1.7 Қорғау аппараттарын және электр қамтамасыздандыру желісін таңдау

«Электр қондырғы құрылғыларының ережелеріне» (ЭҚҚЕ-ПУЭ) сәйкес бөлме ішінде төселген ашық оқшауланбаған күштік және жарықтандыру желілерін асқын жүктемеден қорғау, технологиялық процестер жағдайында немесе режимдерде жұмыс жасау кезінде болатын ұзақ аса жүктелуден күштік желілерді қорғау, жарылысқап қауіпті немесе технологиялық процесстер жағдайында немесе жұмыс режимінде желілерді сыртқы жарылысқа қауіпті жабдықтардан тәуелсіз қорғау қарастырылған.

Кернеуі 1кВ-қа дейінгі электр желілерін қорғау үшін балқымалы сақтандырғыштар, автоматты ажыратқыштар, магниттік жүргізгіштердің жылулық релесі қолданылады.

Қысқа тұйықталу (қ.т.) токтарынан электр желілерін қорғау үшін балқымалы сақтандырғыштар қызмет етеді. Олар өте қарапайым аппарат болып табылады, олардың әсері балқымалы ендірмесінің күйіп кетуіне негізделген. Сақтандырғыштар токты шектейтін аппарат болып табылады, сондықтан оларда доға маңындағы кеңістікпен қамтамасыз етілген және ажыратуы сондай жылдам, үлкен ток еселігінде сақтандырғыштағы ток шекті мәніне дейін жетіп үлгірмейді.

Магниттік жүргізгіштер негізінен қуаты 100кВт-қа дейінгі қысқатұйықталған роторлы асинхронды двигательді алыстан басқаруға, желіге тікелей қосу арқылы двигательді іске қосуға және тоқтатуға, реверстеуге арналған. Жылулық релесі арқылы орындалған жүргізгіштер басқарылатын электр двигательдерін асқын жүктемеден қорғауға арналған. Магниттік жүргізгіштер тура жүрісті магниттік жүйесі бар үш полюсті айнымалы ток контакторларынан, қосымша салынған электрдвигательдер екі фаза тізбегіне тізбектей қосылған екі жылу қорғанысы тұрады.

Автоматты ажыоратқыштар қалыпты емес режимде (қ.т. мен асқын жүктелу) электр тізбегін автоматты ажыратуға, қалыпты режимде аз кездесетін оперативті қосуға (сағатына 3-5 рет), сондай-ақ рұқсат етілмейтін кернеу түсуін болдырмауға арналған. Автоматты ажыратқышта қ.т. тогынан қорғау үшін лезде әсер ететін электромагниттік расципитель қолданылады. Жылулық (кәдімгі биметалдық) расципитель биметалды пластиналарының иілуі арқасында асқын жүктелуден қорғауға арналған. Минималды кернеу расципителі желідегі кернеу рұқсат етілмеген мәніне дейін түсіп кеткенде (30-50%) әсерге келеді. Мұндай расципительдер қоректену көзіне өздігінен қайта қосылуын болдырмайтын өздігінен қосылатын электрдвигательдер үшін де қолданады.

1.ТҚ үшін кіріс автоматын және қорғау желісін таңдау.

1. ТҚ үшін кіріс автоматын және қорғау желісін таңдау.

I_T = = = 35,14 A

ВА 51 – 35 типті автомат тандаймыз

U_н.а. = 380 В

I_н.а. = 100 А

I_н.р. = 100 А;

І_у(н) = 1,35 I_н.р

І_у(кз) = 10 I_н.р

І_ажыр = 0 кА

Берілгендерді анықтап, ҚА қатысты АВВГ типті өткізгішті таңдаймыз.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*100=135А

Мұндағы К_қор. =1.

АВВГ – 32х(3х25мм² ) І_рұқ =2х75=150 А

[5. с.100] бойынша

ТҚ ШРА – 630 – 32 – 43 таңдаймыз

U_н. =630В

I_н =250А

і_у.рук= 35кА

∆U=8,5*10 В/м

x₀ =0,21 мОм/м

r₀ =0,42 мОм/м

z₀ =0,59 мОм/м

ШМА-1 үшін қорғау аппарат және қорғау желілерін тандаймыз

ЭҚ желідегі ұзақ уақыттық тоқты анықтаймыз

І_ұзақ= I_н =186,65А

I_н.р. ≥ І_ұзақ =186,65 А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥ 1,1І_ұзақ = 1,1 ∙ 186,65= 205,3 А

ВА 51 – 35 типті автомат тандаймыз.

U_н.а. =380В

I_н.а. =250 А

I_н.р. =200 А

І_у(н) =1,25 I_н.р

І_у(кз) =12 I_н.р

І_ажыр =15 кА

Берілгендерді анықтап, ҚА қатысты АВВГ типті өткізгішті таңдаймыз.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,25*200=250А

Мұндағы К_қор. =1.

АВВГ – 3х185 мм² І_рұқ =3х270 А

ШМА – 1 қоректенетін тұтынушылар үшін

1. Арнайы жону білдектері

I_дән = = = 19,6 A

I_н.р. ≥ І_ұзақ =24,5А

I_н.а. ≥ I_нр

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =25А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр =3кА

Электр қамту желісін тандаймыз

АВВГ типті кабель тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,2*6,5*19,6=153,04 А

Мұндағы К_қор. =1.

АВВГ – 10мм² І_рұқ = 42 А

2. Алмасты-кеңейжону білдектері

I_дән = = = 4,32 A

Берілгендерді анықтап және ВА типті қорғау аппараттарын тандаймыз

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*4,32=5,4

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =6,3А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр =2кА

Берілгендерді анықтап, ҚА қатысты ВРГ типті өткізгіш тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*6,3=8,5 А

АВВГ – 3х 2,5мм² І_рұқ =19 А

3. Тігінен жоңғылау білдектері

I_ұзақ = = = 15 А

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*15=19

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =20А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =10 I_н.р

І_ажыр =3кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*15=117

K₀ ≥ = = 5,85 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*31,5=42,5 А

АВВГ – 3х4 мм² І_рұқ = 27 А

4.Наждак білдектері

I_ұзақ = = = 5

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*5=6,2

ВА 51 –25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =10А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр = 2,5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*5=39

K₀ ≥ = =3.9 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*10=13,5 А

АВВГ – 3х 2,5мм² І_рұқ = 19 А

5. Бұрғылау білдектері

I_ұзақ = = = 16А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*16=6,2

ВА 51 – 33 – 1 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =20А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр =2,5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*16=124.8

K₀ ≥ = = 5 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*25=33,75 А

АВВГ – 3х 10мм² І_рұқ = 42 А

6.Қайырғыш білдектері

I_ұзақ = = = 3А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*3=4

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =10А

І_у(н) =1,25 I_н.р

І_у(кз) =3 I_н.р

І_ажыр =3кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*3=23,4

K₀ ≥ = = 2,34 K₀ =3

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,25*10=12,5 А

АВВГ – 3х 2.5мм² І_рұқ = 19А

7.Шынықтыру қондырғылары

I_ұзақ = = = 24,01А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*24,01=30,01

ВА 51 – 33 – 1 типт і автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =100А

I_н.р. =31,5А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =3I_н.р

І_ажыр =5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*24.01=28,8

K₀ ≥ = = 0,9 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*31,5=42,5 А

АВВГ – 3х 16мм² І_рұқ = 60 А

8.Дөңгелете ажарлату білдектері

I_ұзақ = = = 13А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*13=16,25

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =20А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр =3,5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*13=101,4

K₀ ≥ = = 5,07 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*20=27 А

АВВГ – 3х 4мм² І_рұқ =27 А

9. Жону жартылай автоматтары

I_ұзақ = = = 44А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*44=55

ВА 51 – 33 – 1 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =100А

I_н.р. =63А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр =5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*44=343,2

K₀ ≥ = = 5,45 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*63=85,05 А

АВВГ – 3х 35мм² І_рұқ = 90 А

10. Тенгеру білдектері

I_ұзақ = = = 5,4А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*5,4=6,75

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =8А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7 I_н.р

І_ажыр =3кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*5,4=42,12

K₀ ≥ = = 5,26 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*8=10,8 А

АВВГ – 3х 2,5мм² І_рұқ = 19 А

11.Тігінен бұрғылау білдектері

I_ұзақ = = = 8А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*8=10

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =8А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7I_н.р

І_ажыр =2кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*8=62,4

K₀ ≥ = = 7.8 K₀ =10

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*8=10,8 А

АВВГ – 3х2,5мм² І_рұқ = 19А

12.Тенгеру білдектері

I_ұзақ = = = 57,8А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*57,8=72,25

ВА 51 – 33 – 1 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =100А

I_н.р. =80А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =3 I_н.р

І_ажыр =0кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*57,8=69,36

K₀ ≥ = = 0,87 K₀ =3

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*80=108 А

АВВГ – 3х 35мм² І_рұқ = 90 А

13.Агрегатты білдектері

I_ұзақ = = = 24А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*24=30

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =100А

I_н.р. =25А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =10I_н.р

І_ажыр =3,5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*24=187,2

K₀ ≥ = = 7,48 K₀ =10

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*25=33,75 А

АВВГ – 3х 10мм² І_рұқ = 42 А

14.Кілтекті-жоңғылау білдектері

I_ұзақ = = = 14А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*14=17,5

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =20А

І_у(н) =1,35 I_н.р

І_у(кз) =7I_н.р

І_ажыр =3кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*8=109,2

K₀ ≥ = = 5,96 K₀ =7

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*20=27 А

АВВГ – 3х4мм² І_рұқ = 27А

15. Магнитті аққаукөргіш

I_ұзақ = = = 3,63А

I_н.а. ≥ I_нр

I_н.р. ≥1,25* І_ұзақ =1,25*3,63=4,5

ВА 51 – 25 типті автомат тандаймыз

U_н.а. =380В

I_н.а. =25А

I_н.р. =4,5А

І_у(н) =1,2 I_н.р

І_у(кз) = I_н.р

І_ажыр =1,5кА

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*3,63=4,3

K₀ ≥ = = 1 K₀ =3

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,2*4,5=5,4 А

АВВГ – 3х 2,5мм² І_рұқ = 19 А

І₀ ≥1,2 І_п=1.2*6.5*8=62,4

K₀ ≥ = = 7.8 K₀ =10

Электр қамту желісін тандаймыз

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н)

АВВГ типті кабель тандаймыз К_қор. =1.

І_рұқ ≥К_қор. І_у(н) =1,35*8=10,8 А

АВВГ – 3х2,5мм² І_рұқ = 19