5 Лекция тақырыбы. XIX ғасырдың екінші жартысындағы тарихнама.

XIX ғасырдың 60 жылдарындағы тарихнамадағы революциялық-демократиялық бағыт. Н.Г. Чернышевский, Н. А. Добролюбов. Англиядағы позитивтік тарихнама (О. Конт, Дж. Ст. Милль). Маркстік тарихи мектептің пайда болуы. К. Маркс, Ф. Энгельс, Г.В. Плеханов. Тарихи үрдістің материалистік теориясы. Капитализмнің ғылыми тарихы – Маркс «Капитал». 1871 жылғы Париж комунасы. Социалистік идея тарихы. Ағылшын буржуазиялық тарихнамасы. Герберт Спенсер – қоғамдағы тепе-теңдік. Ағылшын тарихнамасындағы экономикалық бағыт – Торольд Роджерс. Арнольд Тойнби. Француз тарихнамасындағы маркистік бағыттың тууы. П. Лафарг. Кіші герман тарихи мектебі. Генрих фон Зибель. Католиктік - ұлыгермандық бағыт. Юлиус Фиккер. Германиядағы социал-демакрат тарихшылар. А. Бебель. АҚШ-тағы романтикалық мектептің құлдырауы. Д. Банкрофт, Джеймс Скулер. Англо-саксондық мектептің пайда болуы. Тарих дегеніміз – «өткендегі саясат, саясат – бүгінгі тарих». салыстырмалы саясат арқылы ақсүйектік нәсілді насихаттау.

Негізгі әдебиеттер: [6, 11, 13, 14, 16]

Қосымша әдебиеттер: [5, 8, 14]

6 Лекция тақырыбы. Еуропа және Америка тарих ғылымы (1917-1985).

Қазан төңкерісінің ықпалы. М.Н. Покровский, Е.В. Тарле. Кеңестік тарихнама қалыптасуы. Батыс елдеріндегі буржуазиялық тарихнама. Либералды тарихшы – А.Дж. Тойнби «өркениеттің даму және ауысу теориясы». Француз буржуазиялық тарихнамасы. Анналдар мектебі. Сауда, демография, әлеуметтік-психологиялық факторлар тарихы. Революцияны, тап күресін мойындамау. Германиядағы буржуазиялық тарихшылар – О. Шпенглердің философиялық тарихи тұжырымы.

Негізгі әдебиеттер: [7, 16, 20, 23, 25]

Қосымша әдебиеттер: [5, 7, 9]

7 Лекция тақырыбы. Қазақстан тарихы тарихнамасының негізгі мәселелері.

Қазақстан тарихының тарихнамасының методолгиялық мәселелері мен кезеңдері. Тарихнама (историография) деген термин гректің “история” (повествование о прошлом) және “графио” (пишу) деген сөзінен шыққан. Ал қазақ халқының тарихында тарихнама бастауы далалық ауызша тарихнамадан (ДАТ) басталады.

Қазақтың тарихшылдығы (шежірешілдігі) ұлттық қасиетке жатады. Тарих дегеніміз-өмір танудың қоғам танудың, адам танудың ұлы мектебі.

Осы орайда ДАТ тарихи танымның елеулі бір арнасы. Тарихи эпостарда білгілі бір дәуірдің тарихи шындығы айтылады. Олар бірін-бірі толықтырады, тарихи өлеңдерден тарихты көруге болады. Батыс елдерінің тарихнамасынан қазақтың ұлттық тарихнамасының ерекшелігінде осында. Қазірге кезеңде “тарихнама” көбіне екі мағнада қолданылады.

1. тарихнама-белгілі бір проблема бойынша (қазан төңкерісінің тарихнамасы, Ұлт-азаттық қозғалыс тарихының тарихнамасы) ғылыми еңбектерді талдаудың жиынтығы.

2. тарихнама-тарих ғылымының белгілі бір уақыт пен кеңестік арасында дамуы жағдайын зерттеу.

Негізгі әдебиеттер: [3, 10, 11, 28]

Қосымша әдебиеттер: [1, 4, 11]

8 Лекция тақырыбы. Алаш зиялыларының Отандық тарихқа көзқарасы (1920-1930 ж.).

М. Тынышбаевтың еңбектерінің тарихнамалық маңызы. С.Д. Асфендияров Қазақстан тарихын зерттеушісі. Ә. Бөкейхан еңбектерінің тарихнамалық мәні. Патша үкіметінің отарлау саясаты қазақ зиялыларының еңбектерінде. М. Шоқай еңбектеріндегі тәуелсіздік идеясы.

Негізгі әдебиеттер: [3, 4, 10, 28]

Қосымша әдебиеттер: [6, 12, 13, 19]