1.Экономикалық сараптама.

Экон-қ сараптама жасап шығаратын фирманы н/е өндірістің эконом-қ қызметкерлері сұрақтары б/ша оның,сондай-ақ тауарлы өнімдерді жасап шығару процестері б/ша ж/е шаруашылық операция-да жаңа жолдарын шығуын ескертетін жағд-ң себепті байл. ашу үшін эконом-қ ж/е басқа талдау әдісі көмегімен жүрг-тін зерттеу-ге негізделген.М/лы, эконм-қ сараптама көмегімен мекемелерде ж/е бөлімшелерінде тауар өнімдерін жасап шығару б/ша орындалған тапсырмаларға артық қосылған жалпы сомманы анық-ды.Ол тауарды бұрмалау жасау туралы тауар өнімдерін олардың түрлерін жасап шығару жоспарын орындауда саны ж/е сапасы тұтынушыға тасымалдаған кезде оның сақталуы ж/е тауарды сатқан кезде өзіндік құнын анықтап тексеру іс-жүргізген кезде пайд-ды.Жоғ айтылғандармен бірге эконм-қ сараптама тех-қ норма ж/е нормативтердің қолдануын зерттейді.Ол нормативьер ғылыми тех-қ прогрестер жетістіктерімен келістіру сұрақтарына жауап береді.Мекеме-ң эконом-қ дамуына ж/е жұмыскерлердің әлеуметтік мұқтаждықтарын қанағаттандыруға өз үлесін қосады.Эконом-қ сараптаманы шешу үшін мына төм-гі сұрақтар белгіленеді;

1.өндірістік қызметте дұрыс жасалмаған жоспар қандай мекемеде сатылған тауарларды заңсыз табыс алуға мүмк жасады;

2.мекеме тапсырыс берушіден теңгелік баға б/ша дәлелсіз жоғ норма б/ша өнім алуды жоспарланған;

3.ағындағы жоспар тәсілінің бұзу қандай мөлшерде мекеменің ішкі шаруаш-қ есебін бұзу қаншалықты зиян жасауға өз ықпалын тигізді.

2.Технологиялық сараптама.

Технолог-қ сараптама-шикізатты, жартылай фабрикатты ж/е заттарды,өнімді жасап шығаруды өңдеу тех-сын зерттейді, өнімдерін тех-қ режимдерге ж/е нормативтерге санды ж/е сапалы жағдайы б/ша сәйкестігін тұрақтандырады.Олардан басқа,бұл сараптама шикізатты зерттейді,тех-қ проц-ң бір ізділігін,ыңғайлы көмекші қондырғыларды,модельдерді,құрал-саймандарды,өндірістік күштердің орналасуын,олардың орындау тәсілдерін,қажетті қондырғылардың дұрыстығын анық.

Оларға жасап шығару проц-де пайдаланылатын материалдар, мүліктер, заттар жатады.

Тех-қ сараптама қорытындысы жиі сот тәжірибесінде,өндірістік жарақаттану, мемл-к ж/е қоғамдық заттарды туралағанда, қызметтік қылмыста сапасыз өнім жасап шығарған кездегі тергеуде пайд.

Тех-қ сараптаудың тауар сараптамасын айырмашылығы,ол өнім жасап шығарудағы тех-қ режимге өнімді жасап шығару сәйкестік сұрақтарын шешеді.

Тех-қ сараптамаға мынадай сұрақтар қойылуы мүмкін,жасап шығару тех-сы құрамына кіретін заттар нормасын дұрыс құрастырмау орын алды ма,м/лы егер бетонды жасаған кезде н/е шұжықтық заттар жасаған кезде цементтері н/е етті аз салып қойған жағдай болды ма,егерде ондай жағдай болды ма,егерде ондай жағдай болған болса,ол қандай мөлшерде цементті н/е етті одан әрі қарай ұрлау үшін қаншалықты тиісті өнімнің артық болып қалуына ықпал жасады?

3.Сүт ж/е сүт өнімдерінің сапасын анықтау.

Колбадағы сүттің құрамынан максималды қосылыстарды жайлап құяды.Содан кейін қосылыс-ң иісі жоғалысымен колбаны кептіргіш шкафта н/е вакуумды шкафта 6,66 Па қысымда 1,5 сағ дейін қояды.Кептіруді 2 өлшеудің салмағы 0,0005 г болғанға дейін қайталайды.

Майдың толық жоғалысымен колбаны кептіргіш шкафта (102-2)С темп-да, 6,66Па қысымда 1 сағ кептіреді.

Қышқылды техникалы казеин құрамындағы массалық мөлшерін мына форм есептейді: (%)

*100.

Құрғақ казеиндегі майдың массалық мөлшерін (%) мына форм есептейді:

.

9-билет

1.Заттың ассортименттері: Ассортимент- белгілі бір белгі б\ша бір түрлі тауарлар. Заттың ассортименті- құрамы кәсіпорындар өнімдерінің жекелеген түрлерінің қатнасы салалары тауарлар тобының сапасы мен сорттарына қарайды. Ассортимент (фр. assortiment) — өндірісте — шығарылатын бұйымдар түрі; саудада — бұйымдардың түрлері және сорттары. Ассортимент дегеніміз — белгілі бір белгі бойынша жинақталған тауарлар жиынтығы. Ассортимент өндірістік және саудалық болып бөлінеді. Өндірістік ассортимент белгілі бір кәсіпорынмен (кәсіпорын ассортименті) немесе белгілі бір өндіріс саласында (сала ассортименті) шығарылатын бұйымдарды біріктіреді. Саудалық ассортимент — көтерме немесе бөлшек желі арқылы өткізілетін тауарлар номенклатурасы. Ол кәсіпорын ассортиментіне (дүкен, база) және тауарлық топ ассортиментіне (кондитерлік, сүт, ет және т.б. тауарлар) бөлінеді. Тауар ассортименті кәсіпорын өндіретін белгілі тауардың барлық түрлері жиынтығы. Оған әртүрлі тауар түрлері кіреді. Tayap түрі (автокөлік, трактор, станок, т.б.) функционалды айырмашылықтарына, сапасына, бағасына қарай ассортименттік топтарға бөлінеді. Әр топ топтастырудың төмен сатысын көрсететін (тауар түрлілігі немесе таңбалары) ассортименттік позициядан тұрады. Мысалы, кәсіпорын тоңазытқыш және кір жуғыш машинасын өндіреді делік. Тоңазытқыштың бір, екі және үш камералық т.б. үлгілері болады. Олар әр түрлі таңбаға ие болуы мүмкін және көлемімен, ерекше техникалық көрсеткіштерімен сипатталады.

2.Технологиялық сараптама: Технологиялық сараптама шикізатты жартылай фабрикатты ж/е заттарды өнімді жасап шығаруды, өңдеу технологиясын зерттейді. Өнімдердің технологиялық режимдерге ж/е нормативтерге санды ж/е сапалы жағдайы б/ша сәйкестігін тұрақтандырады. Олардан басқа бұл сараптама шикізатты зерттейді, тех-қ процестердің бір ізділігін ыңғайлы көмекші қондырғыларды модельдерді, құрал саймандарды өндірістік күштердің орналуын оларды орындау тәсілдерін, қажетті қондырғылардың дұрыстығын анықтайды. Технологиялық сараптама қорытындысы жиі сот тәжірбиесінде, өндірістік жарақаттану, мем-к ж/е қоғамдық заттарды туралағанда қызметтік қылмыста, сапасыз өнім жасап шығарған кездегі тіркеуде пайдаланылады. Технологиялық сараптамаға мынадай сұрақтар қойылуы мүмкін. Жасап шығару технологиясы құрамына кіретін заттар нормасын дұрыс құрастырмау орын алдыма, мысалы, егер бетонды жасаған кезде н/е шұжықтық заттар жасаған кезде цементті н/е етті аз салып қойған жағдай болдыма т.б. Қандай тех-қ бұзушылық мысалы, қара металды н/е кондитерлік өнімдерді жасап шығаруда ақаулы өнімдерді жасап шығаруға жол беріледі.

3.Экономикалық сараптама: Экономикалық сараптама жасап шығаратын фирманың н/е өндірістің экономикалық қызметтері, сұрақтары б/ша оның сапасы сондай-ақ тауарлы өнімдерді жасап шығару процестері б/ша ж/е шаруашылық операцияларды жаңа жолдарының шығуын ескертетін жағдайлардың себепті байланысын ашу үшінэкономикалық ж/е басқа талдау әдісі көмегімен жүргізілетін зерттеулерге негізделеді. Сонымен қатар экон-қ сараптама тех-қ норма ж/е нормалардың қолдануын зерттейді. Ол нормалар ғылыми техникалық прогрестер жетістіктерімен келістіру сұрақтарына жауап береді. Мекеменің экономикалық дамуына ж/е жұмыскерлердің әлеуметтік мұқтаждарын қанағаттандыруына өз үлестерін қосады.

10-билет

1.Сапа градациясы: Сапа градациясы деп- тауарды пайдалану н\е тұтыну үшін оның пайдалылығы н\е жарамдылығы ретінде өнімнің сапасын айту үшін пайдаланылуы мүмкін тауарлардың сорттарын жинау, разрядттар н\е сорттар болып табылады. Сапа градациясы – бұл белгілі бір түрге жататын өнімнің бір немесе бірнеше сапа көрсеткіштері бойынша нормативті - техникалық құжаттарға сәйкес тауарлық сорт. Азық – түлік тауарларының сорты санмен, әріптермен немесе сөзбен белгіленуі мүмкін.

2.Сараптаушыға қойылатын талаптар: Экспер екі категориядан тұрады: жоғарғы және профильді маманнан басқада үлкен шаралардан және моделдерден тұрады. Эксперттерді таңдау кезінде олардың шеберлігіне қарайды.Бірақ та бір жайға мән беру к/к,әдеттғе юіз ең мықты мамандарды өз жұмысын дұрыс түсіне ж/е ескере білмейтін мамандарға кезігуіміз мүмкін.Соған сәйкес мамандары өз жұмысына қызыға қарайтындай ақпараттар беруіміз к/к. Формилизованған және формилизованбаған әрекетткр эксперттерді профессионалды екендігінанықтауға үлкен рөл атқарады.

Эксперт мына талаптарды орындауы керек: 1. Эксперттің бағалауы уақыт б/ша тұрақты болуы керек. 2. Қосымша ақпараттар эксерт бақылауын жақсартады. 3. Эксперт берілген білім облысында өз маманы болуы керек. 4. Эксперттің кейбір өзінің біліміне байланысты жетістіктер болуы тиіс.

3.Т.ө қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындаға ҚР заңы. Жалпы ережелер: Т.ө қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындаға ҚР заңы (2008ж) 6-тараудан 35баптан тұрады. 1-тарау Жалпы ережелер 3баптан тұрады. 1-бап. Осы заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдарды қарастырады. 2-бап. ҚР тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы заңнамасы. 3-бап. Осы заңның қолданылатын саласы. 1. Осы Заң ҚР өндірілетін ж\е ҚР аумағына әкелінетін тамақ өнімдеріне, сондай-ақ т.ө әзірлеу, өндіру, айналымы кәдеге жарату ж\е жою процестеріне қолданылады. 2. Осы Заңның күші жеке тұтынуға арналған, үйде дайындалатын тамақ өнімдеріне қолданылмайды.

11-билет

1.Затты кодтау: Штрихкод- тауар туралы информацияны есепке алу ж/е автоматтандырылған идентификасия үшін арналған сандар мен штрихтар түрінде кодталған белгі. Штрихкодты енгізу қажеттілігі өндіріс ж/е сауда саласына ЕЭМ-ң кеш енуінен инф-я тех-ң дамуымен байланысты туындады. Штрихкодтар 2түрге бөлінеді: 1. Европалық- ЕАН; 2. Америкалық – JDPC. Құрылымы: алғашқы цифр өндірушіні оның тауар тіркеген ж/е оларға реттік номерін бекіткен ұйым орналасқан мем-т кодын білдіреді. Өндірушіге кодты ЮНИСАН ассоция-сы тағайындайды. Ал келесі цифрлар тауар туралы мәлімет береді, оны тіркеуі ұйым н/е сатушының өзі тіркеу ном ретінде белгілейді. ЕАН-14 кодтағы 9-13-ке дейінгі цифрлар тауар қаптамасы жайлы мәлімет. Соңғы код бақылау саны кішігірім өлшемді қаптама ж/е тауарды маркілеу үшін қолданылады.

2.Шырын өнімдерінің бұрмалануы ж/е расталуы: Шырын өнімдерін өндіруде дәмін түзету мақсатында жеке немесе бір-бірімен кез келген комбинацияда мынадай қант(тар) және/немесе олардың ерітінділері мен сироптары - сахароза, сусыз декстроза, глюкоза, фруктоза пайдаланылуы мүмкін. Көрсетілген қанттарды және/немесе ерітінділер мен сироптарды қосу шырындағы еритін құрғақ заттардың орнын ауыстыру мақсатында жүзеге асырылмауы тиіс. Жемістерден алынған қант(тар) дәмін түзету үшін шірне, құрамында шырыны бар, сондай-ақ қойылтылған сусындар мен морстарды өндіруде ғана пайдалануға рұқсат етіледі. Шырын өнімдерін даярлау, өңдеу, өндіру, буып-түю, сақтау, тасымалдау, тарату және түпкілікті тұтынушыға сату немесе жеткізу үшін ұсыныстар гигиена талаптары сақтала отырып жүзеге асырылуы тиіс.

3.Ет өнімдерінің сапасын сараптау, зерттеу әдісі: Мал еттерінің салмағын топ-тобымен қаттелігі 0,1% дейін жіберілген таразымен өлшейді. Ет температурасы МСТ 9177-74 талабына сай шыны термометрмен (сынақсыз) анықталады. Сапа параметрлерi. Еттiң сапасы, өнiм және тұтынушылық шикiзаты ретiнде тағамдық құндылығымен және сенсорлы, санитарлы-гигиеналық, технологиялық көрсеткiштермен анықталады. Еттiң сапасы келесi параметрлермен сипатталады: -тағамдық және биологиялық құндылығы; -органолептикалық қасиетi; -физико-химиялық көрсеткiштерi; -қауiпсiздiгi. Етке органолептикалық бағалау жүргiзу кезiнде оны сыртқы түрi, түсi, консистенциясы, иiсi, терi асты майы, сiңiрi, қайнатқаннан кейiнгі сорпасының сапасы анықталады. Еттің тағамдық және биологиялық құндылығы. Еттiң тағамдық құндылығы оның құрамына кiретiн ұлпалар қатынасына байланысты болады.

12-билет

1.Заттың ассортименттері: Ассортимент- белгілі бір белгі б\ша бір түрлі тауарлар. Заттың ассортименті- құрамы кәсіпорындар өнімдерінің жекелеген түрлерінің қатнасы салалары тауарлар тобының сапасы мен сорттарына қарайды. Ассортимент (фр. assortiment) — өндірісте — шығарылатын бұйымдар түрі; саудада — бұйымдардың түрлері және сорттары. Ассортимент дегеніміз — белгілі бір белгі бойынша жинақталған тауарлар жиынтығы. Ассортимент өндірістік және саудалық болып бөлінеді. Өндірістік ассортимент белгілі бір кәсіпорынмен (кәсіпорын ассортименті) немесе белгілі бір өндіріс саласында (сала ассортименті) шығарылатын бұйымдарды біріктіреді. Саудалық ассортимент — көтерме немесе бөлшек желі арқылы өткізілетін тауарлар номенклатурасы. Ол кәсіпорын ассортиментіне (дүкен, база) және тауарлық топ ассортиментіне (кондитерлік, сүт, ет және т.б. тауарлар) бөлінеді. Тауар ассортименті кәсіпорын өндіретін белгілі тауардың барлық түрлері жиынтығы. Оған әртүрлі тауар түрлері кіреді. Tayap түрі (автокөлік, трактор, станок, т.б.) функционалды айырмашылықтарына, сапасына, бағасына қарай ассортименттік топтарға бөлінеді. Әр топ топтастырудың төмен сатысын көрсететін (тауар түрлілігі немесе таңбалары) ассортименттік позициядан тұрады. Мысалы, кәсіпорын тоңазытқыш және кір жуғыш машинасын өндіреді делік. Тоңазытқыштың бір, екі және үш камералық т.б. үлгілері болады. Олар әр түрлі таңбаға ие болуы мүмкін және көлемімен, ерекше техникалық көрсеткіштерімен сипатталады.

2.Сараптау қорытындысы: құрылымы ж/е мазмұны: Сарапшының қорытындысы 3 бөлімнен тұрады: 1. Алғашқы кіріспе; 2. Зерттеу; 3. Қорытындан. Кейбір жағдайларда олардан басқа 4-ші бөлігі болып көрсетіледі.Ол-жинақтаушы. Сараптаманың белгіленгенін дәлелдейтін жағдайдың қысқаша мазмұндамасы беріледі ж\е көрсетіледі: – Сараптаманың аты ж\е қатар саны; - Сарапта-ң берілген орган туралы мағлұматы; - Сараптаманы жүргізудегі құқықтық себеп анық-у; - Сараптамаға матер-ң келіп түскен күні ж\е қорытындыға қол қойылған күн.

Алғашқы бөлімі.Сарапшылар ж/е сараптамалар туралы мағлұмат тегі аты,әкесінің аты, білімі, мамандығы ж/е лауазымды дайындап орындап жүрген штаттық қызметі.Сарапш-ң қатынасуы,егер салыстырмалы зерттеу үшін үлгі алғаны тур орын болса оқиға болған орынды тексеріп қарағанда ж/е басқа да қылмыстық қимылдар белгіленіп қойылады.Зерттеу.Зерттеу жүргізу нобайына сәйкес жазып көрсетіледі.Кейбір жағд-да бір тәсіл бірнеше объектілерінде қолданылатын болған кезде н/е бірнеше міндетті шешу үшін зерттеу процесі тәсілі б/ша жазу.Қорытынды.Ол өзі сарапшының алдына қойылған сұрақ-ң жауабы болып есептеледі.Әр бір қойылған сұрақтарға шын мәнісінде шешу н/е оны шешу мүмкін еместігі туралы жауап берілуі к/е.Сарапшыны қанағаттандыратын қорытындылардың негізгі талаптары принцптер б\ша келтірілуі к\к.