IV.Жаңа сабақты бекіту.

1. Моңғолдар Қаақстан аумағына қалай кірді ?

2. Отырар қаласының қорғанысы туралы сипаттау.

3. Кавказ аймағы тұрғындарының соққысы қандай болды ?

4. Орыс мемлекетінің моңғолдарға соққы берген әрекеттерінің нәтижнсі ?

5. Орыс мемлекетінің моңғолдардың шапқыншылығынан кейінгі кезеңді сипаттандар.

V. Бағалау:

Әбішев С. - __________;

Жақұпов Ә. - __________;

Нұржанова А. - __________;

Смағұлова Г. - __________;

Сұлтанова М. - __________;

Алашбаев Н. - __________.

VI. Үйге тапсырма: параграф 36, оқу, мәтін астындағы сұрақтарға жауап беру.

Сынып: 7 «а». Сабақ №:____________ Күні:__________

Пән: Ортағасырлардағы дүниежүзі тарихы.

Сабақтың тақырыбы: Моңғол-татар шапқыншылығы қайталау.

Сабақтың мақсаты:

• Моңғол мемлекетінің құрылуы, саяси құрылымы, басқыншылық саясаты және ұлы қолбасшы Шыңғысхан өмірі туралы мағлұмат беру;

• артамен жұмыс жасауға, өз бетінше қорытынды жасауға, ізденіске дағдыландыру, ойлау қабілеттерін дамыту;

• Адамгершілікке, өз Отанын, елін сүюге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:аралас

Әдісі: шағын дәріс, баяндама, белсенділік арттыру.

Сабақтың барысы:

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III.Жаңа сабақ.

IV.Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI.Үйге тапсырма.

І. Ұйымдастыру кезеңі

• Оқу құралын тексеріп түгелдеу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

1. Моңғолдардың мемлекеті қашан құрылды ?

2. «Шыңғысхан» сөзі қандай мағына береді ?

3. Темуджиннің моңғол тайпаларының бір мемлекетке бірігуінің себебі қандай ?

4. Моңғолдар Қазақстан аумағына қай аумақтан кірді ?

5. Қазақстан аумағындағы қалалар арасында моңғолдарға ең жақсы соққы берген қалалар ?

6. Орта Азиялықтардың моңғолдарға қарсы күресіндегі рөлі ? Олардың қыпшақтармен қарым-өатынасы ?

7. Орыс қалаларының басшыларының әрекеті ?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Темуджинның өміріне шолу.

2. Орыс жерлерінің бірігуі. Одан кейіінгі уақыттағы Ресей.

III.Жаңа сабақ.

Татар-монғол тайпаларының саяси жағынан басын біріктіріп, монғол феодалдық мемлекетінің негізін салушы Тэмуджин болды. Ол 1155 ж. ірі ноян Есүхей батыр отбасында туылған. Тэмуджин ер жете келе қол астына монғолдардың барлық тайпаларын біріктіреді. 1206 ж.ы көктемде Онан өзені жағасында Тэмуджинді жақтаушы монғол ақсүйектерінің құрылтайы болып оны Шыңғыс хан деген атпен монғолдардың әміршісі етіп жариялайды. Шыңғыс хан әскери-ұйымдастыру принципін мемлекеттік құрылыстың негізі етіп алады. Елдің бүкіл жері мен халқы он қанат (барунғар), сол қанат (жоңғар) және орталық (гол) атты үш әскери әкімшілік округке бөліп, әрбір округте он мың адамнан тұратын бірнеше түмгелер (түмендер) болды. Олар өз кезегінде «мыңдық», «жүздік», «ондықтан» тұрды.

XIII ғасырдың аяғы мен XIV ғасырдың басында орыс жерінде бірлік болмай, монғол-татарларға бағынышты болып қала берді. XIV ғасырдың басынан бастап ежелгі орыс жерінің шет аймақтары әлсіреп, орталығы - Мәскеу, Тверь кінәздіктерінің орманды және өзендермен коршалған жері жау шапқыншылығына аз ұшырады. Мәскеу қаласы ірі қолөнер орталығына айналды. Орталықта, қолайлы жерге орналасқан Мәскеу кінәздігінде шаруашылық, сауда тез дамып, халқы да көбейе берді. Мәскеу кінәздігі күшейген сайын оның көрші Тверь кінәздігімен арасындағы күресі шиеленісе түсті. Тверьде 1327 жылы Алтын Орданың алым-салық жинаушыларына қарсы халық бас көтергенде, Мәскеу кінәзі Иван Калита (1325-1340 жылдары кінәздік құрды) осы оқиғаны өз мүддесіне пайдаланып калды. Алтын Орда жасақтарымен бірге Тверь көтерілісін басуға қатысқан Иван Калита Алтын Орда ханы Өзбектің сеніміне ие болады. Алтын Орда пайдасына орыс жерінен алым-салық жинау жөнінде ханнан құқық алған Калитаның қолына қыруар қаржы жиналады. Мәскеу кінәзіне енді көптеген жергілікті кінәздер төуелді бола бастайды. 1328 жылы Иван Калитаұлы кінәз атағын алады. Жиналған салықтан Мәскеу жерін күшейту үшін Иван Калита өзіне көп калдырып отырған, сондықтан оны халық «Қалталы Иван» деп атаған. Ол шіркеуді өз жағына тартып, орыс жеріндегі бар діни билікті Мәскеу шіркеуіне бағындыра бастады. Митрополит Владимирден Мәскеуге көшіп, Мәскеу кінөздігінің саяси түрғыда күшеюіне үлкен ыкпал етті. XIV ғасырдың орта шенінде Алтын Ордадағы билік үшін бақталастық күшейіп, мемлекет әлсірей бастады. Мәскеу кінәздігінің күшеюі орыс жерінің бірігуіне, Алтын Орда өктемдігінен құтылуға қолайлы алғышарт қалыптастырды.