1.11 Цехтық трансформатордың релелік қорғаныс элементтерін есептеу және таңдау
Электрмен қамтамасыздандыру жүйесінің процесі кезінде оның жеке элементтерінің бүлінуі туындайды. Барынша қауіпті және жиі кездесетін бүліну түрлері электр жабдықтарында фазааралық қ.т. мен үлкен токты жерге тұйықталу бар желілерде бірфазалы қ.т. болып табылады. Электр машиналары мен трансформаторларында орама арасындағы тұйықталу да кездесуі мүмкін. Қ.т. пайда болуы әсерінен электрмен қамтамасыздандыру жүйесінің қалыпты жұмысы бұзылады, яғни өндірістік кәсіпорын үшін үлкен шығын алып келеді.
Қ.т. токтары электрмен қамтамасыз ету жүйесі элементтерінен жүрген уақытта термиялық және динамикалық әсерінен қорғалады. Бүліну өлшемдерін азайту үшін және апаттың өсуінің алдын-алу үшін релелік қорғаныс деп аталатын автоматты құрылғылар жиынтығын қондырады.
Релелер негізгі және қосымша болып бөлінеді. Негізгі релелер бүліну немесе қалыпты емес ржим болғанда әсерге келеді, ал қосымша релелер бірінші реленің берген белгісі бойынша ажыратқышты ажыратады немесе осы қорғанысқа қатысты басқа да операцияларды орындайды. Қалыпты емес режим мен қ.т. –дан қорғау үшін ток және кернеу релелері пайдаланылады. Қосымша релелер қатарына мыналар жатады: қорғаныс уақытын азататын уақыт релесі, қорғаныс әсерін белгімен көрсететін көрсеткіш релесі, ажыратқышты ажырату үшін негізгі релеге әсер ететін аралық релелер.
Релелер сондай-ақ біріншіреттік және екіншіретті болып бөлінеді. Біріншіреттік реленің орамасы тікелей қорғалатын тізбекке, ал екіншіреттік орамасы өлшеуіш трансформатор арқылы қосылады.
Релелер тура және жанама әсерлі релер болып бөлінеді. Қорғаныс құрылғыларынқолданылатын тура әсерлі релелердің қозғалмалы жүйесі ажыратқыштың ажырату құрылғысымен механикалық жалғанған. Жанама әсерлі релелер ажыратқыштың ажырату құрылғысымен механикалық жалғанбаған.
Трансформатордың типі ТМ –400 – 10/0,4 кВ
=3,58
кА
=5,79
кА
Трансформаторды ҚТ жағынан қорғау үшін ТҚ жағында максималды тоқтын қорғанысты және ЖК жағында тоқ бойынша ажыратуды қабылдаймыз. Сондай-ақ үстемеше жүктемеге қатысьы және ішкі зақымдалуы газдың қорғаныс қабылдаймыз.
Дифференциалды қорғаныс қосымша қорғаныс болып табылады.
Трансформатордын ЖК және ТК жағындағы номиналды тоқтарды анықтаймыз.
І1
=
=
=
36,4А
І2
=
=
=910,4
А
Тоқ трансформаторын таңдаймыз.
Релелік қорғаныста, саны 2 дана ТЛ-10 І1=50А және І2=5А тоқ трансформаторы қондыру қарастырылады.
Кт=
=
=10
РТМ типті таңдаймыз.
Реленің іске қосылу тоғын анықтаймыз.
Іор.р(П)
=
=
=173,2
1.12.3 кестесі бойынша Кн=1,1; Kcx=1.73
1.12.2 кестесі бойынша РТМ – І, Іф=5 А
РТМ Релесінін сезімталдық коэфицентін анықтаймыз.
Ік мин =Iк=0,87 Ік
ІС3=Кт Іф
Сенімділік шарты Кн≥1,2 орындалды, яғни Ко сенімді қосылады.
МТЗ релесін РТВ типті тандаймыз
Реленін іске қосылу тоғын анықтаймыз.
Іф.р(МТЗ)
≥
=
=9,8
Іф.р≥
:
Кзап=1;
Kcx=1.25;
Iнб=23,1
Кесте 1.12.2 бойынша РТВ-І Іф=5A
РТВ релесінінң сезімталдық коэфицентін анықтаймыз
Кн=
=
=59,8
Сенімділік шарты орындалды Кн≥1,2