30.Тромб түсінігі.Тромбо түзілу фазасы,тромбтар жіктелуіне анықтама беріңіз

Тромбоз (thrombosіs; гр. thrombos – ұйыған қан) – тірі организмнің қан тамыры қуыстарында қанның ұюы. Ұйыған қан (тромб) тамыр арқылы қанның қалыпты ағуын баяулатады немесе толық тоқтауына әкеледі. Тромбоздың пайда болуына:

• қан тамырлары қабырғаларындағы (әсіресе оның ішкі қабатындағы) әр түрлі аурулардың салдарынан (атеросклероз, тромбофлевит, т.б.) болатын өзгерістер;

• қан ағымының баяулауы, яғни қан тамырларының кеңеюінен болатын аурулар (аневризма, варикоз); қан ұю жүйесіндегі өзгерістер әсер етеді. Пайда болған тромбтың клиникасы әр түрлі. Ол жұмсарып, біртіндеп еруі мүмкін, ал екінші бір жағдайда іріңдейді. Тромб немесе оның бір бөлігі өзінің бастапқы пайда болған жерінен үзіліп, қанмен жылжи отырып, ол жерден алшақ орналасқан қан тамырларын бітеп тастауы (эмболия) мүмкін. Бұл жағдай, сол органды қанмен қамтамасыз ету қызметінің бұзылып, тіндердің өліеттенуіне (миокард инфарктысы, гангрена, ішек некрозы, т.б.) әкеледі. Кей жағдайда Тромбоздың пайдалы жағы да бар. Мысалы, әр түрлі себептермен организмнен қан кетудің тоқтауына әсер етіп, қан жоғалту доғарылады.

• ромбофлебит — көк тамырдың тромбпен бітелуімен қоса қабынып жалпы және жеке көріністер беруі. Тромбофлебит деген сөздің ақырғы буыны көк тамырдың қабынуын көрсетеді. Қабынған тамырда тромб жеңіл пайда болады. Тромбофлебитпен ауыратындардың 50%—де варикоз бар.

• Флеботромбоз — көк тамырдың тромбпен бітелуі. Тамырдың қабынуы жеңіл және ол кейіннен, тромбоз әсерінен басталады.

• Тромбофлебиттердің себебі толық анық емес. Әрине инфекцияньң әсері зор.

• Флеботромбоз — сау қөқ тамырда басталса, тромбофлебит — қабынған тамырда басталады.

• Көқ тамырдың қабыну науқастарын 3 топқа бөледі:

• 1. Гнойно септические флебиты - іріңді сепсисті

• 2. Тромбофлебиты - қабынумен бітелудің қоса байқалуы

• 3. Эндоваскулиты аллергического происхождения - аллергиялы әсерден қан тамыры кабынуы

• Бұдан сьгртқы қөріністері бірдей науқастардың өз ара ерекшеліктері анықталып түр.

• Сонымен, флеботромбоз сау көқ тамырда орналасады. Тамырдың ішкі қапшығы сау болғандықтан онда пайда болған тромбтар тамырға жеңіл жабысады да одан эмбол үзілуі қауыпы күшейеді.

• Тромбофлебитте мүндай қатер шамалы. Өйткені қабынып өзгерген тамырдың ішкі қапшығына күшті жабыскан тромбтар эмбол бермейді.

• Тромбофлебиттің патогенезіне өте маңызды 3 өзгеріс эсер етеді:

• 1. Кан ағыныңың бәсендеуі. Бұған сәйкес лейкоциттер және тромбоциттердің тамырдың ішкі қапшығына жабысуына жағдай туады.

• 2. Көк тамырдың кабынуы

• 3. Қанның физика — химиялық қасиетінің бұзылуы. Мәселен рак ауруларында тромбофлебит немесе флеботромбоз рак ауруының алғашқы көрінісі болуы мүмкін.

• Никотин, инфекдиялы аурулар (тифы), тамыр иннервациясының нашарлануы да тромбозға үшыратады.

• Тромбофлебиттің басталуының себептерін анықтауға көптеген теориялар ұсынылған:

• 1. Көк тамырдын кабырғасьгның науқасқа шалдығуы,

• 2. Қанның ұюының бұзылуы,

• 3. Венозды стаз теориясы.

• Сонымен ,үш түрлі эсер — венозды қан айналысының бәсендеуі, тамыр қабынуы және қанның физика — химиялық қүрамының өзгеруі тромбофлебитке үшырататын себептері болады.

• Тромбофлебит көріністері— күтпеген уақытта еш бір анық көрініссіз жедел басталады. Көбінесе науқас қабынудың жергіпікті сыртқы көріністерінсіз басталады. Тек сепсиспен байланысты тромбофлебитте дене қызуы жоғары және сыртқы кабыну көріністері - қызару, ауыру, қабынған вена бойынын ісінуі анық. Тамыр жуанданады, айналасындағы бездері үлкейген, ауырғыш, кейде лимфангоит.

•  

• Терең веналар тромбофлебиттің анықтау қиын. Өйткені сыртқы қабыну қөріністері байқалмайды.Тері асты венасын көзбен көруге, қолмен сипауға болса, терең веналарды бұлай тексеруге болмайды.

• Дегенмен терең веналар тромбофлебитін айыруды келесі симптомдар көмегімен шешуге болады:

• 1 . Аяқтың (икраножды мышцасының) сыздап, шаншып ауыруы. Бұның себебі бұлшық еттер ишемиясы.

• 2. Аяқты сипап қолмен теқсерудің ауырғыштығы.

• 3. Терең веналар бағытында терең инфилътраттың байқалуы.

• 4. Қан тамырларының жолының ауырғыштығы.

• Тромбофлебит жедел, баяу және созылмалы деп үшке бөлінеді. Бұған қоса рецидивирующий (қайталанған) тромбофлебит аталатын түрі белгілі. Тромбофлебит науқасының рецидиві 65% байқалады .

• Тромбофлебиттің асқыныстарының ішіндегі ен қатерлісі — өкпе тамырларының эмболиясы.

• Тромбофлебиттің асқыныстарын емдеу — 1930ж. Теренделенбург өкпе артериясындағы тромбты операциямен алуды ұсынып бірнеше аурудың жанын сақтағанынан басталады. Қазіргі уақытта бүл операцияны орындауға қажетті жағдайлар толық бар.

• Тромбофлебиттің диагнозын анықтау— сыртқы көріністер негізінде (ауырсыну, қызару, дене қызуы ) орындалады. Әрқашан тромбофлебитті флеботромоздан ажырату кажет. Бұл емдеу тәсілдерін дұрыс орындау үшін қажетті. Флеботромбоздың тромбофлебиттен қандай айырмашылығы бар? Осы екеуін бір— бірінен қалай айыру мүмкін.

• 1 . Флеботромбозде тромб cay көк тамырдың ішінде пайда болып оның әсерінен тамыр қабынуы басталатын болса, тромбофлебитте тромб қабынған көқ тамырда басталады.

• 2. Флеботромбозде тромб қан тамырына жеңіл жабысқан, өйтқені қан тамыры қабынбаған, интима өзгермеген. Сондықтан тромб оңай босанып қан ағынымен көшуі мүмкін. Тромбофлебитте тромб қабынып өзгерген вена қабырғасына мықты жабысқан.

• 3. Флеботромбоз анық симптомдар бермейді (безсимптомно, немой характер). Оның ең алғашқы көрінісі эмболия болуы мүмкін.

• Тромбофлебит қабыну көріністерін береді (лейқоцитоз, гипертермия, гиперемия, гиперестезия, отек). Эмболдану өте сирек. Өйткені тромб қабынып өзгерген вена қабырғасына қатты жабысқан.

• 4. Флеботромбозда тромб үзақ уақыт өседі, тромб кішкентай. Тромбофлебитте тромб шапшаң пайда болады, тез үлкейіп венаның "көзін" бітейді. Бюргер эндоартеритінде мигрирующий флебит (көшпелі флебит) кездесуі тромбофлебитті осы науқастан айыруды қажет етеді. Бюргер эндартериитінде патологиялық процесс алдымен көк тамырда басталъш, одан соң артерияға шабады (артериит).

• Рейно науқасы — қолдарды қамтыса тромбофлебит аяқтарда байқалады, симптом мертрового пальца тромбофлебитте жоқ.

• Мейо тромбофлебиттің келесі жіктелуін ұсынған:

• 1. Местный — варикоздың себебінен басталатын тромбофлебиттер.

• 2. Склерозды терапиядан соң және кейбір химиялық препараттарды екқеннен соңғы тромбофлебит.

• 3. Травмадан соңғы тромбофлебиттер.

• 4. Іріңді процесспен байланысты тромбофлебит.

• 5. Аяқ ишемиясынан (закупорка сосуда и гангрена) соңғы (вторичный) тромбофлебит.

• 6. Эр түрлі науқастардың асқыныс тромбофлебиті (послеродовые, послеоперационные, после различных инфекционных заболевании, при заболевании крови, при злокачественных опухолях).