Дифференциал
Автокөліктедің жетекші доңғалақтарының арасы мен жетекші белдіктің арасындағы айналу механизмін трансмиссияның механизмі реттейді, әрі ол дифференциал деген атқа ие.
Тегіс емес жолдар мен бұрылыстарда автокөлік қозғалысының әртүрлі жылдамдығына байланысты жетекші доңғалақтардың әртүрлі айналуын қамтамасыз ету үшін дифференциал қоланылады. Дифференциал жетекші доңғалақтардың әртүрлі айналу жылдамдықтарын, бұырылыстардағы, әртүрлі тегіс емес жолдардағы тайғанақтау мен тұрып қалуды болдырмау үшін қажет.
Автокөліктердің белгілері мен түрлеріне қарай әртүрлі дифференциалдар қолданылады (235-сурет).
235 схема 287стр
236-сурет. Дифференциалдың түрлеріне қарай жіктелуі
20-сурет. Тістегергішті дифференциалдар:
а, б- симметриялық; в,г- симметриялық емес; 1-тұрқы; 2- сателлит; 3,4- тістегергіштер
Қозғалтқыштың айналу моментін автокөліктің жетекші белдіктерінің арасында реттейтін дифференциал өсаралық деп аталады.
Көтеген автокөліктерде үйкеліс аз конустық симметриялық дифференциал көп қолданысқа ие.
Симметриялық дифференциал айналу моментін теңдей екіге бөледі. Оның беріліс саны мына бірілікке тең: u=1, яғни жартылай өсті тістегеріштер (3 және 4), (20, а,б-сурет) бірдей диаметр мен теңдей тіс сандарына ие. Симметриялық дифференциалдар көбінесе автокөліктер үшін доңғалақ арасында қолданылады, ал өсаралық дифференциалдар анағұрлым сирек қолданылады. симметриялық дифференциалдың мұндай қолданысқа ие болуы айналу мометін реттеу үшін қажет.
Симметриялық емес дифференциал айналу сәтін тепе-тең бөле алмайды. Оның беріліс саны бірлікке тең емес, бірақ тұрақты (u≠1 =const), яғни жартылай өсті тістегеріштердің (3 және 4) (20, в,г-сурет) диаметрлері бірдей емес, әрі тіс сандары да бөлек.
Доңғалақтар аралығындағы конустық симметриялық дифференциал (21,а-сурет) автокөліктің басты доңғалағымен байланыстырушы тұрғыдан (1), сателиттерден (2), жартылай өсті тістегеріштерден (3 және 4) тұрады.жеңіл автокөліктің дифференциалы дифференциал корпусында бекітілген өстерде орнатылған еркін айналушы екі сателитке ие. Ал жүк көлігінде болса, крестовинаға дифференциал корпусында төрт сателлиттен орнатылған.
21-сурет.
Автокөліктің қозғалысы жағдайындағы
дифференциал жұмысының сызбасы:
а- түзу жол бойымен; б- бұрылыста; 1,4- тістегеріштер; 2- корпус; 3- сателлит;
Жартылай өс
Жарты өстер
Бұрау моменті автокөліктердің жетекші доңғалақтарына дифференциал-дан жарты өстер арқылы беріледі.
22-сурет. Өстердің орналасуы
