Сымон будны і рэфармацыя ў беларусі Рэфармацыя

Рэфармацыя – шырокі грамадска-палітычны і ідэалагічны рух ХVІ ст., накіраваны супраць каталіцкай царквы, які насіў антыфеадальны характар.

Ідэолагамі першай хвалі рэфармацыі сталі Марцін Лютэр, Жан Кальвін, Ульрых Цвінглі.

У кастрычніку 1517 году ў горадзе Вітэнбэргу доктар багаслоўя Марцін Лютар апублікаваў 95 тэзаў супраць індульгенцыяў. Гэтая дата стала пачаткам руху Рэфармацыі, які ахапіў Еўропу у XVI стагоддзі.

Этапы рэфармацыйнага руху:

•        1553-1570 гг. – уздым рэфармацыі, падзел руху на некалькі накірункаў;

•        1570-я – ХVІІ ст. крызіс рэфарматарскага руху, наступленне і перамога Контррэфармацыі, умацаванне пазіцый каталіцызма на Беларусі.

У 1553 годзе ў Вільні адбылася падзея, якая мела эфэкт выбуху бомбы і атрымала рэзананс не толькі ў Вялікім Княстве, але і ў суседніх краінах. Канцлер літоўскі, віленскі ваявода, самы ўплывовы палітычны дзеяч дзяржавы, некаранаваны кароль ЛітвыМікалай Радзівіл Чорны публічна аб’яўляе сябе кальвіністам.

Пераход у кальвінізм большай часткі палітычнай эліты Вялікага Княства абумовіў актыўнае распаўсюджванне Рэфармацыі на тэрыторыі Беларусі.

Афіцыйна пачаткам Рэфармацыі лічыцца заснаванне ў 1553 г. першай кальвінскай суполкі (збору). Патронам кальвінісцкага руху на Беларусі і апосталам Рэфармацыі стаў віленскі ваявода Мікалай Радзівіл Чорны.

У 1562–1565 гг. на беларускіх землях з кальвінізму вылучаецца радыкальны накірунак – антытрынітарызм (арыянства), патронам якога стаў Ян Кішка.

29 траўня 1565 годў на 50-м годзе жыцця памірае Мікалай Радзівіл Чорны. На працягу двух наступных дзесяцігоддзяў герой Інфлянцкай вайны, найвышэйшы гетман літоўскі Мікалай Радзівіл Руды бярэ на сябе адказнасць за развіццё рэфармацыйнага руху ў Беларусі.

Сымон будны (к.20-х гг., каля 1530 г. – 13 студзеня 1593)

Перыяды дзейнасці

•        Віленскі (1558-1560)

•        Нясвіжска-Клецкі (1560-1565):

на старабеларускай мове:

 “Катэхізіс” (10 чэрвеня 1562 г., Нясвіж)

 “Апраўданне грэшнага чалавека перад Богам”

(11 кастрычніка 1562 г., Нясвіж)

•        Лоскі (1573-1583)

“Катэхізіс” Сымона Буднага

Твор меў назву: Катихисисъ то естъ наука стародавная хрïстïаньская от светого Писма для простыхъ людей языка руского въ пытанïахъ ï отказѣхъ събрана.

У выданні бралі ўдзел таксама Мацвей Кавячынскі і Лаўрэнцій Крышкоўскі

Архітэктоніка “Катэхізіса”

Помнік складаецца з:

 Прысвячэння князям Радзівілам.

 Прадмовы да чытача.

 4-х раздзелаў:

 Аб дзесяці запаведзях Божых;

 Аб веры;

 Пра малітву Госпада;

 Аб святых тайнах.

 Пасляслоўя.

Нацыянальна-культурны сэнс беларускай Рэфармацыі

 Дзякуючы магнацкаму мецэнацтву ў Беларусі пашыраўся рэфармацыйна-гуманістычны рух, узнікалі друкарні, школы, перакладалася Свяшчэннае Пісанне, выдаваліся кнігі. Пры дварах магнатаў жылі пісьменнікі, паэты, філосафы, перакладчыкі, прычым, не толькі Бібліі, але і антычных аўтараў. Менавіта ў гэтым, магнацка-шляхецка-інтэлігенцкім асяроддзі, адбываўся працэс зараджэння і станаўленая нацыянальнай культуры беларускага народа.

 Дзякуючы Адраджэнню і Рэфармацыі ў шматканфесійнай і шматэтнічнай беларуска-літоўскай дзяржаве паўстала рэнесансава-гуманістычная мадэль духоўнага жыцця.