Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Math.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

6.Бірінші ретті дифференциалдық теңдеулер Коши есебі Айнымалылары шығарылытын теңдеулер

Егер теңдеуіңде n=1 болса , онда теңдеуі бірінші ретті дифференциалдық теңдеу болады.

Немесе туындысы бойынша анықталған болса онда теңдеу мына түрінде жазылады.

Теорема. Егер функциясы аймағында анықталған, үзіліссіз және оның үзіліссіз дербес туындысы болса, онда х0 нүктесінің - маңайы, яғни табылып, теңдеудің бастапқы шарты қанағаттандыратын , яғни егер шешімі бар және ол жалғыз болады.

Егер кез келген тұрақты С үшін функция бірінші ретті теңдеуді қанағаттандыратын болса онда осы функцияны дифференциалдық теңдеудің жалпы шешімі деп аталады.

Айнымалылары шығарылытын теңдеулер. теңдеуі бірінші ретті айнымалылары бөлінетін дифференциалдық теңдеу деп аталады. көбейтіндісіне боліп (9.4) теңдеудің түріне келтіреміз: . Енді осы теңдеудің екі жағын интегралдап жалпы интегралын табамыз:

Мысал: xdy-ydx=0 дифференциалдық теңдеуді шешіңіз.

Шешімі: Бұл теңдеу (9.6) теңдеулер түріне жатады. Сондықтан теңдеудің екі жағын (ху) көбейтіндісіне бөлеміз, сонда теңдеуге келемізде жалпы шешімін табамыз:

9. Толық дифференциалды теңдеу. Екінші ретті диф тең

1. Жалпы жағдайда теңдеуді екінші ретті сызықты біртекті емес дифференциалдық теңдеу деп аталады. Мұндағы және интервалында үзіліссіз функциялар. Ол егер онда екінші ретті біртекті сызықты дифференциалдық теңдеу (9.35), (9.36) теңдеулер арасында тұрақты мән қабылдайтын жағдайды қарастырамыз, сондықтан тұрақты сан болсын және тең болатын болсын, онда (9.36) теңдеу түрін қабылдайды.

9.37) теңдеуін коэффиценттері тұрақты біртекті сызықты екінші ретті дифференциалдық теңдеу деп атайды. Бұл (9.37) теңдеудің шешімін Эйлер тәсілі бойынша түрінде іздейміз. Онда - белгісіз тұрақты сан.

(9.38) және (9.39) дифференциалдық (9.37) теңдеуді қанағаттандыруы керек. Сондықтан теңдеуі шығады.

(9.40) біртекті сызықты дифференциалды теңдеуге сәйкес сипаттаушы теңдеу деп аталады.

Егер теңдеудің шешімі болса, онда екі шешім өз ара сызықты тәуелсіз деп аталады, егер екеуінің қатынасы тұрақты болмаса яғни .

Анықтама. Егер өз ара сызықты тәуелсіз (9.37) теңдеудің шешімі болса, онда ол теңдеудің жалпы шешімі түрінде жазылады.

1.Егер сипаттаушы теңдеудің шешімдері әртүрлі және нақты сандар болса, онда (9.37) теңдеудің жалпы шешімі түрінде жазылады.

Y”=f(x) ретін интеграл арқылы төмендетеміз.

Y’=

Y=

8.Толық дифференциал түріндегі бірінші ретті диф-қ теңдеулер. Толық дифференциал түріндегі бірінші ретті дифференциалдық теңдеулер

С) (x+y)dx+xdx=0

P(x,y)=x+y (x2 /2 + xy+C) / xdx=1+

Q(x,y)=x u=y/x

P`y=1 y’=u’x + u

Q`x=1 1+u + u’x+u=0

P`y=Q`x u’x+1+2u=0

U(x,y)=∫(x+y)dx+ϕ(y) Осындай әдіспен де шешуге болады.

U(x,y)=x2/2 +xy+ ϕ(y)

X+y(y)=x

ϕ`(y)=0

ϕ(y)=0

U(x,y)=x2 /2 + xy+C

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]