83. Прочитайте и переведите текст, сделайте грамматический разбор: De servis Romanōrum

Misera et labōrum plena erat servōrum vita in civitāte Romāna, nam neque ius ullum servis erat, neque leges dominos servōrum ab iniuria et maleficio prohibēbant. Domini in servos vitae necisque potestātem habēbant et servos instrumenta vocalia nominābant. Crudelitāte dominōrum adducti haud raro servi seditiōnes concitavērunt. Tum fortiter pugnantes exercitus Romānos saepe pepulērunt, sed postrēmo victi sunt. Clarum nomen est Spartaci, ducis servōrum. Notum est proverbium: «Inter dominos et servos nulla amicitia est».

§12. Числительные

84. Просклоняйте и переведите на русский язык сочетания: unus, gradus, duae urbes, tria tempŏra, ducentae scholae.

85. Преобразуйте следующие фразы, поставив nom. c. inf. вместо acc. c. inf., переведите на русский язык:

Dicunt meum amīcum tria milia librōrum habēre.

Putant Homērum duo maxĭma poēmăta scripsisse.

86. Вычислите:

Duo et tria sunt______ Tria bis sunt_______

Duo de tria sunt______ Sex de decem sunt_________

87. Запишите римскими цифрами:

1. 1637

2. 1916

3. 1812

4. 1945

5. 2002

6. 1979

7. 1985

8. 1034

9. 768

10. 1861

11. 988

12. 1961

13. 1989

88. Запишите арабскими цифрами:

1. DCLXIX

2. MCMXCVII

3. DCCXCIII

4. MMVII

5. CMXLIV

6. MMCXXIII

7. CXLI

8. MDCCCLXI

9. MDCCXXXVIII

10. MCMXIX

89. Ответьте на вопросы:

Quo anno natus (nata) es? (В каком году ты родился (родилась))? Пример: (Ego) anno millesimo nongentesimo sexagesimo octavo natus (nata) sum. (Я родился (родилась) в 1968 г.)

Quo annos natus (nata) es? (Сколько тебе лет?) Пример: Septem annos natus (nata) sum. (Мне семь лет).

90. Переведите на русский язык:

De annĭs, mensĭbus et diēbus

Cur September, mensis nonus, a numĕro septem, October, mensis decĭmus, a numĕro octo, November, mensis undecĭmus, a numĕro novem et December, mensis duodecĭmus, a numĕro decem nomen habet?

Romŭlo regnante, annus decem menses habēbat et primus anni mensis Martius erat, qui a deo Marte nomen suum traxit.

Secundus mensis erat Aprilis, a Venĕre dea, quae apud Graecos Aphroditae nomen habēbat, appellātus. Tertius - Majus, a Maja dea, sive Majesta, antiquissĭma Italōrum dea, et quartus mensis Junius a Junōne, Jovis uxōre, nomen habēbat. Quintus mensis primo Quintīlis appellabātur et sextus – Sextilis, sed postea Romāni Quintīlem in Julii Caesaris honōrem Julius nominavērunt, mensem autem Sextīlem – Augustum, in Octaviāni Augusti honōrem. Septĭmus mensis September appellabātur, octāvus – October, nonus- November, decĭmus – December.

Titus Livius, rērum scriptor Romānus, narrat Numam Pompilium, secundum regem Romanōrum, annum in duodĕcim menses ad cursum lunae descripsisse quosque menses post Decembrem addidisse: Januarium – a Jano, principii deo, et Februarium – a februo, Romanōrum ritu sacro.

Postquam Gajus Julius Caesar anno quadragesĭmo sexto ante aeram nostram annum ad cursum solis accommodāvit, annus trecentōrum sexaginta quinque diērum fuit, et unus dies quarto anno, qui bisextilis appellabātur, intercalabātur. Januarius primus anni mensis factus est, sed nomĭna aliōrum mensium mutāta non sunt.

Alii menses anni tricenos, alii tricenos singŭlos dies, mensis autem Februarius duodetriginta aut undetriginta dies habēbat.

Primus mensis dies Kalendae appellabātur, quintus – Nonae, tertius decĭmus – Idus. Mensĭbus autem Martio, Majo, Julio et Octobri Nonae fuērunt septĭmus, Idus – quĭntus decĭmus mensis dies.