Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Қазақстан тарихы для өрлеу.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
223 Кб
Скачать
☆

Жерлеу ерекшеліктері

Кезеңдер

Басы қаратылған тұс

Мәйіттің орналасуы

неандертальдық

бір қырынан жатқызып, бір қолын басының астына салған. Өлімді мәңгі ұйқыға кету деп түсінген.

Жезқазған өңірі (неолит)

солтүстік-батысқа

шалқасынан

Андрондықтар

батысқа не оңтүстік-батысқа

-

Бесоба қорымы

оңтүстік-батысқа

шалқасынан

Аралтөбе қорғаны

оңтүстікке

шалқасынан

Үйсіндер

батысқа

шалқасынан

Қыш ыдыстар

Кезеңі

түбі

сырты, өрнегі

Шебір (энеолит)

жұмыртқа тәрізді

тарақ тісі

Қараүңгір (палеолит)

дөңгелек түпті, қызыл бояумен

шұңқыр, штрих

Қарағанды (палеолит)

-

толқын, геометриялық

Андрон мәд. (қола)

әр алуан пішінде

тарақ тірізді, тегіс қалыпты

Беғазы-Дәндібай (қола)

ернеуі тік, бүйірі шығыңқы, түбі тегіс

тарақ жүзді, үзік сызықты, үшбұрыш

Берел мәд. (ерте темір)

тегіс түпті

Стильдер

Стиль атауы

Пайда болған уақыты

Түрі

Әдістері

Геометриялық стиль

Қарағанды облысынан табылған орындалуы бірегей қыш ыдыс толқын тәрізді және геометриялық өрнектермен әшекейленген.

Қола дәуірінің тайпалары қыш ыдыстарының сыртына өнердегі салған стилі –геометриялық стиль.

Геометриялық фигуралар (дөңгелек, төртбұрыш, үшбұрыш, ромб т.б.)

Аңдық стиль

б.з.б. 7-6 ғ.ғ.

«Аң стилі» өнері дәстүрімен сақтар Алдыңғы Азия мен Иранға жасаған жорықтарында танысты. Осы жерлерден сақтарға «өмір ағашы» дейтін арыстан бейнесі тарады.

«Аң стилінде» жасалған бұйымдар Орта Азия, Қазақстан, Сібір, Оңтүстік-шығыс Еуропа аумағында табылған. «Аң стилі» бейнелерімен құрал-жабдық, қару-жарақтар, киім мен ат әбзелдері әшекейленді.

«Аң стилі» екі жағдаймен сипатталады:

1) аңдар мен жануарлар;

2) аңдардың қимыл‑қозғалыста бейнеленуі

Полихромдық стиль

б.з.б. 7-5 ғ.ғ.

б.з. 3-5 ғ.ғ. барынша гүлденді

Орталық Қазақстанда «аң стилімен» қатар дамыды. Көшпелілер заттарды безендіруді, яғни бұйымға түрлі түсті тастарды жапсыруды жақсы білген. Олар заттарды түйіршіктермен әшекейлеген.

Бұйымның бетіне алтын түйіршіктерді дәнекерлеу – зерлеу;

Бұйымға түрлі түсті заттарды жапсыру – безендіру.