Электрофорез приборы

1,3,4 Крандар; 2 бюретка Бақылау сұрақтар

1. Дисперстi жүйелерге сипаттама берiңiз. Суспензиялардың, коллоидты жүйелердiң және нағыз ерiтiндiлердiң арасындағы ұқсастықтары мен айырмашылықтары неден байқалады?

2. Коллоидты жүйелердiң нағыз ерiтiндiлерден қандай әдiстер арқылы айыруға болады?

3. Коллоидты жүйелердiң классификациясын: а) олардың агрегаттық күйi байланыстылығыы; б) олардың ерiткiшке қатысына байланыстылығы; в) ерiткiштiң табиғатына байланыстылығы;

4. Коллоидты жүйелердi алу әдiстерiне қарай оларды қандай 2 негiзгі топқа бөлуге болады? Бұл 2 топтың әдiстерi қандай жағдайда қолданылады?

5. Физикалық және химиялық дисперстлеу әдiсi арқылы коллоидты жүйелердi алу әдiстерiн атаңыз. Мысал келтiрiңiз.

6. Физикалық және химиялық конденсация арқылы коллоидты жүйелердi алу әдiстерiн атаңыз. Мысал келтiрiңiз.

7. Гидролиздеу әдiсi арқылы темiр (III) гидроксидiнiң золiн алу процесiн көрсететiн реакция теңдеуiн жазыңыз құрылысын салыңыз.

8. Золь алу әдiстерiнiң бiреуi 2 қайталап алмасу әдiсi болып келедi. Оның маңызы неде? Реагенттi заттардың әр түрлi концентрацияларында да золь алуға бола ма?

9. Лиофобты зольдердiң мицеллалардың құрылыстары қандай? Сурьма (III) сульфидi золiнiң мицелласының мысалында көрсетiңiз. Нелiктен коллоидты бөлшектiң адсорбционды қабатын ионогендi д.а, ал диффузионды қабатын анионды деп атайды?

10. Диализ дегенiмiз не? Нелiктен ұзақ диализде зольдiң бүлiну жүредi? Диализ өндiрiстiң қай саласында және қандай мақсаттарда қолданылады?

11. Нағыз ерiтiндiлер мен жоғары моллекулалы қосылыстар ерiтiндiлерiнiң арасындағы ұқсастықтары мен айырмашылықтары қандай?

12. Электрокинетикалық қасиеттері? Дзета-потенциалдық (дзета) дегенiмiз қандай факторларға тәуелдi? Дзета – потенциалдың шамасы мен зольдiң тұрақтылығы арасында қандай байланыс бар?

13. Колоидтiң изоэлектролiк күйi дегенiмiз не? Ол қалай анықталады? Изоэлектрлiк күйдегi кез-келген коллоидтың мицелласының құрылысының мысалын келтiрiңiз.

14. Натрий бромидi мен күмiс нитратының сұйытылған ерiтiндiсiмен әрекеттесуiнен алынған күмiс бромидi золінiң мицелла құрылысын, формуласын, жазыңыз. Гранула қандай зарядта бола алады?

15. Күмiс нитраты мен калий йодидiнiң сұйытылған ерiтiндiсiмен әретекттесуiнен алынған күмiс йодидi золі мицелласының формуласын жазыңыз. Бұл жағдайда гранула қалай зарядталады?

16. 20 мл 0,01 Н калий йодидi ерiтiндiсiне 28 мл. 0,005 Н күмiс нитратының ерiтiндiсiн қосу арқылы күмiс йодидiнiң золі алынған. Алынған зольдiң мицелласының формуласын жаз және электрофорез кезiнде күмiс йодидi золiндегі грануланың жылжу бағытын анықтаңыз.

17.Коллоидты жүйелердiң тұрақты факторларын атаңыз

18.Зольдiң кинетикалық және агрегативтi тұрақтылықтары дегенiмiз не?

19.Мына түсiнiктерге анықтама берiңiз: коагуляция, седиментация, жасырынды коагуляция анық коагуляция.

20.Қандай факторлар әсерiнен зольдiң коагуляциясы болады?

21.Критикалық потенциал деген не? Критикалық потенциалдың қандай шамасында зольдiң коагуляциясы ең үлкен мәнге ие болады?

22.Коагуляция табалдырығы деп ненi айтады?

23.Шульц-Гарди ережесiн айтып берiңiз. Мысал келтiрiңiз.

24.Кремний қышқылының гелі қалай түзіледі ?

25.Гельдер деп қандай коллоидты жүйелердi атаймыз? Олар қалай классификацияланады?

26.Гельдердi алу әдiстерiн атаңыз. Мысал келтiрiңiз.

27.Қандай құбылыс желатиндеу құбылысы деп аталады? Оған қандай факторлар әсер етедi?

28.Желатиндеу процесiне аниондар қалай әсер етедi? Бұл құбылыс қалай түсiндiрiледi?

29.Макромолекулар теориясының және гельдер құрылысының мицелла теориясының маңызы неде?

30.Гиксотропия құбылысы дегенімiз не? Ол қандай коллоидты жүйелерде байқалады? Қандай жағдайларда?

31.Iсiну құбылысының маңызы неде? Оның қатты заттың сұйықты сiңiруден айырмашылығы қандай? Iсiну жылуы деген не және ол немен сипатталады?

32.Iсiнуге қандай факторлар әсер етедi? Iсiнудiң жануарлар және өсiмдiктер дуниесiнде және техникада маңызы қандай?

33.Синерезис деген не? Мысал келтiрiңіз

34.Мына элетролиттердiң қайсысы желатиннiң iсiнуiн төмендетедi қайсысы арттырады? HCl, NaOH, HSCN, Na₂SO₄? Бұл электролиттер желатиннiң қатысуына қандай әсер етедi? (застудивание желатина)

35.Эмульсиялар деп қандай дисперстi жүйелердi атайды? Эмульсияны әр түрлi кез-келген сұйықтар түзе ала ма? Олардың классификациясы, практикада қолданылуы.

36.Эмульгаторлар деп қандай заттарды атайды?

37.Эмульсияларды алудың қандай әдiстерін бiлесiздер?

38.Жартылай коллоидты жүйелер деп қандай жүйелердi атайды? Көбіктер деп қандай жүйелердi атайды?

40.Көбiк туғызғыштар деген не? Олардың механизмін түсіндіріңіз

Типтік бағдарлама бойынша қаралатын тақырыптар

1. Коллоидты химияға ғылым ретінде сипаттама. Коллоидты химияның негізгі бөлімдері мен әдістері. Коллоидты химияның негізгі даму кезеңдері. Химия мұғалімін дайындаудағы коллоидты химияның маңызы.

2. Дисперсті жүйелердің классификациясы және табиғаты, дисперсті жүйелерге жалпы сипаттама. Дисперсті жүйелерді классификациялау, дисперстік дәрижесі, фазалардың агрегаттық күйі.

3.Дисперсті фаза мен дисперсионды ортаның өзара әрекеттесу дәрижесі. Коллоидты-химияның процесстердің технологиядағы маңызы. Коллоидты ерітінділер – ультрамикрогетерогенді жүйелер.

4.Лиофобты және лиофильді (ЖМҚ) ерітінділер ұқсастығы және әртүрлілігі. Коллоидты ерітінділерге сипаттама. Коллоидты жүйелердің кинетикалық агрегаттық тұрақтылығы (Н.П.Песков), диализ.

5. Коллоидты жүйелердің молекулалы кинетикалық және релогиялық қасиеттері.Молекулалардың жылулық қозғалысы және браундық қозғалыстар. А.Эйнштейн және М.Смолуховский жұмыстары. Коллоидты ерітінділерге фауктуация.

6. Коллоидты ерітінділердегі осмостық қысымы. Дисперсті жүйелердегі седиментация. Седиментациялық анализ әдістері. Дисперсионды анализде ультрацентрифуганы қолдану. коллоидты ерітінділердегі диффузия және ығысу шамасы.

7. Мембраналық тепе-теңдік. Коллоидты жүйелердің реологиялық қасиеттері. Ньютон заңы. Пуазейль теңдеуі. Коллоидты ерітінділердің тұтқырлығы. Тұтқырлықтың ауытқулары. Бингам теңдеуі.

8. Коллоидты жүйелердің оптикалық қасиеттер,дисперсті жүйелердің оптикалық қасиеттерінің ерекшеліктері. Д.Релей теңдеуі. Жарықтың шашырауы және жұтылуы. Оптикалық анизотропия.

9. Коллоидты ерітінділердің боялуы. Коллоидты жүйелерді оптикалық әдістермен зерттеу. Дисперсті анализдің оптикалық әдістері.

10. Дисперсионды анализдегі микроскопиялық жарық әдістері. Ультрамикроскопиялық. Электронды микроскопия. Нефелометрия.

11. Беттік құбылыс, сұйықтардың беттік керілісі. Гибстің беттік энергиясы. Шишковский теңдеуі. Беттік активтілік. Траубе ережесі.

12. Беттік-активті заттар. Беттік қабық қасиеттері. Беттік фазалар арасында молекулалардың орналасуы.

13. Сулану: ағу, когезия, адгезия, флотация. П.А.Ребиндер жұмыстары. Дюкло-Траубе ережесі. Сорбция.

14. Адсорбция.Сорбция изотермасы.Адсорбциялық күштер табиғаты. Капиллярлық конденсация. Физикалық адсорбция

15. Хемосорбция.Адсорбциялық жылу. Эффект. Интегралды және дифференциалды адсорбция жылулары.

16. Адсорбенттер: активтелген көміртегі, гелдер, цеолиттер.

17. Газ – сұйық және сұйық шекарасындағы адсорбция. Гиббс адсорбциялық изотермия теңдеуі. Қатты адсорбенттегі адсорбция. Адсорбция. теориялары. Қатты адсорбенттер. Қатты адсорбенттерде ерітінділердің адсорбциялануын тәжірибелік тұрғыда зерттеу.

18.Ленгмюрдің мономолекулалы адсорбция теориясы. Полимолекулалы адсорбция. Поляни және БЭТ теориялары. Қоспалардың адсорбциялануы. Иондардың адсорбциялануы. Электролиттердің адсорбциялануы.

19. Қосэлектрлік қабаттың түзілуі. Ионның алмасуы. Катиониттер. Аниониттер. Иондарлың талғамды адсорбциялануы. Топырақта электролиттердің адсорбциялануы. Әртекті беттегі адсорбция.

20. Хромотография және осы әдістің мәні. Хромотографиялық анализ түрлері.

21. Коллоидты жүйелердің электрлік қасиеттері. Электрокинетикалық құбылыс

22. Лиофобты мольдің коллоидты бөлшектерінің құрылысы. Ф.Ф.Рейсс жұмыстары. Қос электрлік қабаттың құрылысы.

23. ЭҚҚ потенциалдары. Беттік немесе φ – потенциал ζ- (дзета) потенциал. Қос электрлік қабаттың құрылысына электролиттердің әсері.

24. Гельмгольц, Гуи-Чепмен, Штерн үлгілері. Электрокинетикалық құбылыс. Электрофорез және электроосмос.

25. Коллоидты ерітінділерді алу және тазалау әдістері

26. Коллоидты жүйелерді конденсациялық әдіспен алу: тотықсыздану реакциялары, тотығу процесстері, қосарлана алмасу реакциялары, гидролиз әдісі, ерітіндіні алмастыру, буды конденсациялау.

27. Коллоидты жүйелерді дисперсті әдіспен алу: механикалық дисперстеу, физико-химиялық дисперстеу немесе пептизация.

28. Коллоидты мицелланың құрылысы. Коллоидты ерітінділерді тазалау әдістері. Диализ, электрожиализ, компенцациялық диализ және вивидиализ, ультрафильтрлеу. Коллоидты ерітінділердің механизмі.

29. Коллоидты жүйелердің коагуляциясы және тұрақтылығы

30. Гидрофобты зольдердің тұрақты түрлері. Седиментациялық және агрегаттық тұрақтылық. Дисперсті жүйелердің тұрақтылық факторлары.

31. Коагуляция және тұрақтылық теориялары. Г.Фрейндлихтің коагуляциялық адсорбция теориясы. Г.Мюллердің электростатистикалық коагуляциялық теориясы.

32. Гидрофобты дисперстік жүйелердің тұрақтылық теориясы(ДЛФО). Тұрақтылықтын құрылым механикалық факторы және сольватация. Гидрофобты зольдер коагуляция. Коагуляция туғызатын факторлар.

33.Электролиттермен коагуляциялау. Шульце-Гарди ережесі.Коагуляция жылдамдығы.

34. Жылдам және баяу коагуляция. φ және ζ потенциалдарына электролиттердің әсері. Коагуляция механизмі.

35. Индифферентті электролитке коагулятор ионының әсері. Лиотробты қатарлар. Индифферентті электролитке коагуляция ионының зарядының әсері. Дұрыс емес қатарлар. Электролит қоспалармен зольдерді коагуляцлау.

36. Гетерокоагуляция өзара коагуляциялануы. Зольдердің бейімделу құбылысы. Коллоидтарды қорғау.

37. Коллоидты жүйелердің кейбір топтары. Беттік активті заттарға (БАЗ) жалпы сипаттама және классификация. Ионогенді БАЗ.

38. Аниондыактивті БАЗ.Катионды активті БАЗ. Амфотерлі БАЗ. Ионогенді емес БАЗ. БАЗ-дың мицеллалы ерітіңділері.

39. Мицелла түзетін критикалық концентрация. Солюбилизация. БАЗ-ды қолдану.

40. Микрогетерогенді жүйелер. Аэрозольдер. Жалпы сипаттама.Тұман. Шаң және тозаң (түтін). Аэрозолдерді алу әдістері. Аэрозолдердің практикалық маңызы. Атмосфераны аэрозольдердің ластануынан қорғау мәселелері.

41. Түйіршіктер. Жартылай коллоидтар. Сабын. Адсорбциялық бояғыштар. Қатты зольдер.Шыны, эмальдар, құймалар. Суспензия. Тұрақтылығы және тұрақтандыру. Эмульсия. Эмульсия классификациялау.

42. Концентрленген және сұйытылған эмпульсиялардың тұрақтылығы. Эмульгаторлар. Эмульгаторларды тұрақтандыру механизмі. Эмульсияларды алу және бұзылу әдістері. Эмульсия және эмульсияландырудың практикалық маңызы.

43. Көбіктер. Сұйық көбіктер. Көбіктің тұрақтылығы. Көбікті алу және бұзылу әдістері. Көбіктің практикалық маңызы. Көбікті флотация. Қатты көбіктер (пенобетон,пеношыны,пенопласт).

44. Жоғары молекулалы қосылыстар және олардың ерітінділері.

45. Жоғары молекулалы қосылыстардың (ЖМҚ) қассиеттері және алынуы. Классификациясы, құрылысы, түрі және микромолекулалы жұмсақтығы. ЖМҚ фазалық күйі. ЖМҚ ерітінділерінің қасиеттері. Рауль заңы және жуықталған молекулалық массасы.

46. Ісіну. Ісіну кинетикасы. ЖМҚ қорғағыш қасиеттері. Ісіну қысымы. Полимер ерітінділерінің тұрақтылық факторлары

47. Полиэлектролиттер. Полиэлектролит ерітінділерінің қасиеттері және олардың қолданылуы. Коацервация.ЖМҚ ерітінділерінің осмостық қысымы.

48. Донианның мембраналық тепе-теңдігі. Седиментация және диффузия.Оптикалық қасиеттер.Агрегатты тұрақтылығы.ЖМҚ ерітінділерінің тұрақтылығы.

49. Вискозиметрия әдісімен ЖМҚ-ның молекуласының массасын анықтау. Гельдер.

50. Семинар және лабораториялық сабақтар тақырптары

51. Адсорбция.Беттік энергияның есептеулері. Торзионды таразы көмегімен дисперсті жүйелердің седиментациясын зерттеу.

52. Мицелла құрылысын зерттеу.Ұю шегін есептеу. Зольдерді алу және олардың оптикалық қасиеттерін зерттеу.

53. Жоғары молекулалы қосылыстардың қасиеттері. Полимерлердің ісіну кинетикасы. Әртүрлі жоғары молекулалы қосылыстардың тұтқырлығын анықтау.

54. Беттік энергияны есептеу

55. Беттік активті заттарды бағалау әдістері.

56. Ұю процестерін есептеу

57. БАЗ эмульсия мен көбік ретінде қолдану

58. Жоғары молекулалы БАЗ және табиғи және синтетикалық дисперттік жүйелердің қорғаныш қабат ретінде пайдалану

59. Эмульсияны анализдеудің әдістері мен құралдары.

60. Мицеллярлық жүйелер

61. ЖМҚ – ның еріткіштермен әрекеттесуі

62. Бүгінгі таңдағы адсорбция теориясы

63. ЖМҚ – ның адсорбциясы

64. Бүгінгі таңдағы мицеллаларды қолданудың аспектілері

65. Мұнайды қолданудағы, өңдеудегі және тасымалдаудағы коллоидтық химия ролі

66. Коллоидтық химия мұнай өңдеуді жетілдірудегі ролі

67.Су – полидисперстік жүйе.

68.Коагулянттар – су тазартқыштар.

69.Иондық алмасу әдісімен суларды тазарту.

70.Дисперсттік жүйеде әрекеттесуші күштер.

71.Сулы ерітіндідегі БАЗ мицеллдері. Сусыз ортада мицеллалардың түзілуі.

72.ЖМҚ ерітінділерінің ерекшеліктері.

73.Жоғары молекулалы электролиттер (полиэлектролиттер).Жеңіл гельдер.(Студнии)

74.Мұнайды өндірудегі және мұнай өнімдерін өңдеудегі коллоидтық химияның ролі

75.Қоршаған ортаны қорғаудағы коллоидты химияның негізі.

Семинар сабақтардың тақырыптары

1. Коллоидты жүйе

2. Коллоидты жүйелердің оптикалық қасиеттері

3. Коллоидты жүйелердің электрлік қасиеттері

4. Коллоидты жүйелердің коагуляциясы. Ұю шегін есептеу

5. Жоғары молекулалы қосылыстардың қасиеттері

6. Жоғары молекулалы қосылыстардың ерітінділері

7. Адсорбция

8. Беттік энергияны есептеу

9. Мицелла құрылысын зерттеу

10. Хроматография

Студенттердің оқытушы қатысуымен орындауға ұсынылған өзіндік жұмыстардың тақырыптары

1. Беттік энергияны есептеу

2. Беттік активті заттарды бағалау әдістері.

3. Ұю процестерін есептеу

4. БАЗ эмульсия мен көбік ретінде қолдану

5. Жоғары молекулалы БАЗ және табиғи және синтетикалық дисперттік жүйелердің қорғаныш қабат ретінде пайдалану

6. Эмульсияны анализдеудің әдістері мен құралдары.

7. Мицеллярлық жүйелер

8. ЖМҚ – ның еріткіштермен әрекеттесуі

9. Бүгінгі таңдағы адсорбция теориясы

10. ЖМҚ – ның адсорбциясы

11. Бүгінгі таңдағы мицеллаларды қолданудың аспектілері

12. Мұнайды қолданудағы, өңдеудегі және тасымалдаудағы коллоидтық химия ролі

13. Коллоидтық химия мұнай өңдеуді жетілдірудегі ролі

Студенттердің өзіндік жұмыстарына арналған тақырыптар

1.Су – полидисперстік жүйе.

2.Коагулянттар – су тазартқыштар.

3.Иондық алмасу әдісімен суларды тазарту.

4.Дисперсттік жүйеде әрекеттесуші күштер.

5.Сулы ерітіндідегі БАЗ мицеллдері. Сусыз ортада мицеллалардың түзілуі.

6.ЖМҚ ерітінділерінің ерекшеліктері.

7.Жоғары молекулалы электролиттер (полиэлектролиттер).

8.Жеңіл гельдер (студни).

9.Мұнайды өндірудегі және мұнай өнімдерін өңдеудегі коллоидтық химияның ролі

10.Қоршаған ортаны қорғаудағы коллоидты химияның негізі.