III.Жаңа сабақ.

Орта Азиядағы жері бай, мәдениеті өркендеген мемлекеттердің бірі Хорезмшаз мемлекеті болды. Х ғ-дың басында елдің билеушісі Мамун ибн-Мұхаммед бүкіл елді біріктіріп, біртұтас империяны құрды. Орталығы – Үргеніш қаласы болды. Үргеніш елдің орталығы ғана емес, сонымен қатар мәдениеттің, ғылымның орталығы да болды. 1014 жылы Ғазнауи мемлекетін билеушісі Махмұд Хорезмшахтарды жаулап алуға әрекет жасады. 1017 жылы Хорезмшах мемлекеті жаулап алынды. ХІІ ғ-дың басында Ануш-тегин Атсыз атты салжұқ сұлтаны Саңжарды жеңіп елді біріктіруге әрекет жасады. Көпжылдық азаттық күресі нәтижесінде Хорезмшахтар өзінің тәуелсіздігін алады. Моңғол шапқыншылығы кезінде елді ІІ Мұхаммад биледі. 1218 жлы ол моңғолдармен алғаш рет кездеседі. Нақты айтатын болсақ Жошымен. Бұл шайқаста екі жақ бір-біріне келіп, өз еліне қайта оралады. 1219-1220 ж.ж. Шыңғысхан бастаған әскер Отырарды басып алған соң. Мұхаммед әскерін Самарақан қаласы маңында талқандайды, Хорезмшах мемлекеті жойылады. Орта Азияда моңғолдардың билігі орнайды.

Хорезмшах мемлекетінде шарашылықтан егіншілік өркендейді. Моңғолдардан кейін шаруашылық құлдырайды. Тек XV ғ-дан бастап суландыру жүйесі қайта қалпына келіп, қалалар сауда орталықтарына айналады. Жер иеленудің – сойырғал түрі дамыды. XV- XVІ ғ.ғ. Орта Азия жерінде түрік тектес бірнеше хандықтар пайда болады – Бұхара, Хорезм т.б. хандықтар.

1206 ж. Садр Әбдуләзиздің халықтан шамадан тыс салық жинау себебінен Бұқара қаласында көтеріліс басталады. Мәлік Санжар бастаған көтеріліс жеңіске жеңіп, қаланы қоршап алады. 1207 ж. Мұхаммед Хорезмшах әскерлері көтерілісті басып, көтерілісшілерді жазалайды.

IV.Жаңа сабақты бекіту.

1) Орта Азияда қандай Шығыс ғұламадары өмір сүрді :

А) ..............................; В) ..............................; С) .................................. .

2) 1206 жылғы болған көтеріліске сипаттама беру.

3) ІІ Мұхаммедтің рөлі қандай ?

Орта Азия аумағында мәдениет орталықтары болған қалалар ?

V. Бағалау:

Әбішев С. - __________;

Жақұпов Ә. - __________;

Нұржанова А. - __________;

Смағұлова Г. - __________;

Сұлтанова М. - __________;

Алашбаев Н. - __________.

VI. Үйге тапсырма: параграф 31, оқу, мемлекеттің саяси тарихын қарастыру.

Сынып: 7 «а». Сабақ №:____________ Күні:__________

Пән: Ортағасырлардағы дүниежүзі тарихы.

Сабақтың тақырыбы: Ғылым мен білімдердің дамуы.

Сабақтың мақсаты:

• Орта ғасырда ғылымының дамуы мен оған үлес қосқан ғалымдардың еңбектерімен оқушыларды жан – жақты таныстыра отырып, шығармаларының тарихы маңызы туралы түсінікті қалыптастыру;

• Оқушылардың тарихи – ғылыми еңбектерді талдап, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

• Оқушыларды қазақ халқына қатысты тарихи шығармаларды өмірде орынды қолдана білуге, олардан тәлім – тағылым, білім алуға, өз Отанына қатысты деректерді ізденуге, тарихи құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:аралас

Әдісі: шағын дәріс, баяндама, белсенділік арттыру.

Сабақтың барысы:

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III.Жаңа сабақ.

IV.Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI.Үйге тапсырма.

І. Ұйымдастыру кезеңі

• Оқу құралын тексеріп түгелдеу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

1. Хорезмшах мемлекетінің билеген әулет ?

2. Хорезмшахтар өзінің дербестігін сақтау үшін қай халықтармен күрес жүргізді ?

3. Мұхаммед Ғазнауидің басқыншылық соғысының нәтижесі ?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Көрнекті ғұламалар.

2. Ортағасырлық әдебиет.

3. Түркі халықтарының мәдениеті.