда көлемдік салмақ қолданылады.

2. Грунттың үлестік салмағы

Үлестік салмақ деп грунттың қатты бөлімдерінен тұратын салмақты айтады. Үлестік салмақ грунттың қатты бөлшектерінің салмағы осы бөлімшелерді ығыстырғанда пайда болатын сұйықтықтың көлемінің қатынасымен анықталады.

3. Грунттың дымқылдылығы

Дымқылдылық грунттың ішіндегі сулардың көлемімен сипатталады. Дымқылдылық грунттағы сулардың салмағының құрғық грунттың салмағымен анықталады, %-бен көрсетілген.

********

Әдетте құмдық-саздық грунттардың дымқылдылығы ***** шегінде болады. Сазды грунттардың саны, құмды грунттардың санынан аз. Дымқылдылық грунттардың механикалық қасиеттеріне мәнді әсерлерін тигізеді. Дымқылдылық көбейгенде грунттың мықтылығы және оның тасымалдану тәсілі, және сонымен қатар грунтты кескенде күш көрсету әрекеттері төмендейді.

4. Грунттың қопсытылуы

Грунттың қопсытылуы грунтты өндіру барысында оның көбеюімен сипатталады. Қопсыту коэфиценттерімен анықталады. Ал ол қопсытылған қалпындағы грунттың көлемінің табиғи қалпының қатынастарымен анықталады.

***********

Құм үшін қопсыту коэфиценті ********* тең. Саз үші қопсыту коэфиценті ********* тең.

Грунтты қопсыту түсінінгінде деп грунттың нығыздалып, тығыздалған табиғи қалпын сипаттайтын қалдықты қопсыту ескерілуі керек (жаңбыр, сулардың әрекеттерінен).

Қалдықты қопсытулардың мәні ******* шегінен аспайды.

5. Грунттың ұсақ тетіктілігі

Грунттың ұсақ тетіктілігі грунттағы ұсақ тетіктер көлемімен сипатталады. Грунттағы ұсақ тетіктер көлемінің, барлық грунттар көлемінің қатынасымен анықталады, %-да.

************

Шамалап алғанда құмдағы ұсақ тетіктілік *************

Сазда *********

Грунт ұсақ тектілі болса, онда ол қопсылған болады және олардан грунттың мықтылығы шамалы болады.

6. Табиғи еңістің (баурай) бұрышы

Табиғи еңістің бұрышы белгілі бір биіктіктен грунтты шашқанда негізінде белгілі бір бұрыш болып конус түрінде салыну тәсілдерімен сипатталады.Табиғи еңістің бұрышының көлемі грунттың типінен және оның дымқылдылығынан тәуелді.

Кесте – 3. Грунттың табиғи еңістерінің бұрыштары.

Грунттардың типтері	Грунттың дымқылдылық деңгейі
	құрғақ	дымқыл	қаныққан
1. Құм	25-30 %	30-35 %	20-30 %
2. Құмдақ	30-40 %	30-35 %	20-25 %
3. Саз бен құмнан тұратын жыныс	40-50 %	35-40 %	15-30 %
4. Саз	40-50 %	40-45 %	15-25 %