Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
1.4-тәжірибелік сабақ Стом каз 2015-16.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
278 Кб
Скачать
☆

6. Әдебиеттер:

Негізгі:

1.Северин Е.С.(қазақ тіліне аударған және жауапты редакторы А.Ж.Сейтембетова) «Биохимия», Мәскеу, 2014.

2.Плешкова С.М., Абитаева С.А., т.б. «Белоктар...». – Алматы, 2000 ж. – 3-36 б.

3. Плешкова С.М. және басқалары Биохимияны студенттердің өздігінен оқып-білуіне арналған оқу құралы 1Бөлім. Белоктар, ферменттер, витаминдер. – Алматы, 2009 ж.

Қосымша:

  1. Сеитов З.С. Биологиялық химия, Алматы, 2007 ж. - 125-127; 167; 193-195; 798 б.

  2. Тапбергенов С.О. Медициналық биохимия.-Павлодар.-2008.

  3. Сейтембетова А.Ж.., Лиходий С.С., Биологиялық химия, 1994.

Орыс тілінде:

1. Николаев А.Я. «Биологическая химия», 2007 г.

2. Северин Е,С. «Биохимия», 5-е изд., М.: ГЭОТАР-МЕДИА, 2009

3. Сеитов З.С. «Биохимия», Алматы, 2012 г.

7. Бақылау

Тесттер:

1.Ересек адамдарда 1 кг салмаққа есептегенде белоктың тәуліктік көрсеткіші (нормасы):

1) 0,3-0,4 г.;

2) 5,0-6,0 г.;

3) 0,7-0,8 г.;

4) 9,0-10,0 г.;

5) 11,0-12,0 г.

2.Белоктардың тағаммен қажетті мөлшерде түспеуінен мынадай аурулардың пайда болуына әкеп соқтырады:

1) бауырдың май басуы;

2) фенилкетонурия;

3) квашиоркор;

4) маразм;

5) алкаптонурия.

Дұрыс 2 жауапты таңда.

3. Оң азоттық баланс:

1) белоктың құрамында тағаммен түсетін азоттың мөлшері ағзадан шығатын азоттың мөлшерінен аз

2) белоктың құрамында тағаммен түсетін азоттың мөлшері ағзадан шығатын азоттың мөлшерінен көп

3) белоктың құрамында тағаммен түсетін азоттың мөлшері ағзадан шығатын азоттың мөлшеріне тең

4) тағаммен түсетін белоктың мөлшерінен жасушада белоктың синтезделуі жоғары болады

5) тағаммен түсетін белоктың мөлшерінен жасушада белоктың синтезделуі төмен болады

4. Оң азоттық баланс дамиды:

1) әйелдің аяғы ауыр кезінде

2) балалық кезде

3) қартайған кезде

4) қабынуда

5) аштықта

Дұрыс 2 жауапты таңда.

5.Теріс азоттық баланс дамиды:

1) әйелдің аяғы ауыр кезінде

2) балалық кезде

3) қартайған кезде

4) ашыққанда

5)онкологиялық ауруда ісік клеткаларының ыдырау сатысында.

Дұрыс 3 жауапты таңда.

6. Қан плазмасында белоктардың қор ретінде жиналуы ....... қажет:

1) Улы заттарды залалсыздандыру үшін;

2)алмастырылмайтын амин қышқылдарының қорын толықтыру үшін;

3) гормональды тепе-теңдікті қалпына келтіру үшін;

4) қан сары суындағы пигменттердің түзілуіне;

5) жедел қан кетуде қандағы онкотикалық қысымды қалпына келтіру үшін.

7. Ағзадағы белоктар алмасуының ерекшеліктері:

1) белоктар ағзада қорға жиналмайды

2) ағзада синтезделмейді

3) құнды белоктардың синтезі үшін тағаммен алмастырылмайтын амин қышқылдары түсуі қажет

4) тіршілікке қажет қызметтерді атқарады

5) белоктар үнемі жаңарып отыруы үшін ылғи тағаммен түсіп тұруы қажет.

Дұрыс 4 жауапты таңда.

8. Асқазанда белоктардың қорытылуына қатысатын ферменттер:

1) тұз қышқылы

2) пепсиноген

3) пепсин

4) сүт қышқылы

5) Каслфакторы

Дұрыс 2 жауапты таңда.

9. Протеазаның әсерінен қорғайтын секреторлы клеткалардың механизмдері:

1) Гетерополисахаридтері бар шырышты заттардың түзілуіне;

2) тек асқазанның немесе ішектің қуысындағы ферменттердің активтелуін;

3) асқазанда эпителиальды клеткалардың НСО`3^-иондарын секрециялануы;

4) зақымдалған эпителий клеткаларының жылдам регенерациялануы;

5) ферменттердің активті формаларының синтезделуі

Дұрыс 4 жауапты таңда.

10. Қалыпты жағдайдағы асқазан сөлініңі құрамында бар:

1) тұз қышқылы

2) химозин

3) пепсин

4) гастриксин

5) трипсиноген

Дұрыс 4 жауапты таңда.

№6 тақырып бойынша глоссарий

Қазақ тіліндегі терминдер

Ағылшын тіліндегі терминдер

Орыс тіліндегі терминдер

Тағам белоктарының қорытылуы– асқазан-ішек жолдарының пептидгидролазаларының қатысуымен белок молекуласының гидролиз үрдісі.

The digestion of food proteins is a proicess of hydrolysis of proteins with participating of peptidehydrolases of gastrointestinal tract

Переваривание белков пищи – процесс гидролиза молекул белка с участием пептидгидролаз желудочно-кишечного тракта

Белоктардың шіруі –бұл тоқ ішектің қуысында, микрофлораның ферменттерінің әсерінен жүреді,биохимиялық өзгеріске ұшыраған циклді және диаминомонокарбон амин қышқылдарынан ішек және өлік уының түзілу үрдісі

The rotting of proteins is a process of biochemical conversion of cyclic and diaminomonocarboxylic aminoacids with formation of intestinal toxins and ptomaines. this process occurs in the lumen of large intestine under action of enzymes of microflora

Гниение белков – это процесс биохимического преобразования циклических и диаминомонокарбоновыхаминокислот с образованием кишечных и трупных ядов, происходит в просвете толстого кишечника под действием ферментов микрофлоры

Белоктардың шіру өнімдерін залалсыздандыру– бұл белоктардың улы шіру өнімдерін алалсыздандыру үрдісі, бауырда өтеді, усыз күкірт және глюкурон қышқылдарының эфирлері түзіліп, зәр арқылы шығады

The detoxification of rotting products occurs in the liver, resulting in formation of non-toxic esterosulfuric and esteroglucuronic acids, which are eliminated by urine

Обезвреживание продуктов гниения белков – это процесс детоксикации ядовитых продуктов гниения белков, происходящий в печени, приводящий к образованию безвредных эфиросерных и эфироглюкуроновых кислот, которые выводятся с мочой

Жануар индиканы – бұл индоксилкүкірт қышқылының калий немесе натрий тұздары.

(индолдың залалсыздануынан түзіледі)

“Animal indicant” is potassium or sodium salt of indoxylsulfuric acid (it is formed in detoxification of indol)

Животный индикан – это натриевая или калиевая соль индоксилсерной кислоты (образуется при обезвреживании индола)

Кадаверин мен путресцин – тоқ ішектегі белоктардың шіруі нәтижесінде «өлік улары» (лизин мен орнитин декарбоксилденгенде) түзіледі.

Cadaverine and putrescine are ptomaines, forming during of rotting of proteins (decarboxylation of lysine) in the large intestine

Кадаверин и путресцин – «трупные яды», образующийся в результате гниения белков (декарбоксилирования лизина) в толстом кишечнике

Крезол, фенол, индолискатол – тоқ ішектегі белоктардың шіруі нәтижесінде түзілетін ішектің улары (тирозин мен триптофаннің бүйір тізбегі тотыққанда).

Cresol, phenol, indol and scatol are intestinal toxins, forming during rotting of proteins (oxidation of side chain of cyclic aminoacids – tyrosine and tryptophan) in the large intestine

Крезол, фенол, индол и скатол – кишечные яды, образующиеся при гниении белков (окислении боковой цепи тирозина и триптофана) в толстом кишечнике

Асқазан сөлінің жалпы қышқылдығы–100 мл асқазан сөліндегі қышқыл түзетін заттардың жиынтығы,қалыпты жағдайда-40-60 Т.Б

The total acidity of gastric juice is a sum of all acidic products of 100 ml of gastric juice; normal value is 40-60TU

Общая кислотность желудочного сока – сумма всех кислых продуктов в 100 мл желудочного сока, в норме 40-60ТЕ

Асқазан сөлінің бос тұз қышқылы–100 мл асқазан сөліндегі бос тұз қышқылының мөлшері, қалыпты жағдайда-20-40 Т.Б

The free acidity of gastric juice is a quantity of hydrochloric acid in 100 ml of gastric juice; normal level is 20-40TU

Свободная кислотность желудочного сока – количество свободной соляной кислоты в 100 мл желудочного сока, в норме 20-40 ТЕ

Байланысқан тұз қышқылы –асқазан сөлінің тағам белоктарымен және басқа заттармен байланысқан, тұз қышқылының мөлшері, қалыпты жағдайда -8-12 Т.Б.

The coupled acidity of gastric juice is a quantity of coupled hydrochloric acid (with proteins etc); normal level is 8-12TU

Связанная кислотность – количество соляной кислоты, связанной с белками пищи и др. веществами желудочного сока, в норме 8-12 ТЕ

Гиперхлоргидрия, гипохлогидрия, ахлоргидрияиахилия – бос тұз қышқылының жоғарылауы, төмендеуі, болмауымен, сонымен қатар жалпы қышқылдықтың және пепсиннің болмауымен сипатталатын, асқазан сөлінің жалпы қышқылдығының патологиялық жағдайының өзгерісі.

Hyperchloirhydria, hypochlorhydria, achlorhydria and achylia are pathological statements of change of gastric acidity, characterizing by increase, decrease, absence of free hydrochloric acid; absence of total acidity and pepsin (accordingly)

Гиперхлоргидрия, гипохлогидрия, ахлоргидрия и ахилия – патологические состояния изменения кислотности желудочного сока, характеризующиеся повышением, понижением, отсутствием свободной соляной кислоты; отсутствием общей кислотности и пепсина соответственно

№ 1 билет

1. АІЖ-ның экзопептидазаларын атаңыз. Олардың түзілетін жері, катализдік әсері. Проферменттердің активаторлары.

2. Асқазан сөлін зерттегенде, науқастың жалпы қышқылдығы 50 , бос НСI- 40, байланысқан НСI -10 ТБ. тең екені дәлелденген. Қандай қорытынды жасауға болады?

№ 2 билет

1. Амин қышқылдарының сіңірілуі.

2.Науқастың асқазан сөлінің қышқылдығы жоғарылаған. Қышқылдық түрлерінің қалыпты көрсеткішін көрсетіңіз. Қандай патологиялық құрамдас бөліктерін анықтауға болады? Оларға сапалық реакция.

№ 3 билет

1. Азотты баланс туралы түсінік. Ересек адам үшін белоктың тәуліктік қажеттілігі.

2. Асқазан сөлін зерттегенде, қанға жасалған сапалық реакция-оң болды, жалпы қышқылдық 90мл. Сіздің қоятын диагнозыңыз?

№ 4 билет

1. Қалыпты асқазан сөлінің химиялық құрамы.

2. Асқазан сөлінің қышқылдық түрлері, әрқайсысына түсініктеме беріңіз.Қышқылдар қандай бірлікпен өлшенеді.

№ 5 билет

1. Асқазан сөліндегі тұз қышқылының рөлі

2. Асқазан сөлін зерттегенде жағымсыз иіс байқалады. Бос тұз қышқылы мүлдем болмаған. Қандай ауру туралы айтуға болады?

№ 6 билет

1. Қалыпты асқазан сөлінің физикалық қасиеттері, олардың патология кезіндегі өзгеруі.

2. 5 мл асқазан сөлін титрлегенде, барлық қышқыл әсер етуші заттарды бейтараптауға 2,5мл 0,1 н NaOH ерітіндісі жұмсалды. Жалпы қышқылдықты есептеңіз.

№ 7 билет

1. Кадаверин мен путресциннің түзілу реакцияларын жазыңыз. Олардың кейінгі тағдыры.

2.Науқаста ахилия. Асқазан сөлінде қандай патологиялық құрамдас бөліктерін анықтауға болады?

№ 8 билет

1. Асқазан сөлінің патологиялық құрамдас бөліктері. Пайда болу себептері, оларды ашатын сапалық реакциялар.

2. Асқазан сөлін зерттегенде, науқастың жалпы қышқылдығы 20 , бос НСI- 10, байланысқан НСI -10 ТБ. тең екені дәлелденген. Қандай қорытынды жасауға болады?

№ 9 билет

1.Науқастың асқазан сөлінің қышқылдығы жоғарылаған, қандай патологиялық құрамдас бөліктерін анықтауға болады. Оларға сапалық реакция. Қышқылдық түрлерінің қалыпты көрсеткішін көрсетіңіз.

2. Амин қышқылдар дезаминдену жолдары. Атап бер.

№ 10 билет

1. АІЖ-ның экзопептидазаларын атаңыз. Олардың түзілетін жері, катализдік әсері.

2. Асқазан сөлін зерттегенде, қанға жасалған сапалық реакция-оң болды, жалпы қышқылдық 100. Сіздің қоятын диагнозыңыз?

№ 11 билет

1. . 5 мл асқазан сөлін титрлегенде, барлық қышқыл әсер етуші заттарды бейтараптауға 3,5мл 0,1 н NaOH ерітіндісі жұмсалды. Жалпы қышқылдықты есептеңіз

2. Аммиактың залалсыздандырылу жолдары. Бұл үрдіс қандай мүшеде жүзеге асады. Қандағы мочевинаның мөлшерін анықтаудың диагностикалық маңызы

№ 12 билет

1. Белок алмасуының ерекшеліктері.

2. Аспартатаминотрансферазамен катализденетін реакция. АСТ құрылысы мен диагностикалық маңызы.

№7 Сабақ

    1. Тақырыбы: Гормондар. Кальций-фосфорлы алмасуды реттейтін гормондар. Көмірсулар алмасуын реттейтін гормондар.