Зейнет ақы бойынша инвестициялық қоржын.Pas
Сурет 3. 9.Зейнетақы бойынша инвестициялық қоржын Баспасөз орталығының жаңалықтары бейнелеген. Мұнда жалпы қор жаңалықтары көрсетіледі.
Сурет 3.10.Баспасөз орталығының жаңалықтары
Сурет 3.11. Қордың негізгі көрсеткіштері
Зейнетақының сұрақ – жауап формасында қарастырылған мәселелер алдарыңызға ұсынылады. Бұл жерде ЖЗҚ (жинақтаушы зейнетақы қорына) қатысты сұрақтарыңызға жауап ала- аласыздар.
Сурет 3.12.Зейнетақы сұрақ – жауап формасы
Бейне роликтер.pas. Бұл суретте көрсетілгендей зейнетақы қорына қатысты бейне роликтерді көре аласыздар.
Сурет 3.13. Бейне роликтер
Қордың байланыс көздері. Суретте зейнетақы қорының ҚР –дағы байланыс көздерін біле аласыздар.
Сурет 3.14.Қордың байланыс көздері
Мұнда жзқ- ның Facebook- тағы парақшасымен таныса аламыз.
Сурет 3.15. Facebook парақшасы
Сурет 3.16. Қызметкерлердің деректер қоры
Жоғарыдағы көрсетілген модулде қызметкерлердің құжаттары, оларды сақтау, енгізу, өзгерту, жоя, экспорттау, жабу операциясы орындалады.
Сурет 3.17. Деректерқоры жүйесі
Сурет 3.18.Зейнетақының калькуляторы
3.2.1 Файлдық жүйенің логикалық және физикалық құрылымы
Файлдық жүйенің құрылымы. «ЖЗҚ» бумасында жобаның барлық файлдары құралған. Файлдардың толық сипаты, бумалар бойынша төменде көрсетілген. 3.19 – суретте бұтақ тәріздес файлдық жүйенің иерархиялық құрылымы қарастырылған.
Сурет 3.19. ЖЗҚ бумасының құрамы
Project1.exe – орындалатын файл. Негізгі форманы ісе қосады.
*.dfm – формаларды сипаттайтын файл. Формалар мінездемелері мен оның компоненттерін құрайды.
*.dpr – жоба файлы
*.res – ресурстар файлы
*.dcu – компиляцияланатын модуль
БҚ құрылымы
Құрастырылған БҚ реляциялық модель негізінде құрылған. Деректер қорына қол жеткізу BDE Administrator механизмі арқылы орындалады.
БҚ бүтінділігін қамтамасыз ету
Деректер қорының бүтінділігі дегеніміз – бұл барлық жазбалар дұрыс немесе анық деректерді құрайды және олардың кілттік өрістері жазбалар мен файлдардың арасындағы қатынасты тура көрсетеді.
Деректер қорының бүтінділігіне жауаптылық, бір жағынан, операциялық жүйенің арнайы құралдарын қолдану мен бағдарламалуда, жобалауда жүйе құрастырушыларына қатысты. Басқа жағынан, деректер қорын жұмыс режимінде ұстау, резервтік көшірмелерін жасау мен авария жағдайларында деректер қорын қайта шығаруды деректер қорының администраторы орындайды.
Интерфейстер класының сипаты
Delphi-де программа дайындау үшін компоненттік тәсіл пайдаланылған: пайдаланушы программаларының кітапханасы программалау ортасымен бірге ұсынылатын, бір іс-әрекетті орындайтын компоненттерден жинақталады, ал олар форма терезесіне енгізіледі.Компоненттік тәсіл программалау технологиясына нағыз төңкеріс жасады деуге болады, себебі, компоненттерді пайдалану программа жұмысын күрделі түрде жеңілдетті. Компоненттер кітапханасын Визуальды компоненттер кітапханасы (Visual Component Library,VCL) деп атайды. Онда түрлі кластық көптеген стандартты компоненттер жинақталып, олар түрлі атаулы 19 бетке орнатылып қойылған.
Компоненттер Палитрасында (component palette) бетінде бірінші Standard компоненті орналасқан. Standard компонентінде ретімен керекті 14 объект берілген. Біз өзімізге керек компоненттерді қосып және жаңа компоненттер қосып олардың санын, ретін өзгерте аламыз.
Сурет 3.20. Standart панелінің компаненттері
Компоненттер палитраның бірінші берінде орналасқан
TFrame-
фрейм
және шаблон компоненті. Формадан
айырмашылығы компоненттер палитрасында
орналасады , компоненттер атын құрады.
TMainMenu
бізге
программада негізгі бас мәзір (меню)
құруымызға көмектеседі.Формада TMainMenu
жәй иконка сияқты көрінеді. Бұл типтегі
иконка "невидимыми компонентом"
деп аталады, олар программа орындалу
барысында көрінбейді.Бас мәзір құру
үшін келесі операциялар орындалады:
1) Формға компоненттер панелінің STANDARD бетінен TmainMenu компонентін орналастыру.
2) Дизайнер бас мәзірін (меню) Items қасиеті арқылы, Объект Инспекторынан шақыру немесе компонентті екі рет шертіп TМainMenu терезесін ашу.
3) Дизайнер бас мәзірінен (меню) пункттерді белгілеу.
TPopupMenu
Бұл тип
компонент тышқан оң жағын шерткенде
объектте пайда болатын контестті бас
мәзір (меню) құрауға болады. Барлық
көрінетін объектте өзінің PopupMenu қасиеті
болады. PopupMenu аналогты түрде бас мәзірден
құрылады.
Tlabel
Бір жолдық
тексттің экранда көрінуін қамтамасыз
етеді. Компоненттің негізгі қасиеті
Caption. Сіз шрифт және түсін (цвет)
немесе инспекторе объектіден Font қасиетіне
шерту керек.
Сіз
қарапайым және қолайлы екеніне программа
барысынад көз жеткізесіз.Компонентпен
терезелік басқару элементі байланысады,
яғни алдымен Alt пернетақтасын содан
кейін текстте асты сызылған әріпті
қосып (Alt+Әріп ) басқан кезде байланысады.
Windows терминологиясында мұндай символды
акселератор деп атайды.
TEdit
– Жолдық
мәнді енгізу, редакциялау үшін арналған.Ол
қысқа фрагментті тексттің көрінуі үшін
және қолданушыға программаның орындалу
барысында текстті шығаруға көмектеседі.
Негізгі қасиеті Text.
Кесте 3.2.
Компонент қасиеттері
PropertyAutoSize: Boolean; |
Егер True және BorderStyle=bsSingle болса, компонент биіктігі автоматты түрде Font.Size қасиетіне байланысты ауысады . |
PropertyMaxLength:Integer; |
Тексттік қатардың максимум ұзындығын белгілейді.Егер мәні 0 болса, тексттің ұзындығы шексіз |
PropertyModified:Boolean; |
Егер текст өзгерген болса, онда True болады. |
PropertySeltext:String; |
Тексттің бөлініп алынған бөлігін көрсетеді. |
PropertyReadOnly:Boolean; |
Егер True болса, текст өзгермейді. |
TMemo
– TЕdit-ке
ұқсас компонент. String ListEditor атаулы
арнайы терезесі бар мәтіндік
редактор.Терезеге көп жолдық мәтінді
енгізуге және оны редакциялауға болады.
Мәтін Тstrings класының Lines қасиетінде
сақталады. Үлкен тексттермен жұмыс
істейді. TMemo сөздерді тасмалдауға және
текстті ClipBoard фрагменті түрінде сақтайды.
Tmemo 32Кб шектелген көлемді текст қабылдайды,
ол 10-12 парақты құрайды.
Кесте 3.3
TМemo компонентінің қасиеттері
Property Wantreturns: Boolean; |
Егер True болса, Enter клавишасын шерткен кезде жаңа қатарға өтеді. |
Property Lines: TString; |
Текст қатары |
Property ScroolBars: TScroolStyle; |
Көп қатарлы өріске басқару белдеушесін орнатады. |
TButton
Командалық
түйме.Программаны
басқару
үшін
кең
мағанада
қолданылады.
Кнопканы
шерткен
кезде
қандайда
бір
іс-әрекет
программа
барысында
орындалады.
Delphi-де
барлығының
орындалуы
қарапайым.
TВutton-ды
формаға
қойып
екі
рет
шерткен
кезде
сіз
дайын
заготовку
обработчика
көрінеді.
Далее
нужно
заполнить
заготовку
кодом:
procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
begin
MessageDlg('Are you there?',mtConfirmation,mbYesNoCancel,0);
end;
Кесте 3.4
TВutton компонентінің қасиеттері
Property Cancel: Boolean; |
Егер True болса, OnClick оқиғасы Esc-ті басқан кезде қайтарылады. |
Property Default: Boolean; |
Егер True болса, OnClick оқиғасы Enter-ді басқан кезде қайтарылады. |
TCheckBox-
байланысты
ауыстырып
қосқыш
компонент.Формада
оның
кемінде
екеуі
орнатылуы
тиіс.Олар
Checked қасиеті
арқылы
анықталатын
тек
екі
күйде
болуы
мүмкін:
True және
False.Тексттің
қатарының
қасына
кішкентай
терезе
қояды.Бір
қасиеттің
таңдалғаны
туралы
терезеге
белгі
қоюға
болады
.Негізгі
қасиеті
Caption.
TRadioButton
-
бірнеше
опцидің біреуін таңдауға көмектеседі.Егер
сіз тағы Options | Project диалогын ашып, Linker
Options бетін таңдасаңыз, онда сіз Map file
және Link buffer file секцияларының RadioButton
компонентінен тұратынын көресіз.
RadioButton компонентінен басқа арнайы
Alignment қасиетіне ие.
ТListBox
тізімді
экранға шығару қызметін атқарады.
Классикалық мысал ретінде ListBox-ты Windows
ортасынан -тізімнен файлды таңдау бас
мәзірдің (меню) пунктінің File | Open көп
орындалады. Файл
аты
немесе
директорилері
ListBox-тан
табылады.
Items қасиетінің
Add, Append, Insert және
LoadFromFile әдістері
арқылы
компонентте
тізіміне
элементтерқосуға
болады.
ItemIndex қасиеті
ТListBox
және
TСomboBox
компоненттерінде
тізімнің
элемнтінің
индексін
құрайды.
TСomboBox- Комбинацияланған тізім. Формада тізім енгізетін өріс түрінде көрінетін компонент.Программаның орындалу барысында тізімнен қажеттісін таңдалса, ол орнатылып қойылады. TСomboBox компонентінің қасиеттері және әдістері TList және TEdit компоненттерінің қасиеттерімен байланысты.
Кесте 3.5
ТListBox компонентінің қасиеттері
Property Columns: LongInt; |
Тізімдегі колонка санын бөледі. |
Property Sorted: Boolean; |
Қатарды алфавит бойынша сорттайды. |
Property Selected[x: integer]: Boolean; |
Х индексі бойынша элементті сорттайды. |
TScrollВar
– сандық
шама мәнін басқаруға арналған Windows-тың
белдеушесі, автоматты түрде редактор
объектісінде пайда болады.Әдетте мұндай
басқару элементтері сандық көлемнің
бірқалыпты өзгеруі үшін қолданылады.
Белдеушенің сырғытпа түймесін жылжыту
арқылы қажетті сәнді шамамен пайдалануға
болады. TScrollBar компонентінің Color қасиеті
жоқ, себебі Windows-пен басқарылады.Келесі
әдіс көмегімен Position, Max және Min қасиеттерін
орнатуға болады.
Procedure SetParams (APosition, Amax, AMin:Integer);
TGroupBox
– топтастырушы
панель,
визуальды
мақсатта
қолданылады
және
Windows-та
компоненттердің
формада
қалай
реттеліп
тұрғанын
көрсетеді.
(TAB клавишасының
көмегімен).
Көрінісі
тіктөртбұрыш
рамка
және
текст
рамка
ішінде
болады,
әдетте
одан
элементтерді
басқару
тобы
құрылады.Бұл
кластың
қасиеттері
мен
әдістері
түгелдей
өзінің
арғы
тегі
TCustomControl және
TWinControl –дан
мұра
болған.
TRadioGroup
-TRadioButton
түріндегі
объекттерін
топтастырып
ауыстырып
қосу
үшін
қолданылады.
Әрбір
oған
орналасқан
қосқыш
Items тізімінде
орналасады.
Компонент
формаға
орналасқанда
бос
болады.
Сол
кезде
ItemIndex қасиеті
-1 мәнін
қабылдайды,
себебі
бұл
бірде-бір
қосқыштың
орнатылмағандығы
туралы
белгі.
TPanel
– топтастырушы компонент, TGroupBox-қа
ұқсас, декоративтік мақсатта қолданылады.
TРanel-ді қолдануы: формада орнатылған
соң бетіне орнатылған бірнеше компонентті
байланысты бір топ ретінде топтастырушы
объект ретінде қолданылады.
TActionList
– іс-әрекет тізімі. Бұл компонент
іс-әрекет механизіміне қолдау көрсету
үшін арналған. Орындалу схемасы мынадай:
алдымен редакторы көмегімен объекттен
TАction класамен іс-әрекет құрылады.
Компонентке екі рет шерту немесе
TActionListEditor командасы арқылы контесті
мәзір шақырылады.Іс-әрекетпен қасиеттер
тобын байланыстыруға болады. Егер
компонентпен TImageList типіндегі белгі
контейнер байланысса, іс-әрекет орындау
кезінде өзінде сақталған белгілердің
бірі қолданылады. Іс-әрекетті бағдарламалық
код ретінде нығайту үшін OnExecute оқиғалық
өңдеушіні белгілеу керек.
Бұл Компоненттер Палитрасының бірінші бетіндегі объекттердің толық тізімі.Егер сізге толық мәлімет керек болса, онда Палитрадан объекттен F1 – клавишасына шертсеңіз осы объект туралы толық мәлімет аласыз.
Additional беті
Standard бетінде Windows бетіндегі басқару элементтері көрсетілген. Additional бетінде объекты, қолданушыға программада көркем интерфейстер қолдануға мүмкіндік береді.
Сурет 3.21. Additional панелінің компаненттері
TBitBtn
-
TВutton сияқты түйме компоненті.Айырмашылығы
TBitBtn компонентін формада орнатылған
соң үстіне таңдалған сурет қоюға болады
(glyph). TBitBtn компонентінің бірнеше түрі
бар.Олар:
Kind
қасиетінде bkClose, bkOK және тағы
басқалар.Кнопканы таңдаған кезде өзіне
тиісті түр (вид) береді.
TSpeedButton
– командаға
жылдам хабар беретін панел кнопкасы
(SpeedBar). Мысалы, SpeedBar компоненті Delphi
ортасында Компоненттер Палитрасының
сол жағында орналасқан.Әдетте бұл
кнопкаға тек қана сурет орналасады
(glyph).
TMaskEdit
- Tedit-тің
анологы. Форматы EditMask қасиетінен
бөлінеді.Егер EditMask: String; қасиеті берілмесе,
онда EditMask ТЕdit компонентінің жұмысын
атқарады.EditMask компоненті үшін редактор
қасиетінде бірнеше символдар бар.Олар:
дата, валюта және тағы басқа. Арнайы
сиволдарды Справочниктен алуға болады.
TStringGrid
– Текстпен
берілгендерді кесте күйінде көрсетеді.
Кестенің әрбір элементіне Cell қасиеті
арқылы сұраныс (Доступ) жүреді. Cell
қасиеті String типінде.Ұяшықтар саны
ColCount және RowCount қасиеттерінде сақталған.Кесте
екі бөлімнен тұрады. Олар: жұмысшы және
фиксирланған.
TDrawGrid
– Кез-келген берілгендерді кесте түрінде
көрінуіне мүмкіндік береді. Әрбір кесте
элементіне CellRect қасиеті арқылы сұраныс
(доступ) жүреді.
TImage
– Формада
графикалық көрініс (изображение) береді.
Графикалық көріністі форманың кез
келген жеріне қоя аламыз.Өзіміздің
суретімізді редактордың Picture (Инспектор
Объектов) қасиеті арқылы қоя
аламыз.Суреттеріміз BMP (bitmap),
ICO (icon),
WMF (Windows
Meta File)
форматта болуы керек, яғни осы форматтарды
қабылдайды. Егер
сурет программа дизайны барысында
программаға қосылса, онда компиларланып
EXE файл құрады. Программа орындалу
барысында суретті Picture қасиетінің
арнайы әдісі LoadFromFile арқылы шығарылады.Ол
төмендегідей:
if OpenDialog1.Execute then Begin
Image1.Picture.LoadFromFile(OpenDialog1.FileName);
Image1.Stretch:=True;
end;
end;
TShape
-
Формада
бұрынғы
графикалық
объекттілердің
көрінуін
қамтамасыз
етеді.Мыслыға:
шеңбер,
квадрат,
үшбұрыш
және
т.б.Объектің
типін
Shape қасиетінде
көрсетілген.
Type TShapeType=(stRectangle, stSguare, stRoundRect, stRoundSguare,
stEllipse, stCircle); Pen қасиеті
объекттің
түсін
және
шекара
түрін
анықтайды.Бұл
қасиетті
дизайн
кезінде
және
программа
орындалу
барысында
ауыстарға
болады.
TBevel
- элемент для рельефного оформления
интерфейса. Объект программаның сәнділігі
үшін рамка немесе сызық (линия) түрін
алады. Объект TPanel мен салыстырғанда аз
мүмкіндікке ие. Сыртқы көрінісі Shape
және Style қасиеті көмегімен көрсетіледі.Type
TBevelShape=(bsBox, bsFrame, bsTopLine, bsBottomLine, bsLeftLine,
bsRightLine );
TScrollBox
– Формада үлкен көлемде (размерде)
басқару облысын құруға қолайлы, яғни
бұл областта өзіңнің объекттіңді
орналастыруға болады. Егер AutoScroll қасиеті
True мәнінде болса, онда басқару белдеушесі
болмайды. HorzScroll және VertScroll қасиеттерінің
көмегімен тігінен және көлденең басқару
белдеушесі қойылады.
TCheckListBox
– Жалауша
біріктіру үшін қолданылады.Олардың
кез-келгеніне индексі бойынша хабарласуды
қамтамасыз етеді.Компонентке жалаушларды
біріктіру үшін оның Items қасиетінен бір
немесе бірнеше текст жазып қойылады.
Компоненттің кез-келген жалаушасының
өзгеріс жасағандағы болатын оқиғасы
бар.Ол: property
onClickCheck:TNotifyEvent;
TSplitter
- TSplitter
компоненті тышқан көмегімен TPanel,
TGroupBox
контейнерлерінің размерлерін программа
барысында басқару үшін арналған.
Визуальді түрде көлденең немесе тігінен
екі көрші контейнер арасына сызық
(полоса) көрсетеді. TSplitter компонентнің
басқа компоненттерден ерекшелігі
ShowHint қасиеті жоқ, бірақ Hint қасиеті
бар. Бұл қасиеті мына түрде болады:
Application.OnHint. Тышқан арқылы кез-келген
компонентті шақыру үшін компонентке
OnMoved оқиғасы берілген.
TStaticText
- Басқа да қасиеттері мен әдістері
TLabel-дің қасиеттері мен әдістеріне сәйкес
келеді. Бұл компонент сыртқы және ішкі
рамка қоюға мүмкіндек бар.Type
TStaticBorderStyle=(sbsNone, sbsSingle, sbsSunken);
TControlBar
- Бұл компонент инструменттер панелі
орналасу үшін қолайлы контейнер
компоненті.
TApplicationEvents
– Windows
хабарлаушысының өңдеушісі. Басқа
компоненттерден айырмашылығы Aditional
қосымшасының TApplicationEvents компоненті
жұмыс программасында көрінетін
эквиваленті болмайды. Оның негізгі және
жалғыз белгісі Windows жұмыс істеп тұрған
бағдарламаға жіберетін көпсандық
хабарын қабылдайды. Көп бағдарламалар
арнайы хабарлаушы компонентін қажет
етеді.Объект инспекторында компонентке
тек қана екі қасиет берілген. Олар Name
және Tag.
TValueListEditor
– TValueListEditor
компоненті тізімді редакторлауды
қамтамасыз етеді. Мұндай тізім кеңінен
Windows реестрінде қолданылады. Delphi –де
DFM кеңейтілген формада файл сақталады.
TLabelEdit
– TLabelEdit
компоненті бір жолдық тексттің өріс
белгісімен ыңғайлы комбинацияланған.Белгі
жазуы EditLabel қасиетінде көрсетілген.
Келесі қасиеттер белгінің тексттік
өріске қатыстылығын көрсетеді.
Type LabelPosition=(lpAbove, lpBelow, lpLeft, lpRight);
Property LabelPosition: TLabelPosition;
Белгі мен тексттік өрістің арақашықтығы LabelSpacing қасиетімен белгілінеді.
Property LabelSpacing: Integer;
ColorBox
– Бұл
компонент түстің көріну және таңдау
үшін арналған. Компоненттің көп қасиеті
мен әдістері TСomboBox компонентінің
қасиетері мен әдістерінің аттары аттас
болып келеді. TColorGrid және TColorDialog
компоненттерінен айырмашылығы бейнелеу
құрамы олардың түсімен ауысады.
Chart
– Chart компоненті күрделі және үлкен
көлемді диаграмма мен жұмыс істеуге
арналған. Компонент үлкен көлемді арнайы
қасиеттер, оқиғалар мен және әдістерден
тұрады. Қолданудың жалпы схемасы мынадай:
біріншіден компонентті формаға орнату
керек. Тышқанның оң жағына шерткенде
компоненттің контесті бас мәзірі шығады.
Контесті бас мәзірден EditChart командасының
көмегімен компоненттің көпқатарлы
редактор терезесі шақырылады. Бұл
терезенің Series топтастырушысы TChartSeries
кластық объектісіне сұраныс жүргізеді.
Бұдан кейін графикалық көріністер
көрінеді. Мәліметтердің көрінуі үшін
ең кемінде бір серияны таңдау керек.
Бұл үшін редактор терезесінен Add кнопкасын
шерту және керекті диаграмма типін
таңдау керек.
ActionManager
– Additional
қосымшасы TActionMainMenuBar, TActionToolBar және
TCustomDlg компоненттері TActionМanager компонентімен
қолданушының интерфейсін түзелтуге
көмектеседі. Мұндай интерфейстерге ие
болатын, мысалы, Delphi-де инструменттер
кез-келген кнопка қосып және алып тастай
аламыз және т.б. TactionМanager бір типті
орталықтанған іс-әрекет, яғни элементтің
интерфейсімен жасалған функциональді
ұқсастықтар. Әрбір мұндай іс-әрекет
компонент білгілі дәрежеде TactionList
функциональді компонентімен кеңейтілген.
Компонент бір типті категориялармен іс-әрекет жасайды және TactionMainMenuBar контейнерінде категория орналасуы мүмкін, ал ондағы кіруші іс-әрекет TactionToolBar контейнерінде орналасқан.
Win 32 беті
Win 32 компоненттер қосымшасы күрделі интерфейстерді өңдеу үшін қолданылады. Басқару элементтерін жеткізу дәстүрлі бағдарламада әдетте керек етпейді.
Сурет 3.22. Win 32 панелінің компоненттері
TTabControl
– TTabControl
компоненті қосымшалар контейнерін
ұсынады. Tabs
қасиетінде қосымшаның саны және аты
белгіленген. OnChange оқиғасы жаңа қосымша
таңдау кезінде және компонент терезесінің
мазмұнын басқару кезінде көрінеді.
TPageControl
– TpageControl
компонентінің TTabControl компонентінен
айырмашылығы TTabSheet класы бойынша бірнеше
беттің бірінен кейін бірінің қайта
жабылуын қамтамасыз етеді. Әрбір бет
қосымшаға байланысқан, шерту арқылы
таңдалады және өзінің компоненттері
орналасуын таңдауға көмектеседі.Конструкторлық
этаптан жаңа бет қосу немесе алдын-ала
қойылған бетті таңдау үшін компонентке
тышқанның оң жағы арқылы шертіп, контексті
бас мәзірден New Page, Next Page немесе Previous
Page командасын таңдау қажет.
TImageList
– Бұл
компонент бір размердегі суреттер
қорының сақталуын қамтамасыз етеді.
Инструменттер
апнелі үшін таңдау кнопкасын бағдарламада
құрғанда, яғни басқарушы бағана аты,
анимациялқ эффект және көрініске
индексттелген сұраныс жүргізгенде
пайдасы болуы мүмкін. Компоненттің
арқауы (канвы) жоқ, сол себептен өз
еркінше сақталған көріністі көрете
алмайды. Оның Draw
әдісі басқа компоненттен арқау алады.
TRichEdit
– Бұл
компонент көпқатарлы редакторланған
текстік өрісті ұсынады. RTF форматында
жұмыс істейді. RTF текст форматы қосымша
қызметті информацияны әрбір абзацтың
басқару қасиеттерін сақтайды.
TTrackBar
– TTrackBar
компоненті сандық мөлшерді өзгерту
үшін арналған.TScroolBar басқару элементімен
ұқсас және одан пйырмашылығы дайындалуында.
TProgressBar
– Бұл
компонент көрініс жүрісінің орындалу
ұзындығын процесс уақытында көрсетеді.
TScroolBar және TTrackBar компоненттерінен
айырмашылығы оларда оның регуляторы
жоқ. Оның көмегімен тек қана сандық
көлемді бейнелеуге болады, бірақ
қолданушы оны өзгерте алмайды.
TUpDown
– Жүрудің
регуляторын сандық көлемде көрсету
үшін қолданылады. Жұп кнопкасы бар. Олар
көлемді арттыру және кемітуді кнопка
көмегімен атқарады. Әдетте TUpDown компоненті
TEdit компонентімен байланысқан. Байланысқан
компонент "компаньон" деп аталады.
TAnimate
– Графикалық
операторлрды пайдаланып, түрлі анимация
(қозғалыс әсерін) ұйымдастырады. Мысалы,
форма терезесінде Windows – тағы сияқты
файлды бір бумадан екінші бумаға көшіріу
құбылысын шығару үшін TAnimate компонентін
пайдалануға болады.
TDateTimePicker
– TDateTimePicker
компоненті уақыт пен датаның көріну
үшін арналған. Дата DataMode=dmComboBox режимінде
календерды ашпай және датаны қолмен
жоғары терезеден орнатуға болады. Бұл
айды, күнді және жылды шапшаң орнатуға
ыңғайлы.
TMonthCalendar
– Календер,
яғни датаны календерден таңдау үшін
арналған. TdateTimePicker календерға өте ұқсас,
айырмашылығы бір уақытта бірнеше
көршілес ай бір размерінде көрінеді.
TTreeView
– Бұл
компонент бұтақталған иерярхия құрылысын
көрсету үшін қолданылады. Ағашты
толтыруды бастау үшін NewItems кнопкасыеа
шерту және түйінмен байланысқан текстті
Text өрісіне енгізу керек.
TListView
– иерархиялық
тізім.Бірнеше элементтердің көріну
және таңдау үшін арналған.
TListView
компоненті өзінің элементтерін бір
немесе бірнеше бағанада, ірі немесе
кіші белгімен көрсетеді. Компонент
vsReport режимінде жұмыс істеу үшін ең аз
бір бағана құру керек.
THeaderControl
– Бұл
компоненет көпбағаналы атты бағана
размерін регулация жасау үшін арналған.
Әрбір бағана аты текст немесе графикалық
болуы мүмкін. Компонент оқиғасын өңдеуге
қабілетті, яғни кез-келген бағананың
размері өзгергенде болатын оқиға. Ат
беру үшін бағана атын белгілейтін
THeaderSections объектісі құрылады. Бағана
атын қосу үшін мына әдіс қолданылады:
Function THeaderSections.Add: THeaderSections;
TStatusBar
– Қатар
күйін жасау үшін арналған компонент.
Форманың төменгі бөлігенде орналасады.
Компонентпен объекттегі TStatusPanels класы
байланысады.Әрбір панел TStatusPanel класына
жатады.
TToolBar
– Инструменттер
панелін құру үшін арнайы контейнер
ұсынатын компонент. Компоненттің толық
мүмкіндіктері тек қана арнайы өңделген
TToolButton компонентінен пайда болады.
TToolButton компонентін контексті мәзірден
NewButton немесе NewSeperator командасын беру
жеткілікті.
TToolBar компоненті
керекті кескінді TImageList контейнерінен
алу және сол кескінді кнопкаға орнатуды
орындайды.
TCoolBar
– Түзелген
инструменттер панелін құру үшін арналған
компонент. Әрбір TСoolBar компонентінде
орналасқан элемент TCoolBand клас объектінен
құрылады.Компоненттің ортақ қасиеті
Bands.
TPageScroller
– Бұл
компонент TToolBar компонентіне ұқсас ұзын
жіңішке компоненттердің контейнерде
орналасуын қамтамасыз етеді. Компоенетті
іс-әрекетте көру үшін Win32 қосымшасына
өту керек. Компоненттер палитрасынан
TPageScroller компонентінің өзі бұл қосымшада
әдетте көрінбейді . оған сұаныс жүргізу
үшін беттің оң жақ бөлігіндегі кішкентай
стрелкалы кнопкаға шерту керек.
TComboBoxEx
– элементтер
тізімін кішкене бейнемен жабдықтайды
және де тізімнің әрбір элементіне сол
жағынан бос орын қалуын қадағалайды.
TComboBoxEx
мен TComboBox
компоненттерінің қасиеттері, әдістері
және оқиғалары сәйкес келеді. TComboExItems
класында бүтін тізімнің керекті
информациясын сақтайды және әрбір
тізімдегі элементтің информациясы
сақталады. Ол кластың өзінің қасиеттері
және әдістері бар.
System беті
Сурет 3.23. System панелінің компаненттері
Бұл бет таймер, DDE, OLE және тағы басқа типтегі компоненттер кейбір жүйелік сервиске сұаныс жүргізу үшін қолданылады.
TTimer
- таймер,
OnTimer оқиғасы периодты түрде білгілі бір
уақыт аралығанда Interval қасиетімен
шақырады. Уақыт периоды 1-ден 65535 мс-қа
дейін бола алады.
TPaintBox
– Графикалық кескіндер салу . Оқиғалық
өңдеуші тышқанмен байланысты. Оқиғалық
өңдеуіш тышқанмен байланысқан. Тышқанның
салыстырмалы координаттарын TpaintBox-қа
береді. TPaintBox Canvas-тан басқа ешқандай
кілттік қасиетке ие емес.
procedure TForm1.ColorGrid1Change(Sender: TObject);
begin
Shape1.Brush.Color:=ColorGrid1.ForeGroundColor;
end;
MediaPlayer
– Мултимедялық
(CD-ROM, MIDI және т.б. түрдегі) қондырғыны
басқаруға арналған.Play, Stop, Record және басқа
кнопкалармен басқару панелі түрінде
орындайды. Қондырғыға қосылу және
бағдарламалық қамтамасыздандыруды
орнату Windows ортасында жүреді. Мысалы,
видеоны қосу үшін AVI форматында жазылған
MicroSoft Video программасын орнату керек.
TOLEContainer
-
контейнер, бұл компонент арқылы Delphi
–мен байланыстырылатын , автоматты
түрде жұмыс істейтін қосымшалар бар.
Мұндай тәсіл OLE Автоматтандыру делінеді.
Жаңа форма ашып формаға TOLEContainer қою
керек, Объект Инспекторынан екі рет
ObjClass немесе ObjDoc қасиетіне шеркен кезде
Windows-тың “Insert Object” стандартте диологтық
терезесі шығады.Бұл дтологтық терезеде
OLE-сервер жүйесіндегі тіркелген тізім
шығады.
Бұл программа барысында TGroupBox, RadioButton, BitBtn, StatusBar компоненттері кеңінен қолданылды.
TGroupBox топтастырушы панель, визуальды мақсатта қолданылады. TGroupBox компонентіне RadioButton компоненттері топтастырылып орнатылған.
RadioButton бірнеше опцидің біреуін таңдауға көмектеседі. Менің программамда әдістерді таңдау үшін қолданылды.
BitBtn TВutton сияқты түйме компоненті. Айырмашылығы TBitBtn компонентін формада орнатылған соң үстіне таңдалған сурет қоюға болатындығы. Бұл программада ол компоненттің үстіне ОК жазуы орнатылған. Мен программада әдістің біреуін таңдап осы компонентке шерткенде сол әдістің формасы шығады.
StatusBar Форманың төменгі бөлігенде орналасады. Компонентпен объекттегі TStatusPanels класы байланысады. Әрбір панел TStatusPanel класына жатады. Мен негізгі формада StatusBar компонентін орнатып, оның TStatusPanel класына датаны және уақытты қойдым. Ол ЕХЕ файлы ашылғандағы уақытты көрсетеді.
Бағдарламада келесі компоненттер қолданылған:
Label класы TLabel;
DBLookupComboBox класы TDBLookupComboBox;
DBEdit класы TDBEdit;
BitBtn класы TBitBtn;
Panel класы TPanel;
CoolBar класы TCoolBar;
DBNavigator класы TDBNavigator;
ADOConnection класы TADOConnection;
ADOTable класы TADOTable;
DataSource класы TDataSource;
AutoIncField класы TAutoIncField;
StringField класы TStringField;
SmallintField класы TSmallintField;
DateTimeField класы TDateTimeField;
SPRTable класы TSPRTable;
RefDataSource класы TRefDataSource;
FloatField класы TFloatField;
IntegerField класы TIntegerField;
ADOCommand класы TADOCommand;
ADODataSet класы TADODataSet;
Memo класы TMemo;
DBGrid класы TDBGrid;
ToolBar класы TToolBar;
ToolButton класы TToolButton;
MainMenu класы TMainMenu;
QuickRep класы TQuickRep;
QRBand класы TQRBand;
QRSysData класы TQRSysData;
QRLabel класы TQRLabel;
QRDBText класы TQRDBText;
QRExpr класы TQRExpr;
SpeedButton класы TSpeedButton;
Image класы TImage.
Сонымен қатар MainMenu компонентінің:
MenuItem компоненті TMenuItem класына жататын, MainMenu компонентінің құрама бөлігі болып табылады.