2.3.4 Терістейтін операциялық күшейткіш.
Сызбада (2.15 суретті қара) өткізуді қабылдаймыз:
;
.
(2.1)
және
,
ендеше 
.
Осыдан А –ны
дерге тұйықталған деп есептеуге
болады.
Кирхгофтың
I заңы бойынша 
,
болатын, 
,
осыдан 
.
Терістейтін күшейткіштің күшейту коэффициентін анықтаймыз:
.
(2.2)
(2.2) көрініп тұрғандай, инвертирлеуші күшейткіштің күшейту коэффиценті ОК, параметрлеріне тәуелді есем, ол тек кері байланыс элементтерімен анықталады
2.15 сурет
Бұл жерде кернеу бойынша параллель кері теріс байланыс ерекше орын алады.
Егер 
болса,
онда (2.15 суретті қара) күшейткіш инвертор
болып табылады.
Кіріс токтарын симметирлеу (теңестіру үшін ) R, резисторы қойылады, ол Rос және R1 параллель жалғанған болып анықталады.
.
2.3.5 Терістемейтін операциялық күшейткіш.
2.16 суретте терістемейтін операциялық күшейткіштің сызбасы келтірілген. Rос–R1 тізбек кернеу бойынша тізбекті кері байланыс (ТКБ) құрайды.
К
іріс
сигналы инвертирлеуші емес
кіріске беріледі. (2.1) шарты орындалсын
делік. Сонда
және
-
ді 2.16 суреттен мынаны табамыз.
Uкір = I1R1, Uшығ = I1 (R1+Rос), осыдан терістемейтін
күшейткіштің күшейту коэффициенті мынаған тең 2.16 сурет
Егер 
және 
(2.16
суретті қара), онда бұл кернеу
қайталанғыш. Кернеу бойынша 100% ТКБ
орын алып отыр.
Шығыстағы сигнал кіріс сигналын қайталайды.
2.3.6 Шешуші күшейткіштер.
2
.3.6.1
Терістеуші қосқыш (2.17 суретті қара).
2.17
суреттен, 
,
екені көрініп тұр, себебі
;
, 
.
Егер 
,
онда
2.17 сурет
3.6.2 Терістеуші интегратор (2.18 суретті қара).
(2.1)
шарттан, 
екендігі
шығады. Конденсатор арқылы өтетін
ток мынаған тең 
,
кіріс тогы 
.
(2.1) шарты орындалғандықтан,
және 
.
Осыдан,
;
2.18 сурет
Осыдан, интегралдап, мынаны аламыз
кернуі 
,
сызықты түрде тәуелді яғни интегратор
сызбасы кернеуі сызықты түрде
өзгеретін генератордың қарапайым
сызбасы болып табылады.
2 .3.6.3 Инвертирлеуші дифференциатор (2.19 суретті қара). Rос арқылы жүретін ток , с сыйымдылық жүрген ток . Кіріс тогы нөлге тең болғандықтан,
онда 
и
2.19
сурет
Осыдан 
.
3.6.4 Логарифмдеуші күшейткіш (2.20 суретті қара).
М
ұнда 
мұндағы 
,
.
Осыдан, 
.
2.20 сурет Логарифмды, мынаны аламыз
3 Сандық құрылғылар сұлбатехникасы
3.1 Негізгі қисындық операциялар мен қисындық элементтер
Қисындық функциялар – екі мән қабылдайтын функциялар:
Егер ақпарат жалған болса, F=0.
Егер ақпарат ақиқат болса, F=1.
Қисындық операциялар қисындық функциялар арасындағы байланысты бейнелейді.
Қарапайым қисындық операцияларды іске асыратын электрлік сұлбалар қисындық элементтер (ҚЭ) деп атайды.
3 қарапайым қисындық операция бар ЖОҚ, НЕМЕСЕ, ЖӘНЕ:
а
) ЕМЕС амалы
– қисындық терістеу, инверсия.
(F –ға
тең емес)
ЖОҚ операциясын орындайтын қисындық элемент инвертор дейміз (3.1 суретті қара).
3.1 сурет
б
)
НЕМЕСЕ операциясы ‑
қисындық қосу, дизъюнкция.
F=АÚВ, немесе F=А+В (F не А немесе В).
НЕМЕСЕ логикасын сипатын орындайтын ҚЭ, жинауыш немесе дизъюнктор деп аталады (3.2 суретті қара).
3.2 сурет
в)
“ЖӘНЕ”
операциясы –қисындық көбейту немесе
конъюнкция.
F=A
B (F не А және В);
F
=AÙB.
ЖӘНЕ операциясын орындайтын қисындық элемент сәйкестік сұлбасы немесе конъюнктор деп аталады 3.3 сурет
(3.3 суретті қара).
ЖӘНЕ, ЕМЕС, НЕМЕСЕ элементтерінің жиыны тиекті базис немесе элементтердің функционалды толық жүйесі деп атаймыз. Яғни тек осы элементтердің көмегімен ғана кез келген қисындық сызбаны құрастыруға болады.
Сұлбатехникада басқа базистер элементтері екі сатылы НЕМЕСЕ-ЕМЕС, ЖӘНЕ-ЕМЕС қолданылады:
а
)
Пирс стрелкасы, немесе дизъюнкцияны
терістеу, немесе НЕМЕСЕ-ЕМЕС
операциясы
А¯В = 
.
Шартты белгісі 3.4 суретте келтірілген. Логикалы
3.4 сурет элемент Пирс элементі деп аталады.
б
)
Шеффер штрихі, немесе конъюнкцияны
терістеу, немесе ЖӘНЕ-ЕМЕС операциясы
А½В = 
.
Шартты белгісі 3.5 суретте келтірілген. Қисындық элемент Шеффер элементі деп аталады.
3.5 сурет
Біртипті микросұлбалар көмегімен НЕМЕСЕ-ЕМЕС, не ЖӘНЕ-ЕМЕС кез келген қисындық сызбаны 3.5 суретте құрастыруға болады, яғни олардың әрқайсысы негізгі базис болып табылады.
Ең көп тараған ЖӘНЕ-ЕМЕС Шеффер элементі. Сол сияқты көпсатылы қисындық элементтер кеңінен таралған:
а
) 2
ЖӘНЕ-НЕМЕСЕ-ЕМЕС,
операциясын
орындайды. Шарт белгісі 3.6 суретте
келтірілген;
б) НЕМЕСЕ жоққа
шығаратын немесе екі модуль бойынша
қосынды немесе теңеместік функция
түрі мынандай F =
Бұл F не A,
не B тең
дегенді көрсетеді. НЕМЕСЕ жоққа
3.6
сурет
шығаратын қисындық элементті кейде «бірдеңе,
бірақ
бәрі емес» типті
деп атайды. 
белгісі
(әрқашанда оң) А және В кірістері НЕМЕСЕ жоққа
шығаратын қисындық функция мен
байланысты дегенді білдіреді.
Қисындық алгебрасынан білеміз:
; 
; 
.
3.1 кесте
А |
В |
А В |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
0 |
НЕМЕСЕ жоққа шығаратын ақиқат кестесі 3.1кестеде
көрсетілген.
Кестеде көрініп тұрғандай, егер де кірістердің біреуіне
қисындық бір берілсе, онда шығыста да бір пайда
болады. Тең емес мәнділік элементінің шартты белгісі
3.7 суретте келтірілген. Бұл элемент 2 модуль бойынша қосу операциясын орындайтын болғандықтан, оны 3.7 суреттегі сияқты белгілейді;
3.7 сурет
в)
НЕМЕСЕ-ЕМЕС жоққа шығару, немесе тең
мәңділік функциясы мына түрде болады 
.
Бұл, F-тің
не A инверсиясына,
не B инверсиясына тең екенін көрсетеді.
НЕМЕСЕ-ЕМЕС жоққа шығаратын элемент үшін ақиқат кестесі 3.2 кестеде келтірілген. Элементтің шартты белгісі 3.8 суретте келтірілген.
3.2 кесте
А |
В |
|
0 |
0 |
1 |
0 |
1 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
1 |
1 |
3.8 сурет
Қисындық алгебрасы күй алгебрасы болып табылады және мүмкіндік береді:
а) электрондық аспаптың жұмысын қисындық функциялар түрінде сипаттау үшін;
б) теңдеулерден электрондық сызбаларға өту үшін;
в) тиімді сызбаларды сараптау үшін.
ЕМЕС-ЖӘНЕ-НЕМЕСЕ операциясының орындалу тәртібі. Бөлу және азайту операциялары қолданылады, жақшалар қолданылуы мүмкін.
Қисындық алгебрасының аксиомалары мен функцияларды түрлендірулерінен басқа кеңінен де Морган формулалары қолданылады.
;
.
3.2 Қисындық интегралды сұлбалар