- •2. Михайлов критериі
- •13.1 Сурет Михайлов критериінің түсініктемесіне
- •13.2 Сурет және тәуелділіктерінің графигі (а) -орнықты және (б)-орнықсыз жүйе
- •16.1 Сур. Өзекті дилатометр
- •16.2 Сур. Биметалды термометр
- •14.2 Сурет а)-орнықсыз (1) және орнықты (2)жүйе, б)- жүйе орнықтылық шекарасында
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
- •- Шығыстық шаманың кескіні,
- •10.3 Сурет Өтпелі сипаттама
- •2.Интегралдаушы буын ретінде қандай элементтерді қарастыруға болады және буын теңдеуін жазып көрсет.
- •2.Гурвиц критериінің тұжырымдалуы
- •10.3 Сурет Өтпелі сипаттама
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
- •11.2 Сурет Буынның а)– лажс және б) – лфжс
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
- •10.3 Сурет Өтпелі сипаттама
- •10.3 Сурет Буынның а) – лажс және б) – лфжс
- •2. Михайлов критериі
- •13.1 Сурет Михайлов критериінің түсініктемесіне
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
- •1. Алгоритмдік құрылым дегеніміз не?
- •Басқару объектілерінің негізгі қасиеті
- •Гидравликалық орындаушы тетіктер.
- •1. Функционалдық құрылым дегеніміз не?
- •14.1 Сурет Тұйықталмаған жүйе афжс. 1- орнықты, 2- орнықсыз жүйе
- •1. Конструкциялық құрылым дегеніміз не?
- •Автоматтандыру схемасы
- •Өлшеу аспаптары
- •Негізгі әсер тізбегі
- •14.2 Сурет а)-орнықсыз (1) және орнықты (2)жүйе, б)- жүйе орнықтылық шекарасында
- •Потенциометрлік түрлендіргіштер
- •1. Автоматты басқару құрылғысы
- •Типтік динамикалық буындар
- •Температура түрлендіргіштері
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
- •3. Температура түрлендіргіштері.
- •2. Сыйымдылық түрлендіргіштер
- •Температура түрлендіргіштері
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
- •2. Сыйымдылық түрлендіргіштер
- •1. Тензометрлің түрлендіргіштер
- •2. Сыйымдылық түрлендіргіштер
- •3. Өлшеу қателіктері
- •2. Орнықтылық жөнінде жалпы түсінік
- •12.1 Сурет. Тепе теңдік күйдің үш түрі: а – орнықты; б – орнықсыз; в – бейтарап.
11.2 Сурет Буынның а)– лажс және б) – лфжс
3. Технологиялық процесстердің автоматты жүйесінің сипаттамасын және құрылымын анықтайтын, олардың автоматика құрылғыларымен және аспаптарымен, оның ішінде есептеу техникасының құрылғыларымен жабдықталуын анықтайтын негізгі техникалық құжатты автоматтандырылған схема деп атаймыз.
Автоматтандырылған схеманы өңдеу технологиялық процесстерді талдауға, олардың объектілерінің статикалық және динамикалық сипаттамасын игеруге, яғни негізгі басқарылатын және бақыланатын параметрлерді дұрыс таңдауға, олардың өзгеру диапазонын және жұмыстық белгіленуін қоюға, қозу әсерінің сипаттамасын анықтауға және басқару әсерін таңдауға әкеледі.
Құбырлардың қиылысқан жеріне нүкте қойылады, ал егер нүкте болмаса онда құбырлардың қиылыспағанын көрсетеді. Мұндай автоматика құрылғыларына ұлғаю термометрлері, термопара, пирометр датчиктері, ротаметр, газдың және сұйықтың шығынын өлшеуіштер, индуктивті шығын датчиктері, деңгей өлшеуіштер, радиоактивтілік, тығыздық датчиктері және басқа да орындау механизмдері, реттеу органдары жатады.
№ 30 билет
1. Түрлендіруші элемент деген не?
Автоматты жүйе өзара байланысқан және белгілі бір қызымет атқаратын дербес конструкциялық элементтен тұрады, оларды автоматика элементтері немесе құралдары деп атайды. Элементтерді жүйеде атқаратын қызыметіне қарай салыстырушы, түзетуші, қабылдаушы, жоспарлаушы, түрлендіруші және атқарушы деп ажыратады.
Түрлендіруші элементтерсигналдың пайдалануға ыңғайлы түрге түрлендіруін және оның қуатын магниттік, электрондық және т.б. күшейткіштер арқылы үдетуін жүзеге асырады.
Шығын өлшеу аспаптары
Тамақ өнеркәсібінде аралық өнімдерді дайындауда бір бірімен әсерлеспейтін түрлі заттарды араластыру үрдісін іске асыру қажет болады. Араластыру үрдісіне сұйық заттар да, қатты сусымалы заттар да қатыса алады. Араластырғыштар қоспаның біртектілігін жүзеге асыру үшін, және араластыру үрдісін тездетуді жүзеге асыру үшін қалақтармен жабдықталады. Технологиялық үрдістің технологиялық ұйымдастырылуына қарай араластырғыштар үздікті және үздіксіз әсерлі болып бөлінеді.
Араластырғыштарды автоматизация объектісі ретінде «кірістік компонент шығыны - қоспа сапасының көрсеткіші» каналы бойынша таза кешігуі бар апериодты буынға жатқызуға болады. Бұл қоспа компоненттерінің физикалық параметрлеріне және араласу тиімділігіне байланысты болады. Осы белгі бойынша араластыру үрдісінің инерциялығын өлшеу диапазоны кең көлемде өзгеруі мүмкін.
Қажетті қоспа беретін К1 және К2 компоненттерінің шығыны сәйкес 1а және 2а шығын өлшеуіштердің көмегімен өлшенеді. Өлшеу нәтижесі екіншілік көрсеткіш, өздігінен жазатын аспаптарда 1б және 2б көрсетіледі, содан кейін шығын қатынасының реттеуішіне 1в беріледі, ол қашықтықтан басқару панелі 1г арқылы бірінші компоненттің шығынына байланысты екінші компоненттің К2 шығынын реттейтін реттеу клапанына 1д әсер етеді.
3. Жүйенің орнықтылығы деп оның тепе-теңдік күйінен ауытқуына себеп болған әсерді алып тастағаннан кейін, баспатқы орнықтылық қалпына оралу қабілеттілігін айтады.
Автоматты реттеу жүйесінің статикалық тепе-теңдік күйі әртүрлі болады. Жүйенің орнықтылық режиміндегі тепе-теңдік күйі үш түрге ажыратылады (12.1 - сурет):