Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
УМК тарихнама.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
354 Кб
Скачать
☆

9 Лекция тақырыбы. XX ғасырдың 40-80 жылдарындағы Қазақстандағы тарих ғылымы.

Ғылым академиясының құрылуы және тарих ғылымының дамуы. Е. Бекмахановтың «XIX 20-40 жылдарыңдағы Қазақстан» атты еңбегіне қазақ тарихшыларының көзқарасы. М.П. Вяткин еңбектерінің тарихнамалық маңызы. П.В. Галузо еңбектері. В. П. Юдин орта ғасырдағы қазақ халқының тарихының тарихнамашысы. 60-80 жылдардағы Қазақстан тарихшыларының еңбектері. Ә.Х.Марғұлан тарихшы.

Негізгі әдебиеттер: [3, 10, 33, 34]

Қосымша әдебиеттер: [10, 11, 15, 16, 22]

10 Лекция тақырыбы. Қазақстан тарихының шетелдік тарихнамасы.

К. Есмағамбетов қазақ тарихының шетелдерде зерттелуі туралы. Қазақтар турасында Франция академиясының профессоры А. Жарри де Маяси былай деп жазады: "Бағы заманнан бұл халық білімді болған... Ислам дінін қабылдағаннан кейін жоғалтып алған олардың өзге белгілермен берілетін Оңтүстік Сібір, Обь өзені мен Енисей аралығында табылған таңбаларға (Орхон-Енисей жазбасы) өте ұқсас өз өліппелері болыпты. Қырғыз (қазақ) тілі - түркі тілдерінің ішіндегі ең тазасы".

Батыс Еуропада, Скандинавия мен Америкада жарық көрген шығармалардың ішінен ағылшын суретшісі Томас Уитлам Аткинсонды атап өткен жөн. Оның кітабынан далалықтардың жоғары моральдық қасиеттері, олардың ақын сөзіне деген іңкәрлігі, дала жырауларының абыройлылығы жайлы үзінді келтірейік: "Өткен замандағы батырлық туралы мына ақынның жырын бақташылардың ықылас қоя тыңдағандары сондай, тіпті кезінде Гомер де тап осындай ілтипатқа беленбеген шығар. Далалар ақынының беделі гректер арасындағы Гомердің абыройынан кем түспейді.

Негізгі әдебиеттер: [26, 33, 34]

Қосымша әдебиеттер: [10, 20, 21,]

11 Лекция тақырыбы. Қазіргі замандағы тарихнама (оқулықтар, оқу құралдары және тарихи еңбектерге сипаттама).

Тәуелсіз Қазақстан жағдайындағы Отандық тарихтың тарихнамасы. М. Қозыбаевтың Қазақстан тарихының дамуына қосқан үлесі. К. Нұрпейісов еңбектеріндегі алаштану. М. Қойгелдиев еңбектеріндегі тарихнамалық проблемалар. Қазіргі кезендегі отандық тарихшылардың Қазақстан тарихын зерттеулері. Орталық Қазақстан тарихшыларының Қазақстан тарихын зерттеулері. Қазақстан археологиясының зерттелуі. Орталық қазақстанның қола дәуірін зерттеуде ғалымдар С.У. Жауымбаев, В.В. Евдокимов, В.В. Варфоломеев еңбектері өте жоғары, Осы салада 2001 жылы тарихшы-археолог С.У.Жауымбаевтың «Горное дело и металлургия бронзового века» деген ғылыми еңбегі жарық көрді. Автор 30 жылдық далалық археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде жинаған деректерді талдау негізінде Сарыарқадағы көптеген көне кен орындарының орындарындағы ескерткштерді жүйелеп тау кен және металлургия құралдарын, метал өндірісін, қола өндіру және қолдан бұйымдар жасау әділ-тәсілдерін зерттеп жазады.

Негізгі әдебиеттер: [1, 2, 3, 4, 5, 28, 29]

Қосымша әдебиеттер: [5, 6, 11, 18, 22]

  1. Семинарлық сабақтардың жоспары

1 Тақырып. Ресей және батыс елдеріндегі тарихнаманың негізгі кезеңдері.

Тапсырмалар:

1.Көне орыс жылнамасы. Жылнаманың орталығы. Жылнамалар құрастыру үрдісіне биліктің араласуы.

2. “Повесть временных лет”.

3. ХІІ-ХІІІғғ. орыс жеріндегі Тарихи шығармалардың жылнамалардан тыс формалары: “слово”, әскери әндер, әңгімелер.

4. “Слово о полку Игореве”, “Слово о погибели русской земли”, “Повесть о разорении Рязани Батыем”. Куликово шайқасы тарихына арналған шығармалар циклы (“Задонщина”, “Сказание о мамаевом побоище”, және т.б.). біріңғай Орыс мемлекетінде тарихи білімнің дамуы.

5. Тарихи шығармалардың жылнамалардан тыс формалары. Хронографтардың таралуы.

6. Көріністік шығармалар. А.Курбскийдің “История о казанском ханстве”, “История о великом князе московском”. публицистикасы.

7. Православты-мессионерлік және идеялар. “Москва-үшінші Рим” теориясы.

Семинар сабағын өткізу түрі: конспект бойынша сұрақ-жауап.

Семинар сабағын орындауға қажет әдістемелік нұсқаулар: Бұл тапсырмаларды орындау үшін көне орыстық жылнаманы және Игорь полкы жорғы туралы жырды оқып талдау қажет. Оқулықтан Ресей және Еуропа елдеріндегі тарихнаманың кезеңдерін сипаттау керек.

Дәрісте көрсетілген әдебиетті талдаңыз.

Бұл тапсырмаларды орындау үшін көне орыстық жылнаманы және Игорь полкы жорығы туралы жырды оқып талдау қажет. Оқулықтан Ресей және Еуропа елдеріндегі тарихнаманың кезеңдерін сипаттау керек.

Негізгі әдебиеттер: [6, 23, 31, 35]

Қосымша әдебиеттер: [5, 8, 9]