Штангалы сораптармен пайдаланатын ұңғымаларды жөндеу

Сорапты ұңғымаларды жөндеуде келесі операциялар жүреді: сорапты штанга немесе құбырларды түсіріп және көтеру; штанганың үзілуі және бұралып босап кетуінде алу жұмыстары, клапандарды, отырғызу конусын немесе құлыпын тексеру және ауыстыру, сораптарды ауыстыру, ұңғыманы құм пробкасынан жуу немесе тазалау, сорап цилиндрінде кептелген плунжерді көтеру, сорапты құбырдағы сұйықтың сыртқа ағуын жою және т.б.

Станок-тербегішті және сағалық жабдықты бөлшектеу және жинақтау. Түсіріп-көтеру операцияларында сорапты ұңғымаларды жөндеу алдында станок-тербегішті ішінара бөлшектейді. Балансир басын ең жоғарғы жағдайға қойып, сағалық сальниктің қақпағынан біршама биіктікке сальникті штокка штангалы қысқышты бекітеді.

Сорапты құбырларды түсіріп-көтеру. Құбырларды ұңғымаға түсіру егер құбырлы сорап болса алдымен сорапты түсіреді немесе алынатын сорап болса - құлыпты серіппелі құбырынан басталады.

Құбырлы сорапты түсіруде ұңғыма сипаттамасы байланысты оның астына фильтр, сақтандырғыш тор немесе газқұм якоры бекітіледі. Сосын сорапты құбыр элеваторымен ұстап ұңғымаға баялап түсіреді. Элеваторды сақтандырғыш воронкаға қойып сораптың муфтасына шынжырлы кілтті ұстатады. Элеватормен бір немесе екі құбырды көтеріп сораптың муфтасына бұрап бекітеді. Сораппен бірге құбырды түсіреді. Штанамен плунжерді сорап цилиндріне түсіреді. Плунжер сорап цилинріне еркін кіріп тұрғанына көз жеткізгеннен кейін оны кері алып кояды да, қалған барлық құбырларды түсіруді бастайды.

Сорапты құбырларды ұңғымадан көтеру көтеру құбырын планшайба муфтасына бікітіп элеватор кйгізеді. Сосын біртіндеп көтеріп

Сорапты штангаларды түсіріп-көтеру.

Сорапты штангаларды түсіріп-көтеру процессі құбырларды түсіріп-көтерумен бірдей. Штанганың массасы едәуір аз болғандықтан ТКП үлкен жылдамдықта жүреді. Ұңғымадан көтеріп алынған штанганы стележға араларына ағаш рейка төсеніштер қойып жинайды. Штангалардың майысуын болдармас үшін екі қатар штанганы көтеруге болмайды. Штанга резьбасын бұрап бекіту алдында тазалап және майлайды, сосын соңғы резьбаға дейін бекітеді. Штанга бойын әжен муфтасын металл заттармен ұруға соққылауға болмайды. Сорапты штангаларды ұзындық бойынша тең орналасқан алты нүктеден тірек болу қажет. Әртүрлі маркалы штангаларды араластыруға тиым салынады.

Құбырлы сорапты тексеру және ауыстыру. Станок-тербегішті және сағалық арматураны бөлшектеу кейін плунжермен бірге сорапты штангылерді ұңғымадан алып және стеллаж қасына қояды. Сосын сорап цилиндрімен қорғау құралдырын сорапты-компрессорлы құбырмен алады.

Сорапты жер бетіне көтеріп алған соң сұйық тереңдігінің деңгейін және ұңғыма түбінің тереңдігін анықтайды. Егер сораптың цилиндрі және плунжері қатты желінген болса, онда оларды ауыстырады. Егер олар әліде қолданысқа жарайтын болса, онда оларды керосинмен жуып ұңғымағы қайта түсіреді.

Алдымен қорғау құралдырын түсіреді(газ, құм немесе газқұм якорьлері, сепаратор, фильтр, қорғау торлары), сосын құбырлармен бірге алдын ала белгіленген тереңдікке сорапты түсіреді. Бұдан кейін құбырларды СКҚ сағалық арматураның планшайбасына отырғызады, сорап штангасымен плунжерді түсіреді, сорап цилиндріне дейін 5-6 м жетпей оларды тоқтады, ұңғымаға түсірілген сорапты-компрессорлы құбырларға су құяды. Суды ұңғыманың сағасына дейін толтырып станок-тербегіштің балансир басының ең төменгі шегіндегі плунжердің төменгі деңгейін анықтайды.

Сағалық арматураны және станок-тербегішті жинақтап, канатты ілгіштің көмегімен балансир басына сальникті штокты жалғаған соң ұңғыманы жұмысқа қосады. Сорапты құбырлардың алдын ала суға толғандықтан станок-тербегіштің бірінші тербелісінен бастап сорап сұйықты айдайды.

Клапандарды ауыстыру. Клапандарды ауыстыру үшін штанганы сорап плунжермен бірге ұңғымадын көтеріп алады. Тозған клапаны ауыстырғаннан кейін штанга арқылы құбыр ішіне түсіреді. Плунжерді цилиндрге орнатып және сору клапанын сораптың төменгі бөлігіне қойып штанганы сумен жуады. Сосын ұңғымадағы құбырды СКҚ сумен толтырады, сағалық арматураны орнатады, станок-качалканы жинақтайды, сальникті штокты канатты ілгішке жалғайды және станок-тербегішті іске қосады.

Жөнделетін ұңғымада сағалық арматураны бөлшектеу алдында қабат қысымы атмосфералық қысымға дейін төмендегені көз жеткізу керек, ФА мен құбыр басын қосып тұратын фланец шпилькаларын босатады. ФА жоғары көтеріп вышка полына қояды.

Тиым салынады:

- сұйық ағып тұрған ұңғымада жөндеу жұмыстарын жүргізуге;

- Балансирдің орнын сыналы ременді қолмен айналдыру арқылы өзгертуге;

- тұрып қалған плунжерді көтеруге;

- штангаларды бұрап бекітуде және босатуда сыналы ілгішті қолдануға.

Устьевое оборудование скважин эксплуатируемых штанговой насосной установкой

Для подвески насосных труб, направление продукции скважины в выкидные линии, герметизации устья, а так же для обеспечения отбора газа из затрубного пространства на устье скважины устанавливают специальное устьевое оборудование, которое состоит из планшайбы и тройника. Планшайбу с подвешенными на нее трубами устанавливают на колонный фланец ФА. В планшайбе есть отверстие для отвода газа из затруба и для замера уровня жидкости в скважине эхолотом. В верхнюю муфту труб ввинчивают тройник для отвода нефти. Выше тройника, для его герметизации и пропуска сальникового штока, устанавливают сальник с крышкой и пружиной. Жидкость, подаваемая насосом, направляется через боковой отвод тройника в выкидную линию. Для спуска в скважину манометра или пробоотборника через затрубное пространство применяют эксцентричную планшайбу, где отверстие для спуска скважинных приборов смещено от центра на некоторое расстояние.

Конструкция самоуплотняющегося устьевого сальника позволяет поднимать на поверхность плунжер или вставной насос без разъединения линий и снятия тройника.

Сальниковый шток подвешивают к головке балансира станка-качалки с помощью канатной подвески ПКН (подвеска канатная нормального ряда). Основными приводными механизмами штанговых насосов являются станки-качалки типа СКН или СК, которые устанавливаются на приустьевой площадке скважины.

Штангалы сорапты қондырғыларды пайдалануда күрделі шарттармен күрес

Штангалы сораптарды ұңғымаларды пайдалануда келесі қиыншылықтар кездеседі:

- Штанганың желінуі және СКҚ штанганың үйкеліс әсерінен желінуі;

- Қабаттан ұңғымаға мұнаймен бірге қабаттық судың көптеп келуі;

- Қабаттан ұңғымаға мұнаймен бірге газ бен құмның көптеп келуі;

- Сорап клапандарына, құбыр және штанга қабырғаларына парафиннің қатуы.

Штанганың үзілуіне және ішкі кеністігінің желінуіне қарсы алдын ала сыртқы беті шынықтырылған қырлары доғалданған муфталар қолданады. Қоррозияға қарсы коррозия ингибиторлары қажетті жағдайда белгіленген мөлшерде құбыр аралық кеңістікке беріліп тұру керек. Парафин қатумен механикалық жолы күрес төлкелі қысқартылған скребоктарды штангаға бегітіп қою арқылы жүреді. Бұл скребоктар штанга тізбегі әрбір төмен жүріс алғада белгілі бұрышқа автоматты түрде бұрылып отырады. Сонымен қатар парафин қатумен күрес үшін периодты түрде термиялық жолмен ұңғыманы тоқтатусыз құбыр аралық кеңістікке ыстық мұнайды айдап, клапан арқылы СКҚ тізбегіне өтіп жолындағы барлық парафинді ерітеді. Бұдан басқа парафин қатпайтын СКҚ ішкі беттерін шынымен және арнайы лактармен (эмалданған) қапталған әдістер қоладанды.

Үлкен күрделі шарттар штангалы сораптардың цилиндріне еркін газдың жиналуына негізделген. Бұл жағдаймен күрес үшін келесі әдістер қолданады:

- аз зиынды кеңістікті сораптарды қолдану;

- плунжердің жүріс ұзындығын көбейту;

- ұңғымада сұйықтың астындағы деңгейден сорапты батыру тереңдігін көбейту,

- газды құбыр аралық кеңістік арқылы айдау.

Қабаттан келетін құм ұңғыма түбінде құм пробкасын тудырады, нәтижесінде мұнайдың келуі азаяды немесе толық тоқтайды. Сонымен қатар сорапқа түсіп құм оның бөлшектерін істен шығарады, көбіне цилиндрде плунжер тұрып қалады. Сорап қабылдауында құммен күрестің негізгі әдістері:

- сорап қабылдауында құм якорын орнату;

- ұңғымадан сұықты өндіруді реттеу;

Батырмалы ортадан тепкіш электрсораптарды түсірген ұңғымаларды жөндеу

Подготовка к спуску и спуск ЭЦН

Батырмалы агрегатты түсіруге ұңғыманы алдын ала дайындауда пайдалану тізбегінің жағдайын тексереді, диаметрі сорапты агрегаттың диамерінен 4 мм-ге үлкен және ұзындығы 10 м төмен емес арнайы шаблонмен тексереді.

Батырмалы қодырғының жер бетіндегі жабдықтары электржабдықтарыннан және сағалық коммуникациядан тұрады. Жер бетіндегі электржабдықтарына электр желісі, басқару станциясы, трасформатор және батырмалы электрқозғалқышкқа дейін жүргізілетін кабель жатады.

Сағалық жабдықтарға кабельді орауға арналған механикаландырылған барабан, ілінген ролик, планшайба және сағалық арматура жатады.

Сорапты қондырғыны түсіру алдындағы дайындық жұмыстарға келесі жұмыстар жатады: жұмыс орнын, батырмалы қондығыны қоюға арналған мостикті дайындау, вышканың екінші белдігіне ілгіш роликті жинақтайды, батырмалы агрегаттың жекелеген бөлшектерін қосуға және кабельді агрегатқа және құбырларға бекітуге арналған барлық қосымша жабдықтарды және құралдарды дайындау.

Ілгіш ролик ұңғыма сағасына кабельді бағыттауға арналған және түсіріп көтеру операциясын жеңілдетеді және кабельдің майысуын болдырмайды. Механикаландырылған кабель барабанын ұңғыма сағасынан 15-17 м қашықтықта трактористке көрінетін жерге орналастырады. Барабан өсі ұңғыма сағасына тартылған кабель желісіне перпендикуляр болу қажет. Ұңғымаға түсірілетін кабель барабанның жоғарғы бөлігінен шығу керек.

Батырмалы агрегатты ұңғымаға түсіру бойынша жұмыстар келесі тәртіпте жүреді:

- Ұңғыма сағасында қозғалтқышты гидроқорғаумен және сораппен байланыстырады;

- Компенсаторға монтаждау хомутын кигізеді, оны мостиктен көтереді және ұңғымаға пайдалану колонасының фланеціне отырғызады;

-

Подготовка скважины к спуску в них погружного агрегата заключается в проверке состояния экс.колонны шаблоном, диаметр которого должен быть на 4 мм. Больше максимального наружного диаметра ЭЦН и длиной не менее 9 м. Перед спуском ЭЦН устанавливают мостки для укладки на них деталей погружной установки, монтируют подвесной ролик ко второму поясу мышки. Подвесной ролик служит для направления кабеля, сбегаемого с верхней части барабана к устью скважины. Кабеленаматыватель устанавливают в 15 – 17 м. от устья скважины.

Спуск погружного центробежного электронасоса выполняют в следующем порядке:

• На устье скважины двигатель соединяют с гидрозащитой и насосом.

• Надевают монтажный хомут на компенсатор, поднимают его с мостков и спускают в скважину до посадки на фланец экс.колонны.

• Опускают транспортировочную крышку компенсатора, надевают хомут на двигатель, приподнимают его над устьем скважины и снимают нижнюю транспортировочную крышку.

• Соединяют двигатели с компенсатором, вывинчивают пробку и открывают перепускной клапан, отвинтив его на 3 – 4 оборота.

• Вновь завинчивают пробку и снимают хомут с компенсатора, спускают двигатель в скважину до установки хомута на фланец экс.колонны.

• Снимают крышку кабельного ввода двигателя, промывают контакты и замеряют сопротивление изоляции двигателя и кабеля. Оно должно быть не менее 10 кОм.

Далее с двигателя снимают верхнюю транспортировочную книжку, проверяют вращение вала шлицевым ключом, надевают хомут на протектор и поднимают над устьем скважины. Затем снимают верхнюю крышку протектора и проверяют вращение его вала, проверяют посадку шлицевой муфты на валы двигателя и протектора и соединяют двигатель с протектором.

ЭЦН приподнимают над устьем, вывинчивают пробку с компенсатором, открывают его перепускной клапан и вновь ввинчивают пробку. Затем кратковременно включают двигатели для определения правильности направления вращения вала (против часовой стрелки при наблюдении за валом сверху). После этого погружной агрегат соединяют с первой НКТ, под которой монтируют спускной клапан. Скорость спуска ЭЦН не должна превышать 0,25 м/сек.

Смена ЭЦН

Прежде чем приступить к работам по подъему ЭЦН из скважины, необходимо выключить установку и блок рубильник-предохранитель. Затем отсоединяют кабель, питающий двигатель, от станции управления и проверяют сопротивление изоляции. Далее демонтируют устьевую арматуру через сбивной клапан, установленный над насосом, спускают жидкость из колонны НКТ при помощи спецгруза. В результате жидкость из труб перетекает в экс.колонну. Затем в муфту верхней НКТ, подвешенной на планшайбе, ввинчивают подъемный патрубок для захвата элеватором. Разбирают сальник кабельного ввода в планшайбе и извлекают НКТ с кабелем. Скорость подъема ЭЦН не более 0,25 м/сек.

По мере подъема труб кабель освобождают от клямсев, недопуская падения их в скважину и навивают КРБК на барабан кабеленаматывателя.

После подъема ЭЦН снимают защитные кожухи плоского кабеля. Под головкой нижней секции насоса устанавливают хомут, агрегат спускают до посадки хомута на фланец экс. колонны и верхнюю секцию насоса отсоединяют от нижней. После проверки вращения вала верхнюю секцию закрывают защитной крышкой и укладывают на стеллаж.

Необходимые требования по монтажу и спуску ЭЦН:

• ЭЦН на устье скважины следует собирать с применением специальных хомутов-элеваторов. Проушины хомутов должны быть снабжены предохранительными шпильками.

• Намотка и размотка кабеля с барабана должна быть механизирована. Витки кабеля должны укладываться на барабан правильными рядами.

• Скорость спуска ЭЦН в скважину не должна превышать 0,25м/с.

• При СПО не следует допускать изгибов, перегибов, перекосов и ударов кабеля, а так же его загрязнения.

• Остановка барабана должна производиться только отключением электропривода. Запрещается тормозить барабан руками, досками и трубами.

• После спуска центробежного электронасоса оставшийся кабель должен подвешиваться на специальном устройстве или укладываться на площадке у станции управления и ограждаться.

• Запрещается прикасаться к кабелю при опробовании установки ЭЦНна устье скважины.

Способы ликвидации песчаных пробок в скважинах

При разработке пластов, сложенных рыхлыми породами в призабойной зоне разрушается скелет пласта. В этом случае жидкость и газ во время движения по пласту увлекают в скважину значительное количество песка. Если скорость недостаточна для подъема песчинок, то они осаждаются на забое, образуя пробку, прекращая доступ флюида из пласта. Поэтому для возобновления нормальной эксплуатации скважины необходимо очистить забой от песка. Разберем наиболее используемые способы.

• Прямая промывка скважины от песчаной пробки – процесс удаления из нее песка путем нагнетания промывочной жидкости внутрь спущенных НКТ и выноса размытой породы жидкостью через затрубное пространство скважины (затруб).Конец подвески труб оборудуют пером, фрезером, фрезером-карандашом.

• Скоростная прямая промывка – при наращивании промывочных труб процесс промывки не прекращается, это исключает оседание размытого песка и прихват колонны НКТ.

• Обратная промывка скважины– процесс удаления песка из скважины путем нагнетания промывочной жидкости в затрубное пространство и направлением восходящего потока жидкости через промывочные трубы. Благодаря меньшему сечению в них создаются большие скорости восходящего потока, что обеспечивает лучший вынос песка.

• Промывка скважин струйными аппаратами применяется в тех случаях, когда экс. колонна имеет дефекты. Установка для промывки состоит из струйного насоса, концентрично расположенных труб и поверхностного оборудования (шланга, вертлюга, приспособления для подлива воды)

• Очистка скважин от песчаных пробок аэрированной жидкостью, пенами и сжатым воздухом. Применяют в скважинах с небольшим столбом жидкости и при наличии на забоях рыхлых пробок. Для герметизации устья используют сальник. В качестве рабочего агента применяют аэрированную жидкость, пену, сжатый воздух. Преимущества такого способа – исключение поглощения промывочной жидкости пластом; ускорение процесса ввода скважины в эксплуатацию после очистки от пробки; возможность очистки части колонны ниже отверстий фильтра (зумпфа).

• Промывка аэрированной жидкостью с добавлением ПАВ. Применяют в скважинах с низким пластовым давлением, эксплуатация которых осложнена частыми пробкообразованиями, а ликвидация пробок связана с поглощением пластом промывочной жидкости.

• Промывка скважин с поверхностно-активными веществами (ПАВ). Применяют для снижения поверхностного натяжения на границе нефть – вода. Добавка ПАВ к жесткой воде способствует снижению ее поверхностного натяжения и быстрому, почти полному удалению этой воды из призабойной зоны при освоении скважины. В качестве ПАВ используют сульфанол, сульфонатриевые соли, деэмульгаторы и др.

• Промывка скважин пенами. При определенной концентрации раствора ПАВ в воде образуется стабильная пена, которую используют для промывки скважин.

• Очистка скважин от пробок желонками. Метод заключается в последовательном спуске на забой желонки, заполнении ее и подъеме. Различают простые, поршневые и автоматические желонки. Несмотря на простоту, этот метод обладает рядом существенных недостатков – длительность процесса; возможность протирания экс.колонны; возможность обрыва тартального каната или проволоки; загрязнения рабочего места. При очистке скважины от рыхлых пробок и небольшой высоте столба жидкости рекомендуется использовать простые желонки, при плотных пробках – поршневые, во всех остальных случаях – автоматические.

• Очистка скважин от песчаных пробок гидробурами. Песчаные пробки из скважины можно удалять и без спуска промывочных труб. Для этой цели применяют гидробур, спускаемый на канате. После удара о пробку гидробур приподнимают на 2 – 3 метра и вновь ударяют долотом о поверхность. Во время очередного подъема плунжер засасывает жидкость с песком из-под долота, затем песок попадает в желонку, а жидкость – в поршневой насос. При таких ударах в несколько приемов в гидробур засасывается осевшая на забое песчаная пробка. Во избежание образования петель каната или большого его натяга и обрыва рекомендуется проводить работы на пониженной скорости подъемника.

Меры по предотвращению осложнений припромывке скважин от песчаных пробок

• Перед промывкой необходимо провести подготовительные работы: проверка наземных сооружений, оборудования и инструмента; выбор и проверка промывочных труб, промывочного насоса; выбор способа помывки, промывочной жидкости; замер глубины забоя.

• При промывке наклонных и глубоких скважин рекомендуется пользоваться гидравлическим индикатором веса (ГИВ).

• Промывать фонтанные скважины следует при установленной под вертлюгом центральной (коренной) задвижке ФА и переводной катушке.

• При использовании бурового раствора или нефти в качестве промывочной жидкости необходима специальная система желобов для циркуляции жидкости, чтобы не допускать ее потери.

• Перед промывкой скважины всю систему необходимо промыть водой и опрессовать на давление, не менее чем полуторакратное ожидаемое.

• При промывке скважины водой для большей надежности подавать ее следует из двух самостоятельных источников.

• Спуск промывочных труб без восстановления циркуляции следует прекратить, не доводя их конец на 50 – 100 метров до пробки.

• После спуска промывочных труб до установленной глубины следует путем наращивания нескольких труб восстанавливать циркуляцию после каждого наращивания, достичь пробки и приступить к промывке.