Ratyfikacja tra ktatów zawieranych w ramach ue wg. Prawa polskiego

Art. 146 Konstytucji

4. W zakresie i na zasadach okre ślonych w Konstytucji i ustawach Rada Mi nistrów w szczególności:

10) zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji oraz zatwierdza i wypowiada inne umowy międzynarodowe,

Ratyfikacja traktatów zawieranych w ramach UE wg. Konstytucji RP

Art. 90

1. Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach.

2. Ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację umowy międzynarodowej, o której mowa w ust. 1, jest uchwalana przez Sejm większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz przez Senat większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.

3. Wyrażenie zgody na ratyfikację takiej umowy może być uchwalone w referendum ogólnokrajowym zgodnie z przepisem art. 125.

4. Uchwałę w sprawie wyboru trybu wyrażenia zgody na ratyfikację podejmuje Sejm bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Ratyfikacja traktatów zawieranych w ramach UE wg. Konstytucji RP

Art. 133.

1. Prezydent Rzeczypospol itej jako reprezentant państwa w stosunkach zewnętrznych:

1) ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat,

2) ……..

WYKLAD 4.

Zasady ogólne funkcjonowania Unii Europejskiej

Instytucje i prawo UE Zasady ogólne funkcjonowania UE – zawarte w TUE

• Zasada domniemania kompetencji na rzecz PCZ

• Zasada kompetencji powierzonych n Zasada poszanowania tożsamości państw członkowskich

• Zasada pomocniczości

• Zasada proporcjonalności

• zasady lojalnej współpracy

Podział kompetencji PCZ a UE; geneza problemu

• przed przystąpieniem do UE zasadniczo państwo było podmiotem wyłącznie uprawnionym do działania w każdej dziedzinie

• Przystąpienie do UE – przeniesienie przez państwa kompetencji organów władzy państwowej do działania w niektórych dziedzinach na UE

• po przystąpieniu do UE powstał problem podziału kompetencji w zakresie sprawowania władzy pomiędzy UE a PCZ

Domniemanie kompetencji na rzecz państw członkowskich – art. 4 ust. 1 TUE

• zasadniczo wychodzimy z założenia, że PCZ może wydać akt prawny w danej dziedzinie

• do UE należą tylko kompetencje zawarte w TUE i TFUE

• UE musi udowodnić, że działa zgodnie z prawem – wskazać podstawę prawną do swojego działania, zawartą w TFUE, nie wystarczy odesłanie do art. 3-6 TFUE

• w niektórych przypadkach istnieje wyraźnie zastrzeżenie kompetencji na rzecz państw członkowskich – np. art. 72 TFUE, 77 ust. 4 TFUE

Zasada kompetencji powierzonych

art. 5 ust. 1 i 2 TUE;

1. Granice kompetencji Unii wyznacza zasada przyznania. Wykonywanie tych kompetencji podlega zasadom pomocniczości i proporcjonalności.

2. Zgodnie z zasadą przyznania Unia działa wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych jej przez Państwa Członkowskie w Traktatach do osiągnięcia określonych w nich celów. Wszelkie kompetencje nieprzyznane Unii w Traktatach należą do Państw Członkowskich.

• także art. 13 ust. 1 TUE, art. 289 ust. 1 TFUE

• w każdym prawodawczym akcie prawa pochodnego (preambuła) znajduje się wskazanie podstawy prawnej w TFUE i TUE do jego wydania - UE musi udowodnić, że działa w granicach upoważnienia traktatowego

• Właściwość podstawy prawnej jest kontrolowana przez PE i PN, a także przez sąd unijny, który może stwierdzić nieważność aktu prawnego – skarga na nieważność aktu unijnego prawa pochodnego

Znaczenie systemowe zasady kompetencji powierzonych

• UE nie jest państwem i nie posiada kompetencji do określania własnych kompetencji (tzw. kompetencji – kompetencji)

• Państwa członkowskie określają zakres kompetencji przekazywanych UE w traktatach n UE może działać tylko w granicy i na podstawie przekazanych jej kompetencji

• Każdy akt prawny UE musi się opierać na normie kompetencyjnej zawartej w TFUE

podstawa prawna do stanowienia prawa pochodnego

• Wyraźna

• Dorozumiana

Domniemanie możliwości działania ze względu na cele UE, a także przepisy materialne i systematykę traktatu • doktryna implied powers

Wyraźne przekazanie kompetencji UE – art. 53 TFUE

1. W celu ułatwienia podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na własny rachunek Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, uchwalają dyrektywy zmierzające do wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz do koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na własny rachunek.

2. ….

Art. 352 TFUE – klauzula elastyczności

• brak podstawy prawnej szczegółowej lub ogólnej (art. 114 i 115 TFUE) dla wydania aktu w Traktatach

• konieczna jest realizacja jednego z celów wymienionych w Traktatach

• działanie UE jest konieczne

• Zaostrzone wymagania proceduralne: kontrola ze strony PN, jednomyślność w Radzie, zgoda PE

Art. 352 TFUE

1. Jeżeli działanie Unii okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk okre ślonych w Traktatach, jednego z celów, o których mowa w Traktatach, a Traktaty nie przewidziały uprawnień do działania wymaganego w tym celu, Rada, stanowi ąc jednomyślnie na wniosek Komisji i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjmuje stosowne przepis y. Jeżeli przepisy te są przyjmowane przez Radę zgodnie ze specjaln ą procedurą ustawodawczą, stanowi ona r ównież jednomyślnie na wniosek Komisji i po uzyskaniu zgod y Parlamentu Europejski ego.

podział kompetencji pomiędzy UE a państwa członkowskie Uzupełniony o zasadę lojalnej współpracy (art. 4 TUE)

• stanowienie prawa UE w zakresie przedmiotowym TUE i TFUE

• Wykonywanie prawa unijnego państwa członkowskie (wyjątkowo UE)

• kontrola sądowa stosowania prawa państwa członkowskie (wyjątkowo UE)

Kompetencje UE do stanowienia aktów prawnych art. 3 – 6 TFUE

• Wyłączne Art. 2 ust. 1 i art. 3 TFUE

• Dzielone Art. 2 ust. 2 i art. 4 TFUE

• Wspierające, uzupełniające, koordynujące Art. 2 ust. 5 TFUE

Kompetencje dzielone

• jak długo UE nie korzysta z kompetencji dzielonych, państwa członkowskie mogą wydawać akty prawne

• jeśli UE przy pomocy dyr./rozp. ureguluje w sposób całościowy daną dziedzinę, państwa członkowskie nie mogą wydawać aktów prawnych w tym zakresie

• wykonywanie kompetencji dzielonych przez UE zostało ograniczone przez zasadę pomocniczości

• charakter dynamiczny kompetencji UE; przejmowanie, ale i oddawanie kompetencji na rzecz PCZ

Kompetencje UE w zakresie turystyki

Art. 6 lit. d TFUE

Część trzecia Działania i polityki wewnętrzne Unii

Tytuł XXII TURYSTYKA Artykuł 195 TFUE

1. Unia uzupełnia działania Państw Członkowskich w sektorze turystycznym, w szczególności przez wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw Unii w tym sektorze. W tym celu działania Unii skierowane są na:

a) zachęcanie do tworzenia korzystnego środowiska dla rozwoju przedsiębiorstw w tym sektorze;

b) wspieranie współpracy między Państwami Członkowskimi, w szczególności przez wymianę dobrych praktyk.

2. Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, ustanawiają szczególne środki w celu uzupełnienia działań podejmowanych w Państwach Członkowskich służących realizacji celów, o których mowa w niniejszym artykule, z wyłączeniem jakiejkolwiek harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich.

Ograniczanie kompetencji UE

Zasada pomocniczości - art. 5 ust. 3 TUE Zgodnie z zasadą pomocniczości, w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej kompetencji, Unia podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii.

Instytucje Unii stosują zasadę pomocniczości zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności. Parlamenty narodowe czuwają nad przestrzeganiem zasady pomocniczości zgodnie z procedurą przewidzianą w tym Protokole

• Wprowadzona przez TMA, obecnie ustrojowych charakter zasady

• dotyczy podziału kompetencji innych niż dzielone pomiędzy UE a państwa członkowskie

• Określa, który podmiot: UE/PCZ powinien działać

• test porównawczej skuteczności;

  • cel nie może być osiągnięty na poziomie krajowym

  • ze względu na skutki i rozmiar cel możne lepiej osiągnąć na poziomie unijnym

• Opinia PN, czy projekt aktu ustawodawczego jest zgodny z zasadą pomocniczości

Zasada proporcjonalności

art. 5 ust. 4 TUE;

• Działanie Unii nie wykrac za poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów niniejszego Traktatu.

• Zasada nie dot. podziału kompetencji pomiędzy UE a państwa członkowskie

• odnosi się do konkretnego dzia łania podejmowanego przez UE we wszystkich sferach kompetencji

• Zasada określa, JAK powinny zostać sformułowane normy prawne ze względu na prawidłową relację środekcel; środek odpowiedni i konieczny, a tak że współmierny

• Odnosi się także do działań podejmowanych prze z PCZ a) w celu wykonania prawa UE, b) w przypad ku stosowania wyjątków przewidzianych przez traktat

• sprawa 44/79 Hauer v. Nadrenia-Palatynat

• sprawa 181/84 Man (Sugar) Ltd v. International Board for Agriculture Produce W celu ustalenia zgodno ci postanow ie prawa wspolnotowego z zasad proporcjonalno ci konieczne jest stwierdzenie, czy rodki przez nie przewidziane s ciwe i konieczne dla osi gni cia zamierzonych cel w.

• sprawa C-120/87 Rewe Zentral AG (Cassis de Dijon) (W. Czapliński, R. Ostrihansky, P. Saganek, A Wyrozumska, Prawo Wspólnot Europejskich. Orzecznictwo, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2001.

Kontrola przestrzegania zasad

• Przestrzeganie zasad, zwłaszcza pomocniczości przez instytucje unijne jest weryfikowane przez parlamenty narodowe, a także sądy unijne

• Procedura opiniowania aktów przez PN oraz skarga na nieważność

• Niektóre sądy konstytucyjne państw członkowskich również zastrzegają sobie możliwość kontroli aktów prawa unijnego, zwłaszcza pod kątem przestrzegania zasady kompetencji powierzonych – tzw. kontrola ultravires

Zasada poszanowani a równości i tożsamości narodowej PCZ

• Wprowadzona przez TMA, wraz z zasadą pomocniczości i proporcjonalno ści w celu ograniczenia kompetencji

• UE oraz podkreślenia autonomii PCZ

• Tożsamość narodowa to nie tylko odrębność kulturowa, religijna, historyczna, ale także zachowania podstawowych zadań i funkcji przez państwo; zapewnienie jego integralności terytorialnej, utrzymanie porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodow ego. W szczeg lności bezpieczeństwo narodow e pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego Państwa Członkowskiego

• UE nie jest państwem, a szanuje odr ębność PCZ

• Kompetencje wyra źnie zastrzeżone na rzecz PCZ np. art. 72, art. 165, 345, 346 T FUE

Zasada lojalnej współpracy – art. 4 ust. 3 TUE

• Pacta sunt servanda, zasada dobrej wiary w federacji

• Wzajemność: PCZ – UE

• Obowiązki pozytywne PCZ: wypełnianie zobowiązań, ułatwiane wypełniania przez UE jej zadań

• Obowiązki negatywne:zakaz przyjmowania środków sprzecznych z celami UE

• Obowiązki szczegółowe PCZ wynikające z zasady lojalnej współpracy: zakaz stanowienia prawa krajowego sprzecznego z prawem UE, obowiązek przestrzegania pierwszeństwa prawa UE przed prawem krajowym, odpowiedzialność finansowa PCZ za naruszenie prawa UE

WYKLAD 5.