3.Туристік елтанудың міндеттері және әдістері

Туристік елтану адам мен территория, турист пен елдің әрекеттесуінің нәтижесінде туындайды. Туристтік елтанудың бірден-бір негізгі міндеті-ол туристтік білім феноменін зерттеу, елдің туристтермен танылуы мен қабылдануы болып табылады. Ол географиялық сұрақтарды тануда адамның географиялық кеңістік және де сонымен қатар өзіндік бір белгілі бір таным сипатымен тығыз байланысты. Көп жағдайда ел туристтік бағыты ретінде қалай сатылады солай танылады, яғни кешенді амал призмасы арқылы емес, туроператор мен турагенттер ұсынатын экскурсиялық және басқа да туристтік қызмет пакеті арқылы болады.

Сонымен бірге, өз-өзімен ел тануы- екіжақты бағытты процесс болып табылады. Қиын территориалды жүйе ретіндегі ел – біріншіден психоэмоционалды – туристке әсер етеді, турист өз кезегінде осы жүйенің бөлек элементтеріне ықпал етеді: дәстүрлі демалу орындарығы табиғи комплекстерге салмақ түсіреді, ел экономикасында ақшаларын қалдырады және т.б.

Елдің туристік үлгісін қалыптастырудың әдісі кешенді географиялық елтанудың қалыптасқан әдісінен өзгеше. Бұл тұрғыда өзі туралы ұсынылған ақпаратты бірыңғайлау әрекетіндегі территорияның өзіндік ерекшелігін жоғалтып алмау маңызды. Нақты құрылым мемлекеттің айқындығы мен болмыстығын жоғалтуға алып келеді. Сондықтан, туристік кеңістікті зерттеген кезде басымдылықты анықтаған жөн. Елдің Тарихи-мәдени, табиғи мұрасы және ел тұрғындары(мәдени ландшафт, адмдар қауымы) – елдің немесе территория үлгісін қалыптастыру қажет. Туристік елтану теориясында кеңістікті пайдаланудың жалпылама тарихи анализіне үлкен көңіл бөлінеді. Адамзат дамуының субъективтік бағалау категориясынан объективті шындық категориясын өтуі. Мысалы, Жерорта теңізі туристік кеңістігінің дамуы манадай, бұл туралы айтқанда адамдар куроррты құрылыстар, теңіз жағасындағы мейрамханаларды елестетеді. Жерорта теңіз Ривьерасының функционалды мамандануы тарихи анықталған: курортты. Біз қалайда территорияның бейнесін өзгертпек болсақ та, көптеген адамдарға Жерорта теңізі ауқатты тұрғындардың демалу орны болып табылады. Бұл бейне толықтырылады. Канн аймағы бұрында балықшы ауылы, өкпе ауруларына шалдыққандарға шипажай, курортты орталық болғанымен, қазірде танымал Канн фестивалі өтетін жер.

Маршрутты ойластыру «саяхаттау мәдениетінің» маңызды бөлігі болып табылады. Сондықтан да,елді танып-білудің нүктелік әдісі кең тараған. Бұл жағдайда елден алған әсері тек отельдермен , соның жанындағы көшелермен және жақын маңдағы елді мекендермен танысу болады. Ал сызықтық әдіс өзіне ең болмағанда бір экскурсияға қатысуды көрсетеді. Сызықтық маршруттың кемшіліктерін шеңберлі әдіс толықтырады, ол өз кезегінде біп объектке әр түрлі нүктелерден бақылауды қамтамасыз етеді.

Туристік шолуға кіретін мәдени көзтартар жерлер көбіне әлемге танымал бъектілермен беріледі. Бір немесе басқа объектіні таңдау тек оның мәдени – тарихи құндылығымен ғана емес, жол жүрудің жеңілдігемен, көп адамды сидыратын жер болуына, туристік сұранысқа да тәуелді. Солай, Кипрдағы Тродос тау массивіне жасалған экскурсияларды қабырғалары көркем безендірілген - Кикос провославты шіркеуіне апарады, ал соның жанындағы ЮНЕСКО – ның мәдени және табиғи көркем жерлер қатарына енген византиялық шіркеулерге адам аса көп бармайды. Бұған кері мысал ретінде Египетті келтірсе болады. Мұнда бұл тізімге енген алты объект те экскурсиялық программаға енген, бұл олардың орналасуының қолайлығының пайдасы.

Елдің туристік үлгісін қалыптастырудың әдісі кешенді географиялық елтанудың қалыптасқан әдісінен өзгеше. Бұл тұрғыда өзі туралы ұсынылған ақпаратты бірыңғайлау әрекетіндегі территорияның өзіндік ерекшелігін жоғалтып алмау маңызды. Нақты құрылым мемлекеттің айқындығы мен болмыстығын жоғалтуға алып келеді. Сондықтан, туристік кеңістікті зерттеген кезде басымдылықты анықтаған жөн. Елдің Тарихи-мәдени, табиғи мұрасы және ел тұрғындары(мәдени ландшафт, адмдар қауымы) – елдің немесе территория үлгісін қалыптастыру қажет. Туристік елтану теориясында кеңістікті пайдаланудың жалпылама тарихи анализіне үлкен көңіл бөлінеді. Адамзат дамуының субъективтік бағалау категориясынан объективті шындық категориясын өтуі. Мысалы, Жерорта теңізі туристік кеңістігінің дамуы манадай, бұл туралы айтқанда адамдар куроррты құрылыстар, теңіз жағасындағы мейрамханаларды елестетеді. Жерорта теңіз Ривьерасының функционалды мамандануы тарихи анықталған: курортты. Біз қалайда территорияның бейнесін өзгертпек болсақ та, көптеген адамдарға Жерорта теңізі ауқатты тұрғындардың демалу орны болып табылады. Бұл бейне толықтырылады. Канн аймағы бұрында балықшы ауылы, өкпе ауруларына шалдыққандарға шипажай, курортты орталық болғанымен, қазірде танымал Канн фестивалі өтетін жер.