13. Философиядағы адам мәселесі

Философиядағы адам мәселесі көптеген ұлы ойшылдардың өзекті мәселелірінің бірі, олар көтерген мәселсе ол- жан мен тән үйлесімі, табиғатпен адам құндылықтары ғылымының көптеген ғасырлар бойы зерттеген өзекті проблемма.

СОӨЖ өткізу түрі: - дөңгелек стөл түрінде

Әдістемелік ұсыныс: - философиялық мәтіндерден үзінділер келтіріп түпнұсқа әдебиеттерден ақпараттар дайындау .

Негізгі әдебиет:1(217-225),2(48-49),3(87-97),4(14-25,45-55,57-75,76-93,94-107,108-119,120-127)

Қосымша әдебиет:1(249-270),8(101-102)

14. Адамның рухани әлемі. Сана.

Адамның рухани әлемі,сана мәселесін көтерген ойшылдардың теорияларынаталдау жасап негізгі мәселелеріне түсінікітеме беру.

СОӨЖ өткізу түрі: - баяндама түрінде

Әдістемелік ұсыныс: - тренингке таңдаған тақырып бойынша әдебиеттерден конспектісін жасап, ойшылдардың еңбектеріне үзінділер келтіру.

Негізгі әдебиет:1(217-225),2(48-49),3(87-97),4(14-25,45-55,57-75,76-93,94-107,108-119,120-127)

Қосымша әдебиет:1(249-270),8(101-102)

15. Ғылым мен техника философиясы

Ғылым мен техника философиясындағы мәселе ол техникалық білімнің ерекшелігі және ғылыми жаңалықтардың философиялық мәселелері.

СОӨЖ өткізу түрі: - диспут түрінде

Әдістемелік ұсыныс: - тренингке таңдаған тақырыпқа баяндама жасап, қосымша ақпараттармен танысу.

Негізгі әдебиет :1(85-132),2(27-40),3(26-36)5(71-108)

Қосымша әдебиет:1(101-125),3(122-131),8(45-75)

2.6. Студенттердің өзіндік жұмыстары (сөж)бойынша сабақ жоспары

Тапсырма: 1.Философияның қызметі мен оның қоғамдағы ролі

1Көзқарас, оның қоғамдық-тарихи сипаты.

2.Мифологиялық және діни көзқарас философияның алғышарты.

3.Философиялық көзқарастың мәні. Философияның пәні.

4.Философияның негізгі қызметі. Қазіргі замандағы философияның рөлі. Философия және ғылым.

Рефераттардың тақырыбы

1. Мифологияның негіздері

2. Діни көзқарастың түрлері

3. Философиялық көзқарастың ерекшеліктері

Бақылау жұмысының тақырыбы

1.Мифология дегеніміз не

2. Наным сенімдердің ерекшеліктер

3. Философия дегеніміз не

Негізгі әдебиеттер : 8 ( 5-53); 25 ( 4- 64); 11 ( 8-52); 25 (164-177)

Қосымша әдебиеттер: 8. (66- 78) ; 14(43-47); 5 (66-96);1 7 (40-41);

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс :Философия, оның ғылыми білім жүйесіндегі орны және қоғамдағы рөлі. Дүниетаным, оның қоғамдық-тарихи сипаты. Дүниетанымның тарихи типтері: миф, дін, философия. Мифтік дүниетанымның ерекшеліктері. Діни дүниетанымның негізгі белгілері мен ерекшеліктері. Діннің функциялары. Философиялық дүниетаным. Философияның негізгі мәселесі. Философиялық проблемалардың мәні. Философия, оның функциялары. Философия және ғылым. Философия, саясат, қазіргі заман.

Тапсырма: 2. Шығыс философиясы.

Ежелгі Египет және қос өзен философиясының мәдениет типі ретінде қалыптасуы.

Ежелгі Үнді және Қытай философиясының қалыптасу ерекшілігі.

Үнді философиялық ойларының негізгі қағидалары, оның негізгі мектептері мен бағыттары.

Ежелгі Қытай философиясының әлеуметтік-өнегелік, тұрмыстық-практикалық сипаты, оның негізгі мектептері мен бағыттары.

Рефераттардың тақырыбы

1.Конфуцийдің философиясы

2. Даосизм ілімінің негізі

3. Заңшылдар мектебі

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1. Үнді философиясындағы ведалардың маңызы

2. Қытай философиясындағы адамгершілік

3. Ортодаксальді мектептер

Негізгі әдебиеттер; 12 (17-64); 17 (27-87); 16(26-40);

Қосымша әдебиеттер: 18 (42-70); 23 (12-99);

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс :Философия тарихын зерттеудің басты мәні - дүниежүзілік философиялық ойлар туралы білім, олардың даму логикасы, мазмұнын түсіну. Әртүрлі мәселелердің қойылу және шешілу жолдарын табу. Үнді мен Қытай философиясының негізгі ерекшеліктерін қарастырып, оған баға беру.

Тапсырма:3. Антика философиясы. 

1.Антикалық философияның өзіндік ерекшелігі және пайда болуы. Космоцентризм.

2. Ежелгі Гректің Сократқа дейінгі философиялық бағыттары мен мектептері.

3. Ежелгі Грек философиясының классикалық кезеңі.

4.Антикалық философияның эллиндік-римдікдәуірі. Эллиндік-римдік философияның негізгі мектептері.

Рефераттардың тақырыбы:

1.Архаикалық кезең философиясы

2.классикалық кезеңнің негізгі мәселелері

3. Эллиндік кезеңдегі мектептер

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1.Стихиялық материалистер

2.Обьективті идеализмнің негізін қалағандар

3.Этикалық философия

Негізгі әдебиеттер: 3. (66- 78) ; 4(43-47); 5 (66-96); 7 (40-41);

Қосымша әдебиеттер: 14 (7- 170); 15(102-286); 16 (46-95);

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс:Антикалық философия көбінесе космоцентризмге негізделген, алғашқы көзқарастары материалистік және идеалистік болып бөлініп, милет пен элеат мектебін құрды. Бұл Сократқа дейінгі кезең, ал Сократтан кейінгі кезеңге Аристотель, Платон, т. б. жатады.

Тапсырма:4. Ортағасыр философиясы.

1.Орта ғасыр философиясындағы теоцентризм. Патристика және Схоластика.

2.Орта ғасыр философиясындағы номинализм жән реализм.

3. Араб философиясындағы орта ғасырдағы антикалық мұра.

4.Шығыс орта ғасырындағы классикалық философиясының дамуы. Араб тілді философиядағы әмбебаптық, пантеизм, перипатетизм. 

Рефераттардың тақырыбы

1.Теоцентризм

2.Схоластиканың негізгі бағыттары

3. Араб философиясының ерекшелігі

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1.Номинализмнің ерекшелігі

2.Реализмнің негіздері

3.Араб философиясының мектепері

Негізгі әдебиет: 4 (82-102); 5(47-55); 6 (126-142); 12 (242-281); 14 (417-476)

Қосымша әдебиет: 5 (5-72);12 (3-99);14 (46-84); 17(3-30)

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс : Орта ғасыр философиясы теологиялық өрісте дамығанына ерекше көңіл аудару керек. Ол діни ілімнің құлы болды. Оның негізгі бағыттары ─ апологетика, патристика, схоластика, догматизм. Орта ғасыр Шығыс философиясының өзінідік ерекшеліктері бар. Қиыр Шығыста ежелгі философиялық мектептер сақталып, дінге бет бұру байқалады. Араб философиясында антикалық мұра (перипатетизм) кең пайдаланылып, нақты ғылымдырдың дамуына аса зор ықпалын тигізіп, Батысеуропалық философияның жаңаша дамуына жол ашты.

Тапсырма: 5. Қайта өрлеу дәуірі Жаңа заман және Ағартушылық философиясы

1.Қайта өрлеу дәуіріндегі антропоцентризм және гуманизм.

2. Ғылыми революция және таным тәсілдері: эмпипризм мен рационализм.

3.Жаңа заман философиясындағы материализм мен идеализмнің ерекшеліктері.

4. Ағартушылық дәуір философиясы және оның идеологиясы. 

Рефераттардың тақырыбы:

1. Антропоцентризм

2. Гуманизмнің негіздері

3. ҒТП негіздері

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1. Пантеизмнің негіздері

2. Гелеоцентристік көзқарас

3. Ағартушы демократтар

Негізгі әдебиет: 4 (56-75); 5 (143-172);12(289-293, 323-334,349-377);16(188- 220);

Қосымша әдебиет: 1.(45-140); 9 (15-32, 52-67); 12(35-137);

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс :Қайта өрлеу дәуірінде антропоцентризм және пантеизм жетілді, бұлар ғылыми танымға жол ашты. Жаңа заманда жаңа ғылыми жаңалықтарды философиялық тұрғыдан талдау қажеттілігі туып, танымның жалпы әдістемесі қарастырыла бастады. Сондықтан екі негізгі бағытты толық талдаған жөн. Олар: эмпиризм және рационализм.

Тапсырма:6. Неміс классикалық философиясы.

1.Классикалық неміс философиясының әлеуметтік, тарихи алғышарттары.

2.Классикалық неміс философиясындағы метафизика мен натурфилософия.

3.Классикалық неміс философиясындағы диалектикалық әдіс пен идеалистік жүйе.

4.Л.Фейербахтың философиялық іліміндегі антропологиялық материализм және гуманизм 

Рефераттардың тақырыбы

1.Гегельдің «Рух феноменологиясы»

2.Канттың «Таза ақыл ойды сынау»

3.Фейербах антропологиясы

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1.Канттың сыни кезеңге дейінгі филосояиялық ойлары

2.Фихтенің «Мен және мен емес»

3.Шеллингтің натур философиясы

Негізгі әдебиет: 3(142-167) ;4 (75-87 ); 5(173-210); 16(305-386);

Қосымша әдебиет: 10 (43- 105, 209-300); 19 (11-96,186-468);32 (13-195)

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс : Негізгі назарды мына мәселелерге аудару керек: немістің классикалық философиясы И. Кант, И. Г. Фихте, В. Ф. Шеллинг, Г. В. Гегель, Л. Фейербах аттарымен белгілі. Олардың әрқайсысы өзіндік ерекшелігі бар ойшыл ретінде танымал. Сонымен қатар, ілімдердің әрқилығына қарамастан олар белгілі – бір идея мен принципті үстанған.

Тапсырма: 7.ХІХ-ХХ ғасыр философиясы.

1.Маркстік философия: негізгі идеялары мен қағидалары. Марксизм және қазіргі заман.

2.Позитивизм және оның тарихи түрлері.

3.Өмір философиясы. А. Шопенгауэр, Ф. Ницше.

4.Фрейдтің психоанализ теориясы.

5.Діни философия. Неотомизм. Персонализм.

Рефераттардың тақырыбы

1.Маркстің әлеумет философиясы

2.А. Шопенгауердің «Ерік философиясы»

3.Ф. Ницшенің иррационализмі

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1.З.Фрейдтің «Психоанализ теориясы»

2.Ч. Пирстің персонализмі

3.Позитивизмнің өкілдері

Негізгі әдебиет: 7 ( 5-53); 15 ( 4- 64); 16 ( 8-52); 21 (164-177)

Қосымша әдебиет: 15 (43- 105, 209-300); 15 (11-96,186-468);32 (13-195)

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс:Марксизм философиясының негізгі идеялары мен қағидаларын және қазіргі замандағы сыни көзқарастарды талдау. Марксизмдегі материалистік диалектиканың дүние игерудегі мәнін түсіну. Марксизмдегі принциптік жаңалық – адам тек табиғатта өмір сүрмейді және оны өзгерту мақсатын талдау.«Өмір философиясы», Иррационализм. Санасыздық және психоанализ, А. Шопенгауэр, Ф. Ницше және З. Фрейд ілімдерінің даму барысындағы ықпалын түсіну.

Позитивизм және оның тарихи түрлері мен міндетін түсіну: О. Конт, Э. Мах, Р. Авенариус. Діни философияның эволюциясы. Неотомизм. ХХ ғ діни философия: традиционализм және оның жаңартуға ұмтылуы. Осы күнгі неотомизмнің принциптері. Діни ой - өрістің түрлі бағыттарының өкілдері (Ж. Маритен, Тейар де Шарден, М. Нибур, Мұхамад Икбал, т. б.). Құдайдың барлығын дәлелдеу проблемасы. Персонализм.

Тапсырма: 8.Отандық философиясы.

1.Дәстүрлік көзқарастар мен наным-сенімдердегі (шамандылық, тәңіршілдік, Жер-Су, Умайға табыну, т. б.) философиялық аспектілер.

2.Бұхар жырау, Шалкиіз, Дулати және Асан-Қайғының философиялық шығармалары мен көзқарастары.

3.Сопылық дәстүр және оның қазақ философиясының қалыптасуындағы рөлі.

4.ХІХ ғ. қазақ ағартушыларының философиялық көзқарастары. Ш. Уәлиханов,

А. Құнанбаев, Ы. Алтынсарин.

5.ХІХ ғ. соңы – ХХ ғасырдың. бірінші жартысындағы қоғамдық-саяси жазушылар мен ақындардың әлеуметтік-философиялық және этикалық-гуманистік көзқарастары (Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, С. Торайғыров, Ш. Құдайбердиев, т. б.).

6.Қазақстандағы қазіргі замандағы философияның даму ерекшелігі мен негізгі ағымдары.

Рефераттардың тақырыбы

1.Ш.Құдайбердиев «үш анық»

2.Абай «Қар сөздері»

3.Асан қайғының «Жерұйығы»

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1.Орта ғасыр түркі тілдес ойшылдары

2.Жыраулар философиясы

3.ХХғғ.бас кезіндегі мәдени қайраткерлер

Негізгі әдебиет:3(167-210); 4 (75-106); 5 (199-210,250-281);

Қосымша әдебиет: 28 ( 18-56); 29 (5-65) 7 (50-62); 16 (627-650);

СӨЖ –ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс:Қазақтың ең көне діни көзқарастарын қарастырып, Тәңір, Жер-Су, Умайға табынулардың басқа әлемдік діндерге әсерін талдау. Исламның келуі, орта ғасырдағы қазақ жеріндегі ренессанс. Ресейге қосылуға байланысты әртүрлі бағыттардың пайда болуы. Алашорда қайраткерлерінің көзқарастары.

Тапсырма: 9 . Қазіргі заман философиясы.

1. ХХғғ. Филсофиясының негізгі мәселелері

2. Постпозитивитзмнің негіздері

3. ХХ ғғ. Философтарының көзқарастары

Рефераттардың тақырыбы:

1.Постструктруализм

2. Постмодернизм

3.Постпозитивизм

Бақылау жұмысының тақырыбы:

1.ХХ─ХХІ ғ. басындағы саяси-әлеуметтік шындық, рухани мәдениеттің ерекшеліктері және олардың философиядағы көрінісі.

2.Прагматизм. Позитивизм мен рационализмнің дәстүрлері мен жаңалықтары: структурализм, герменевтика, постпозитивизм.

3.Экзистенциализмдегі рухани бостандық пен жауапкершілік мәселелері.

4.Постмодернизм философиясындаºы т¿й³нд³ ойлар.

Негізгі әдебиеттер: 25 (95-113); 30 (39-46, 61- 97)

Қосымша әдебиеттер : 3 (242-336); 4 (125-162); 5 (303-322)7 (63-100);

СӨЖ–ді орындауға арналған әдістемелік ұсыныс:Осы заманғы Батыс философиясының негізгі бағыттары. Классикалық философияның негізгі қағидалары және оларды осы заманғы ғылым мен әлеуметтік практиканың жетістіктеріне сәйкес кейбір философиялық ағымдардың сын елегінен өткізуі.Сциентизм және антисциентизм. Информациялық (ақпараттық) қоғам идеясы. Технократизмге сын.Адам дүние ортасында және адам дүниесі. Экзистенциалдық философия және оның түрлері (экзистенциализм, антропологиялық философия). Өмір мен өлім проблемасы (С. Кьеркегор, М. Хайдеггер, Ж. Сартр).Постмодернизм ХХ ғасырдың екінші жартысында ерекше дамып, қазіргі Батысеуропалық философияның дамуына ерекше әсерін тигізіп отыр.

Тапсырма: 10.Онтология негізгі ұғымдары мен принциптері.

1.Болмыс, субстанция дүние бірлігі ұғымдары. Қазіргі заман философиясындағы онтология мәселесі ( М. Хайдеггер).

2.Материя категориясы, оның тарихи жетілуі.

3.Қазіргі заманғы жаратылыстану ғылымдарындағы материяның құрылымы мен қасиеті туралы түсінік.