Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
дайын фпипкм.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

3. Материалдардың жоғары беріктік күйін жасаудың физикалық және құрылымдық факторлары.

Техникалық қорытпалардың жоғары беріктігін алу мартенситтің түзілуімен байланысты.

Жоғары беріктікті алудың ең көп тараған тәсілі пластикалық деформация мен термиялық өңдеудің -термомеханикалық өңдеу ТМО комбинациясы болып табылады . ТМО термомеханикалық өңдеудің кең тараған түрлері:

а) γ→α дейінгі болаттың деформациясы.

б) γ→α түрленуден кейнігі деформация .

Өнеркәсіпте ВТМО технологиялық жеңіл өңдек болғандықтан жиі қолданылады. Беріктік қана емес созымдылық пен тұтқырлық та артады. ВТМО көмегімен орташа легірленген болаттарды (0,4-0,5% С) шынықтыру мен төменгі босатудан кейін морт сынуға қабілеттігін жоғалтады .

ТМО беріктендіру үшін келесі факторлар жатады:

1 Түйірлердің өлшемін өзгерту

2 деформацияланған аустениттің ақауларының қалып қоюының кесірінен мартенситтің жіңішке құрылымын өзгерту

ТМО кейін ақаулардың тығыздығы артып, когорентті аумақтың майдалану байқалатыны анықталған.

3 көміртектің рөлі .

Бұл жағдайда 3 мүмкіндік қарастырылады:

а) тетрагональдықтың пайда болуы және α -фазасының қасиеттерінің өзгеруі ;

б) көміртектің ақаулармен өзара байланысы;

в) аустенитті деформациялау кезінде карбидтердің бөлінуі.

4. аустениттің Алдын ала деформациясының мартенситтің босатуына әсері

Болаттардың құрамына және ТМО шарттарына байланысты беріктендіру факторы басым мәнге ие болу мүмкін.

жоғары температуратурада (480 °С) алдын ала пластикалық деформациясыз молибденді аустенит жеткілікті беріктенеді. Бөлме температурасында қасиеттер арасында айырмашылық жоқ. Бірақ, алдын ала деформация 37-38% 480° кезінде және кезекті бөлме температурасында сынау кезінде молибденді аустенит күштірек беріктенеді.

НТМО кейін конструкциялық болаттардың (0,45-0,6% С; 1,8% Cr; 2,3% Ni; 1 % W; 1 % Si). карбидтері жоғары дисперсті және кәдімгі термиялық өңдеуге қарағанда олардың саны азырақ. Сонымен қатар, карбид түзілу жоғары бостау кезінде қарқынды жүреді ,карбидтер ірі болып шығады.

Рисунок –10.1 Диаграммы деформации аустенитных сталей

№ 14 емтихан билеті

1. Мортты қираудағы созымды деформацияның атқаратын ролі.

Созымды деформация механизмі

Серпімді деформацияланатын созымды деформация айырмашылығы атомдар өте үлкен арақашықтықта қозғалады. Жүктемені алып тастағаннан кейін олар бастапқы күйіне қайтып келмейді, демек, үлгінің өлшемі мен пошымы қалпына келмейді.

Созымды деформация механизмнің қазіргі кездегі концепциясына сәйкес үлкен салмақты материалдың орын ауыстыруы кристалдық құрылыстың сызықтық ақау қозғалысымен жүреді. Басқаша айтқанда – дислокация.

6.1-сурет. Созымды қираудың мүмкіндік түрлері

1) мортты қирау

а) аз энергия сыйымдылығымен сипатталады және сырттан әкелінген қосымша энергиясыз белгілі кернеуге жеткен кездегі өзіндігінен дамуы;

б) серпімділіктің ірі құрылымдық шегінен төмен кернеу, ереже бойынша есептіктен жоғары;

в) қирауға дейінгі суммалық ұзару 1-2% аспайды.

г) мортты жарықтың таралу жылдамдығы берілген материалдың дыбыс таралу жылдамдығына сәйкес;

д) қирау беткейі әсер ететін күшке перпендикуляр;

е) жарық түйір шекарасы бойынша жойылады- интеркристаллитті сынақ;ж) сынық беткейі жылтыр

Созымды қираудың мүмкіндік түрлері:

а) базалық жазықтық бойынша сырғу басқа жазықтық бойынша бір беткейде сырғанаумен бітетін ГПУ торы бар монокристалдар;

б) 2-бөлікке бөліну «пышақ жүзінде» туындайтын мойыншаның түзілуімен болатын ГЦК торымен монокристалдар (мыс, күміс);

в) деформацияның ірі тіліктерінің түзілуімен, мойынсыз қирайтын Cu,Al қорытпалары;

г) мойыншаның жіңішкеруі бойынша созымдылығы 100%-ға тең нүктеде туындайтын ГЦК торымен жоғары созымды поликристалдар;

д) аз созымды поликристалдар қирау түрі тұтқырлы қирау есебінде алынады. Оның түзілу процесінің бірізділігі келесі түрде көрсетіледі:

1. Созымды деформациядан кейінгі мойыншаның пайда болуы;

2. Ұсақ тесіктердің түзілуі, олардың үлгі ортасында бірігуі және жарықтардың тууы;

3.Үлгі беткейіндегі жарықтардың жойылуы және чашка түбінде түзілуі;

4.Нормальді кернеудің мүмкіндік шегіне жетуі, қираудан нормальді әсерден жанаспалы кернеу әсерінен қирауға ауысуы;

5.Жарықтың бастапқы бағытымен салыстырғанда 450 бұрылуы, конустық түзілуі және беткейге шығуы. Сонымен мойыншаның түзілуі тұтқырлы қираудан бастау соңғы қирауға дейін жететін созымды деформацияның локанизациясымен байланысты.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]