1.2.4 Тік оқпандарды тұрғызу технологиясы

Құрама безендендірілген шахтылық оқпандарды жүргізуді безендендіргіш сақина еніне тең кірмелермен орындайды. Алдымен кірме тереңдігіндегі жерді өндіреді, содан кейін тікелей кенжарда безендендіру сақинасын орнатады, оның түбін бұрын орнатылғанмен түйістіреді. Сусыз жерде құрама темір бетондарды болаттармен сақина түйіспесі бойынша бектіледі, ал сулы жерде шойын тюбнигтер қолданылады .

Жұмсақ жерде, сондай – ақ нашар берік емес және мығымсыз мұздатылатын жерлерде өндіруді бұзғыш балғалармен екі кезеңде жүргізілді. Алдымен кірменің бүкіл тереңдігіне кенжардың орта бөлігінің айнала 0,4-0,5 м сақиналы берма қалдыра 1:1 жармен өңдейді. Содан кейін берманы қабырғадан бастап өндіреді және құлып бағытында симметриялы жүргізеді .

Жерді бадьяға тиеу үшін пневматикалы грейферлік тиегіш қолданылады, ол қыстырмалы бесіктік астына бекітілген сақиналы монорелье бойымен қозғалады.»(«

Жерді өндіру және тиеу әрекеттерін механикаландырудың тиімді құралы гидровликалық шөмшті жерге тәуелді ендірілетін жалпы тиегіш машина. Оны қыстырмалы бесікке астынан қатты бекітілген цилиндрлік обойма арқылы өтетін орталық құбрыға бекітеді

Шөмішті жыныстиегіш машина беріктік коэффициенті 1,5 дейінгі жұмсақ жыныстарды алдын-ала бұзғыш балғанмен қопсытпай өңдеуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде жүргізу бригадасының еңбек өнімділігін едәуір көтеруге және жүргізу жылдамдығын өсіруге қол жетеді .

Безендіргішті құрастыру тельферлік төсегіш көмегімен жүргізіледі ол сақыиналы монорельспен немесе қыстырмалы бесіктегі айналмалы шеңбердегі жобамен жабдықталған редукторлы лебедкамен қозғалады.

Тюбингтерді кенжарға бадьялық бөлімшемен, оларды көтерім машинасы арқанына қыстырылған иінге бекітіп түсірледі. Түсірілген тюбингты тікелей құрастырыу орынына тельферлік төсегіштің немесе лебедка тросына бекітілген арнайы қамтығыш көмегімен береді. Сақинадағы тюбинг қалыпты болат конусты оправкалармен тіркеледі және болат сфералық, гидро тығыздағыш шайбалар қойып болаттармен бекітіледі.

Жүргізіу мен қатар жүргізілген оқпан участкесінде гидро тығыздау жұмыстарының кешені жүргізіледі, олар бірінші айдаудан, бақылап айдаудан және чекенкадан тұрады.

Қатынасы 1:2 ден 1:5 дейінгі цемент құм ерітпесін бірінші айдауды кезекті үш-төрт сақина жүргізілгеннен кейін орындайды.

Жермен безендендіріудің төменгі сақинасы аралығына ағаш жаңқаларын, қысқа ағаштар және сына қағып тік сақтайды. Айдауды төменнен жоғары қарай кезеңді керім ( үзілісті) ерітпе айдағыш көмегімен жүргізіледі.

Цемент сүтін бақылай айдау бос қуыстарды толтыру мақсатында біріншілікті айдаудың ізінше атқарылады, оны 1 Мпа қысыммен кенжардан

8-10 м қалыста поршынды сорғы көмегімен жүргізеді, себебі бірінші айдаудағы ерітпе беріктілігін қамтамасыз ету керек.

Айдауға арналған апараттарды жербетіне жербетін шахты оқпанына таяу орналасады, бірінші айдауды алғашқы екі сақина сыртына кенжар жазықтығынан, ал жоғарғыларын қыстырмалы бесіктен орындайды бақылап айдауды тұрақты бесіктерден жүргізеді, оларды оқпанда әр 3м сайын орнатады.

Шақталық оқпанды жүргізген кезде сутөкпеге ерекше көңіл бөлінуге тиісті, себебі кенжарды су алса бұрғылау шпурларды оқтау күрделенеді, жүргізушілердің еңбек өнімділігі төмендейді және олардың жұмысының санитар-гигениалық жағдайы нашарлайды.

Сужиылымы 5 м²/сағ, дейін болғанда кенжардан су тогуді бадьялық көтерім көмегімен атқарады, ал одан көп су жиылымында, ортадан тепкіш сорғымен, ол қыстырмалы бесікке орнатылады, бесікте орнатылған жұмыстық сорғылардың қосынды берілісі кенжардағы күтіулі ең көп сужиылғышынан

20 % артық болуға тиісті, жұмыстық сорғылардан басқа бесікте сондай берілісті қосалқы сорғылар қарастырылады. Суды жию үшін кенжарда сужиғыш қарастырылады, одан су айдауды сағыздалған иілгек дияметірі 100-150 мм шылангпен ұшында сүзгі және кері қақпақша қолдана атқарады.

Жер бетіне су диаметірі 150-200 мм арындық және кері қақпақшамен жабықталған арындық құбырдың бір ұшы сорғымен иілгек шланга арқылы жалғасады, ал екіншісі жербетіндегі су тұндырғышқа шығарылады, ол жер беті су төгу жүйесімен жалғасқан, оқпанды жүргізу барысында құбырлырды төменнен иілгек жалғамнан өсіріп отырады.

Шахтылық оқпан жүргізгенде кенжарды желдету үшін жербетіне желдетпе қондырғы орнатылады,олар кейін жазық қазбаларды желдету үшінде пайдаланылады, оқпан жүргізілген кезде желдеткіш қондырғы соруға жұмыс істейді, бұл ретте таза ауа жербетінен кенжарға оқпан боймен келеді, ылас ауа кенжардан желдеткіш көмегімен диаметірі 500-600 мм металл құбырлармен әкетіледі, құбырлардың төменгі ұшын кенжардан 4-5 м қашықтықта орналастырады, ал жоғарғысын желдеткішпен жалғастырады, ұзындығы 3-5 м құбырларды фланецтермен бонттар көмегімен түгістіреді, фланецтер арасына тығыздандырғыштар қояды, желдетпе құбырларын оқпан безендіруге бекітеді және жүгізу барысынды төменнен ұзартады.