5. Лапароскопиялық операциядағы жалпы асқынулар.

1. Тромбтық асқынулар – дененің төменгі бөлігінде, кіші жамбас астауында тромбофлебиттер мен флеботромбоздардың пайда болуымен, соның нәтижесінде өкпе артериясының тромбоэмболиясының дамуымен сипатталады. Бұл асқынуға алып келетін бірнеше факторлар бар:

- Пневмоперитонеум нәтижесінде құрсақ қуысы қысымының артуы.

- Науқастың операция кезінде ұзақ уақыт бойы басының көтеріліп жатуы.

- Операция ағымының ұзақтығы.

2. Өкпеде жіне жүрек-қантамыр жүйесінде болатын асқынулар:

- Пневмоперитонеум кезінде диафрагманың керілуі нәтижесінде өкпе экскурсиясының кемуі.

- Карбоксиперитонеум кезінде көмірқышқыл газының жүректің жиырылу қасиетін төмендетуі.

- Жүректің қан айдау қасиетінің төмендеуі.

- Веналардағы қанның жүрекке қайтуының бұзылысы.

- Гиперкапния.

3. Пневмоперитонеумді енгізу кезіндегі асқынулар:

- Көмірқышқыл газының артық мөлшерін енгізіп жіберу.

- Газды экстраперитонеальді енгізіп жіберу.

- Газ енгізу кезінде мүшелердің механикалық зақымданулары.

6. Тромботикалық асқыну.

ТРомботикалық асқынулар қатерлі ісікпен ауыратын науқастарда пайда болады, ал тромбоз науқастың әрі қарай емделуіне зиян келтіреді.

Заманауи зерттеулердің нәтижесінде, онкологиялық ауруларды 6-7 есеге күшейтеді екен. 15-35 пайызға дейін онкологиялық ауруларды клиникалық тромбоэмбологиялық асұынулар кезеседі. 50 пайызға дейін тромбоэмбологиялық ауруға үшырағандар қатарына қатерлі ісікке шалдыққандар болады екен. Онкологиялық ауруға ұшырағандардың екінші негізгі себебі тромбоэмбологиялық асқыну екені анықталған. Тромбоздық аурулары жоқ науқастарға қарағанда, тромбоэмбологиялық асқынуы бар насқаустарда өлім көрсеткіші 2-3 есе жоғары. Тамызда тромбозы бар науқастардың өмір сүру мүмкіндіктері 12 пайыз ал тромботикалық асқынулары жоқ науқастардың өмір сүру мүмкіншілігі 36 пайыз.

7. Жүрек-қантамыр және өкпенің асқынуы.

8. Пневмоперитонеум кезіндегі асқыну.

пневмоперитонеум лапароскопиялық операция мен құрсақ қуысына газ жіберілу кезінде қолданылатын бірден бір әдіс болып табылады. Пневмоперитонеумдің қалыптасуына көмірқышқыл газы, ауа, инертті газдар және азоттың қосылыстары қолданылады . Veress инесімен тура пункция пневмоперитонеум кең таралған әдістердің бірі. Калк кезінде , бауыр ауруларын анықтау үшін құрсақ қуысына операция жасау тыйым салынған еді.

Қазіргі уақытты қаншама тест тексеру арқылы лапароскопиялық хирург қауіпсіз түрде 99% пневмоперитонеум салады.

9. Термиялық және коагуляциялық асқынулар.

10. Инфекциялық асқынулар.

Инфекция дегеніміз-микроорганизмдердің макроорганизмге енуі, оның ішінде көбейіп, қоздырғыш тасымалдаушылыққа, дертке соқтыратын күрделі өзара әсерлесу комплексі.

Хирургиядағы инфекция дегеніміз-көптеген дерттер мен операциядан кейінгі асқынулар.

11. Асқынулардың алдын алу шаралары.

Алдын алу принциптері: 1.спецификалық; 2.спецификалық емес. Вакциналар, сары сулар, анатоксиндер

12. Лапороскопиялық холицистэктомия.

13. ЭВХ комплекс (тележка, монитор, видеокамера, оптика, жарық беру, инсуфлятор, лапаролифтинг, аспирация-ирригация, коагуляция және кесу, моно және биполярлы электрохирургия, контактсыз электрокоагуляция).

14. Пневмоперитонеум . Құрсақ қуысын пункция жасау нүктесі, инсуфляция тесті, аорта пальпациясы, пунция жасайтын инені тексеру.

15. Лапороскопиялық аппендэктомия. Көрсеткіштер және қарсы көрсеткіштер.

16. Лапаротомия және конверсияның себебі.

17. Іш май қалтасын дренирлеу, холецистостомия.

18. Кеуде қуысының зақымдануыңдағы торакоскопиялық хирургия.

19. Торакоскопияның көрсеткіштері және қарсы көрсеткіштері.

20. Гинекологиядағы лапароскопия. Операция түрлері.

21. Урологиядағы лапароскопия. Операция түрлері.

22. Қысылып қалған жарық кезіндегі лапороскопиялық диагностика. Көрсеткіштер.

23. Эндоскопия арқылы жергілікті препараттарды енгізу

24. Кеуде қуысының ауруларын емдеуде диагностикада эндоскопияның көрсетілімдері және қарсы көрсеткіштері.

25. Эндобейнехирургиялық операциялардың техникалық қамтамасыздануы.

ІІІ деңгей

1. Спонтанды пневмоторакс. Этилогиясы. Клиникасы. Диагностикасы. Емі.

Спонтанды пневмоторакс-бұл кеуде қуысының және өкпенің механикалық немесе әртүрлі жарақатына байланыссыз, кеуденің париетальді және висцеральді жапырақшаларының арасына ауаның жиналуымен жүретін патологиялық жағдай.

Шығу тегіне қарай: 1.біріншілік-өкпе ауруларының клиникалық көрінісінсіз (а1-антитрипсиннің жетіспеушілігі кезіндегі шектелген буллезді эмфиземада, Марфан синдромы). Жиі бойы ұзын, 20-40 жас шамасындағы ер адамдарда кездеседі. Темекі тарту 22 есе қауіп төндіреді. 2.екіншілік-өкпе ауруларының фонында туындайды.

Спонтанды пневмотораксқа тән симптомдар:-кеуде клеткасыының сәйкес жағына п.б. өткір ауыру сезімі, мойын, қолға берілетін, терең дем алғанда, жөтелгенде және қозғалғанда күшейе түсетін; -кенеттен ентігу; -тері түсінің өзеруі (бозару, цианоз); -тахикардия; -суық жабысқақ тер; -АҚ төмендеуі; -мәжбүр қалыпта (жартылай отыру, зақымдалған жағына иілуі, немесе ауырған жағына жатуы).

Негізгі және қосымша диагностикалық шаралар тізімі: 1.жалпы жағңдайы мен өмірге қажетті мүшелердің қызметін бағалау: есін, тынысын (жиі, беткей), қан айналымын. 2.визуальді бағалау: конституциясын бағалау (астеникалық), мәжбүр қалып (отыру немесе жартылай отыру), тері түсінің бозаруы, суық, пульсті тексеру, жүректің жиырылу жиілігін, артериальды қысымды анықтау (тахикардия, артериальды гипотензия). 3.кеуде клеткасын қарау: қабырға арасының кеңеюі, тыныс алғанда зақымданған жақтың қалып отыруы, мойын венасының ісінуі мен пульсациясы, тері асты эмфиземасы.4.пальпация және перкуссия: зақымданған жақта дауыс дірілінің қалып отыруы немес жоқ болуы, тимпаникалық дыбыс (плевра қуысында сұйықтық жиналғанда төменгі бөліктері тұйықталады), жүрек түрткісінің және жүректің тұйықталған шекарасының сау жаққа ығысуы. 5.аускультация: зақымданған жақта дыбыстың төмендеуі.

Емдеу тактикасы. Жедел жәрдем: 1.есінен танғанда, қан айналымы немесе тыныс тоқтағанда жүрек-өкпе реанимациясы, бірақ тек алдын-ала плевральді декомпрессиясынан кейін. 2.гипоксияны коррекциялау-оксигенотерапия. 3.көкірек аралық эмфизема жылдам өршіген жағдайда, мойындырық ойығындағы платизма мен теріні көлденең тілік жасау керек (2 см шамасында), ретростернальді кеңістікке абайлап сұқ сауқсақты кіргізіп, дренаж қойып теріге бекіту керек. 4.ауырсыну синдромын басу-наркотикалық емес анальгетиктер (кеторолак 30 мг (1мл) тамыр ішіне баяу және бұлшықетке). 5.күштемелі пневмоторакста плевральді пункция жасайды. 6.бронхоспазм дамыған жағдайда-сальбутамол 2,5 мг небулайзер арқылы 5-10мин ішінде жіберу керек. Негізгі дәрі-дәрмектер:морфин 1% 1мл амп; ингаляцияға оттегі; сальбутамол 3 мг.