Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
конак уй кеш тамактан дипл 2016.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
332 Кб
Скачать
☆

2 Қонақ үй кешеніндегі тамақтандыру кәсіпорнындарының қызметін ұйымдастыру және жетілдіру жолдары

2.1 Тамақтандыру кәсіпорының классификациясы

Туристік индустриясында тамақтандыру кәсіпорын классификациясы үшін келесі қатардағы критерилер қолданылады, ең маңыздылары;

1. Сату - өндіру қызметтеріне сипаттама;

2. Орналасқан орны;

3. Клиентке қызмет көрсету контингенті;

4. Өнім ассортименті;

5. Сыйымдылық;

6. Қызмет көрсету формасы;

7. Функцияланған уақыт;

8. Қызмет көрсету дәрежесі:

Сату - өндіру қызметтеріне сипаттама – басты критерилер болып келесі типтегітамақтандыру кәсіпорындарына бөлінеді.

  • Ресторан;

  • Кафе;

  • Бар;

  • Буфет;

  • дәмхана;

  • асхана;

Әрбір типтегі тамақтандыру кәсіпорыны үшін тағам және сусын Ассортименттерінің жауапкершілік сипатымен, қызмет көрсету формасымен, орналастыру орнына, клиенттерге қызмет көрсету контингентімен және басқа да критерилермен классификацияланады [23].

Мейрамхана– қоғамдақ тамақтану кәсіпорыны, қонақтарға кең ассортиментті тағамдар, сусындар, кондитерлік өнімдерді, сонымен қатар фирмалық және қиын дайындалатын тағамдарды ұсынатын тамақтану кәсіпорыны. Жоғарғы қызмет көрсететін ресторанда мамандандырылған аспазбен, даяшы, метрдотелдермен қамтамасыз етіліп, дем алу және көңіл көтеруді ұйымдастырадыү қонақ үй комплексінде бірнеше мейрамхана болуы мүмкін, біреуде бір мейрамхана болмайды. Үлкен қонақ үйлерде арнайы сусын тағамдар дайындайтын негізгі екі мейрамхана болады. Қонанқ үй мейрамханаларда салтанатты және ресми қабылдауларды, жиналыс, кафелерді, конгрестерге қызмет көрсетуді ұйымдастырды. Және де қонақтарға қызметтің басқа да түрлерін ұсынады; сувинерлер, гүлдер сату.

Кафе – тамақтану кәсіпорыны, шектелген және тағам мен сусын ассортименттерін, ұнды көндитерлік өнімдер, қышқыл-сүтті өнімдерұсынып демалуды үйлестіреді. Көптеген қонақ үйлік комплекстерде үлкен емес кафелердің құрылымын мейрамхана деп санайды.

Кондитерлік кафе – кофеден бөлек, кондитерлік тағамның (кем дегенде 15 түрінің) түрлерін, келушілерге газет-журналдар ұсынылады.

Кафе балмұздақ – ассортиментінде балмұздақтың көптеген түрі, жеміс-жидек шырыны, минералды су, алкоголды сусындар болады.

Пиццерия – пицца өнімін ұсынатын немесе дер кезде дайындайтын кәсіпорын. Италияндық пиццалар көп сұранысқа ие болып, қазір барлық елдерде пицца дайындайтын пиццериялар бар.

Бар. Сусынның барлық түрі болады. Басты мақсаты қонақтардың музыка тыңдап демалуына жағдай жасау. Барлар қала орталықтарында немесе қала шетінде орналасуы мүмкін.

Барлар ассортиментіне байланысты сыра, шарап барлары және коктейль-холл, коктейл-бар болып бөлінеді. Туристтер барларға баруды ұнатады, сондықтан барларды аралау турбағдарлама құрамына кіреді.

Буфет – тұтынушыларға салқын тіске басар, бутербродтардың, сусын, булочкалык және кондитерлік өнімдердің, тітті тағамдарды сатуды ұйымдастырады. Қапталған өнімдерді өзімен әкетуге жібереді. Қонақ үй буфеттерінде электроплиталар, жаңартылған техналогиялармен жабдықталған.

Дәмхана - бұл жерде әртүрлі тағамдар мен тіске басарлар, тағамдар, сусындар және ыстық сусындар ұннан жасалған кондитерлік өнімдерді дайындайды.

Асхана – курорттық қонақ үйлерде құрамында тамақтандыру кәсіпорыны ретінде кездеседі. Асхана таңғы, түскі кешкі астарды таратуға арналған. Әртүрлі қосымша қызметтерді ұсынады.

Орналасқан орны. Орналасқан орнына байланысты бөлінеді:

  • Ыстық мейрамхана. Ол қала маңында орналасқан және кешкі және түскі аста ұсынылған арнайы сусындар, тіске басарлар мен әртүрлі тағам ассортименттері ұсынады. Олар анықталған сағатпен және көптеген тұтынушылармен жұмыс жасайды;

  • Вокзалдағы мейрамхана. Аэровакзалда немесе теміржолда орналасқан. Тәулік бойында жұмыс жасайды. Ол жерде шектелген тағам, сусындар, тіске басарлар, жоғары емес бағада жылдам қызмет ұсынады;

  • Вогонды мейрамхана. Негізгі ұзақ жүретін пойыздарда болады және жолаушыларға қызмет көрсету үшін жасалған. Вагон мейрамханалар мәзірінде салқын тіске басарлар, комплексті түстік, жеміс бірінші және екінші тағамдар ыстық сусындар, тағы сол сияқты пакет жинақтары, жеміс-жидек, жеміс шырындарын, минералды сусындары вагонда сатады;

  • Теплоходтағы мейрамхана. Жолдағы туристер мен жолаушыларға қызмет көрсету үшін арналған. Онда таңғы, түскі, кешкі астар ұсынылған. Даяшылар қызмет көрсету және өзін-өзі қызмет көрсету қарастырылған. Үлкен теплоходта бірнеше мейрамхана болуы мүмкін;

  • Автобустар үшін ресторандар. Шоссе жанында немесе автобустаорналасқан. Клиенттердің уақытын үнемдеу мақсатында роликті конки киген даяшыларолардың көлігінде қызмет көрсетеді;

Барлар қонақ үйде орналасуына байланысты классификацияланады:

  • Вестибюлдегі бар. Кездесулер үшін жайлы қызмет көрсетуді ұйымдастыру;

  • Мейрамханалық бар. Мейрамхана интерьері ең негізгі дәстүрлі және қызығарлық элементі;

  • Көмекші бар. Қоанқ үй ғимаратында орналасып, өзінің сату нүктесін ұсынады. Үлкен отельдерде бірнеше болу мүмкін, мұнда нөмерлердегі қонақтарға қызмет көрсету үшін шарап, сыра және сусындарын ұсынады;

  • Банкетті бар. Банкет залдарында орналасады. Канференция немесе банкеттерге қызмет көрсету үшін пайдалануға берілген. Шарт бойынша банкет барларда шараптың және сусын, сыраның түрлері болуы керек;

  • Бассейн жанындағы барлар. әртүрлі жоғарғы дәрежелі кез-келген отельдерде (курортты ғана емес) бассейнсіз жіне барларсыз мүмкін емес. Қонақтар экзотикалық және қандайда бір басқа сусындар ала алады;

  • Мини – бар. Қонақ бөлмеде орналасқанмұздатқышты кішкене бар. Мұнда ұонақтар кез-келген сусынды уақытта алуға мүмкіндік бар. Мини барда запас сусындармен толтырылады. Қосымша ішімдіктер жалпы шетқа енгізіледі [24].

Тұтынушыларға (қонақтарға) қызмет көрсету контингенті. Тамақтану кәсіпорыны мына критерилерге тәуелді.

  • жалпы қолжетерлік;

  • клиенттерге қызмет көрсету контингентіне байланысты.

Қонақ үй комплексінде бірінші кезекте мейрамхана, кафе, барлар орналасады, қонақтарға қызмет көрсету кезінде көбіне қолжетерлік болу үшін. Отель-клуб, пансонаттардың тамақтандыру кәсіпорыны өзінің қонақтарына қызмет көрсетеді.

Өнім ассортименті. өнімді ұсыну ассортиментіне байланысты тамақтану кәсіпорнын 2 үлкен категорияға бөлуге болады.

  1. толыққанды қызмет көрсету;

  2. арнайыланған (кәсібиленген).

Тамақтану кәсіпорнында толыққанды қызмет көрсету көбіне ресторан

және кафелерде болуы мүмкін, тіске басар, нан және ұн кондитерлік өнімдері, әртүрлі сусынның кең көлемді таңдаулары ұсынылады.

Толық қызмет көрсету ресторан және кафелердің мәзірінде тапсырысты тағамдар және фирмалық тағамдар көп бөлігін алады. Бұлар «жоғарығы асхана» (фр. Haute cuisine) тағам разрядына қатысты. Толыққанды қызмет көрсету ресторан сипатына өте жоғары дәрежелі қызмет көрсету: метрдотель кездесуі және столда қонақты күту, аға даяшылар тағам түрлерімен кеңес, түсіндіру тапсырыс берген тағамдарына қайсы шарап тура келетініне кеңес береді [25].

Ресторанның толық безендірілуі көңіл-күйіне әсер етеді.

Керемет тамақтандыруды ұйымдастыру, қызмет көрсету және атмосфера бұнын бәрі естен кетпес әсер қалдырады.

Арнайы тамақтандыру кәсіпорнына француздық, италяндық, қытайлық асханалар т.б арнайы тамақтандыру орындары кіреді. Дайындалып қойылған тағамдар жылдам сату үшін арналған.

Гамбургерлер - МсDonalds Burger King Wendys;

Пиццалар - Pizza Hut Domino Little Ceasar;

Теңіз өнімдері - Red Lobster John Silvers;

- KFC Churchs;

Бифштекстер - Sizzler Ponderosa Bonanza;

Сэндвичтер - Sunbway;

Блинчиктер - international House of Pancakakes

Country Kitchen.

Тамақтану кәсіпорнында классификациялы арнайыланған және толық қызмет көрсетуді бір уақытта ұсыну мүмкіндігі бар. Мысалы: француздық асхана тағамына арнайыланған, және ресторан бір уақытта кең ассортиментті ұсына алады.

Тамақтану кәсіпорыны әр түрдегі арнайыланған бар сусындардың (шарап, сыра, сүтті және коктейль-барлар т.б.) тәуелді.

Тіске басар жалпы түрдегі және арнайыланған (кәуаптық, пиццерия, суптық, блиндік т.б.) кәсіорын болып бөлінеді.

Сыйымдылық. Ресторан үшін 50-500 дейін орын, кафе 50-150 дейін, асхана 50, 100, 200, 500 және одан көп орын құрамына кіреді.

Қызмет көрсету формасы. Тамақтану кәсіпорыны бөлінеді:

  • кәсіпорында өзіндік қызмет көрсету;

  • даяшы қызмет көрсету бөлігі;

  • даяшы толық қызмет көрсету;

  • буфеттік қызмет көрсету.

Функциялау уақыты. Тамақтану кәсіпорыны болады:

  • әрдайым қызмет көрсетуші;

  • мерзімдік;

тағы сол сияқты:

  • күндізгі және кешкі уақытта жұмыс істейтін;

  • түнгі уақытта жұмыс істейтін (түнгі бар).

Қызмет көрсету дәрежесі. Тамақтану кәсіпорыны мынандай категорияларға бөлінеді:

  • Люкс;

  • Жоғары;

  • Бірінші;

  • Екінші;

  • Үшінші.

Асханалық құралдар мен столдық жаймалар, асханалық ыдыстар саны жеткілікті болуы. Ең маңыздысытамақтану кәсіпорыны жоғары мәдени қызмет көрсету үшін асханалық құралдар мен столдық жаймалар, асханалық ыдыс санының жеткілікті болуы. Тамақтану кәсіпорында ыдыстардың түрлерін пайдаланады; фарфорлы, шишалы, хрустальді, металды және ағашты, пластмассалы. Ыдыс саны кәсіпорынның түріне оның комплкесіне тәуелді. Олардың мықтылығы әртүрлі мәзірлер, жұмыс істеу режимі, қызмет көрсету формасына басқа да факторлар мен категорияларға тәуелді [26].

Асханалық құралдардың тамақтану кәсіпорнында 2 топ пайдаланылады; негізгі және қосымша. Негізгі құралдар олар – тамақты қабылдау үшін, екіншісі тағамды қою үшін.

Негізгі құралдарға тіске басар, балықтық, асханалық, десерттік, жеміс-жидектік ослар қатысты.тіске басар құралдары (пышақ, шанышқы) тіске басардың барлық түрлеріне және салқын тағамдар столға тарту үшін қолданылатын сервировка, сол сияқты ыстық тіске басарларға да ұсынылады. Асханалық құралдардан кіші болуымен ерекшеленеді. Балық құралдары (пышақ және шанышқы) бұл екінші балық тағамын ұсынғанда қолданылатын серровка. Бұл құралдарға сүйекті бөлу үшін арналған төрт қысқа тісті және терең батырғыш шанышқылар және қысқа тісті және ұзын жүздікүрек тәсілді пышақтар кіеді. Асханалық құралдар (пышақ, қасық, шанышқы) бірінші және екінші тағамды ұсыну үшін қолданылатын сервировка, яғни арнайы құралдар кіреді. Дессертті құралдар (пышақ, шанышқы, қасық) тәтті тағамдар, пирогтар, қарбыз ұсынылады. Дессерт құралдары көлем бойынша тіске басар құралына қарағанда кішірек болады. Жеіс-жидек құралдары (өткір пышақ, шанышқы, қысқа жүзді пышақтар) дессерт құралдары кіші болуымен ерекшеленеді.

Тарту ерекшелігі бойынша тағамдарға арнайы құралдар пайдаланылады. Мысалы икралар үшінқұралдар – шанышқы және пышақал мй үшін формасы ұзын және домалақ лезбалы болу немесе мейрамханада икраны арнайы хрусталді икра салғышпен астына астына қойғышпен ұсынылады. Ережеде арнайы құралдарды столға қою немесе кездейсоқ пайдаланылады, мұндай жағдайда мәзірде алдын-ала тапсырыс бергенде қолданылады [27].

Асханалық құралдарды жию, соған көп көңіл бөледі, өйткені олар столға ыдыстарға жауапты. Тамақтану кәсіпорында залды безендіру және қызмет көрсету үшін әртүрлі типтегі столдың жаймалар қолданады.

Дастархан формасы мен размері кәәсіпорын столына сай, ереже бойынша барлық елдерде 25-35см болады. Соңғы уақытта ұзын және жалпақ полға жетіп тұрған дастархандар қолданылады. Беті салфеткамен сәйкес келуі тиіс.

  • Салфетка үлкен размерлі салфетка қолданылады, олар жайма – салфетка деп аталады. Салфетка квадратты формада және размері 40*40см, 50*50см, 60*60см болады. Салфетка жайма түрі, түсі және сапасы бойынша скатерттің үстіне кір болмас үшін пайдаланылады.

  • Далшы қолдығы. Бұл барлығы тіктөртбұрышты формада 40*80см және клиенттерге қызмет көрсету және тамақ ұсыну үшін пайдаланады.

  • Мейрамханада полотенсиялардын жеткілікті болуы керек, столдық ыдыстар және құралдар үшін қолданылады.

  • Столдық жаймалар үшін классикалық мақтадан жасалған маталар болуы тиіс. Қазіргі уақытта жұқа шұға, жібек, синтетикалық тоқыма маталар пайдаланылады.