20 Ғасыр лингвистикасы.

20 ғасыр лингвистикасы, оның жас грамматикалық бағытқа қарсы айтыста туып дамығаны. Жас грамматизм бағытына қарсы күресте қалыптасқан тіл біліміндегі бағыттар мен мектептер: сөздер мен заттар, эстетикалық бағыт, неолингвизм, социологиялық және этнолингвистикалық бағыттар. Бұлардың әрқайсысының өзіндік бағыттары, проблемалық негізгі объектілері. Ғылыми табыстары мен әлсіздіктері. Көрнекті қайраткерлері. 20 ғасыр тіл білімінде Ф.де Соссюр концепцияларының тигізген әсері мен ықпалы. Ол көтерген және өзінше шешкен мәселелердің қазіргі заман тіл білмінің де маңызды проблемалыр болып келе жатқаны. Структуралыизм, оның тіл білмінде алатын орны, негізгі концепциялары менұстанған бағыттары. Структурализмнің негізгі мектептері: Прага мектебі, Копенгаген мектебі, дескриптивтік (Йельск) мектеп. Бұлардың көрнекті қайраткерлері, зерттеген проблемалары.

Кеңестік тіл білімі.

Кеңестік тіл білімі. Оның марксистік философия қағидаларына сүйенгені, соны өзіне методологиялық негіз еткені. Кеңес тіл білімінің алғашқы дәуірі, бұл дәуірдің тіл білімі алдына қойған негізгі міндеттері. Н.Я.Маррдың «Тіл туралы жаңа ілімі» , оның негізгі концепциясындағы қателіктер. 1950 жылы «Правда» газеті ұйымдастырған еркін айтыс. Кеңес тіл білімінің әлем тіл біліміне қосқан үлесі.

Тілді зерттеу әдістері.

Лингвистикалық әдіс туралы ұғым. Жалпы лингвистикалық және арнайы әдістер. Салыстырмалы-тарихи әдіс, құрылымдық әдіс, олардың мақсаты. Сипаттама әдісі. Оның мақсаты, міндеттері. Тілдік эксперимент жасау әдістемесі. Таксономиялық (тілдегі ұқсас құбылыстарды салыстыру) әдісі, оның мәні. Тілдік генетикалық әдіс, оның мәні. Қазіргі тіл фактілеріне сүйене отырып, көне тұлғаларды қалпына келтіру (ішкі реконструкция) әдісі Этимологиялық талдаудың принциптері. Типологиялық (салғастырмалы) әдіс, оның мәні. Типологиялық зерттеулердегі бағыттар мен міндеттер. Лингвистикалық талдау әдістемесі. Тіл модельдерін жасау әдістемесі. Тіл біліміндегі математикалық әдіс. Тілдің статистика тұрғысынан зерттеу әдістемесі және жиілік сөздіктері. Тілдің лингвистикалық география әдістемесі. Тілдік стилистикалық талдау тәсілдері, компоненттік әдіс.

Ұсынылатын әдебиеттер

Негізгі:

1. Амирова Т.А. , Ольховиков Б.А. Рождественский Ю.В. Очерки по истории лингвистики. М., 1975

2. Ахманова О.С. Основные направления лингвистического структурализма. М., 1985

3. Березин Ф.М. История лингвистических учении. М., 1978

4. Бодуэн де Куртенэ И.А. Избранные труды по общему языкознанию. Москва, 1963.

5 Гумбольдт В. Фон. Избранные труды по языкознанию.-М.,1984

6. Звенгинцев В.А. Внутренние законы развития языка. М., 1954

7. Кодухов В.И.Общее языкознания. М., 1974

8. Қордабаев Т.Р., Қалиев Ғ. Жалпы тіл білмі. А.,2004

9. Лингвистический энциклопедический словарь. М., 1990

10 Мейе А.Сравнительный метод в историческом языкозании. М., 1954

11 Методы лингвистический исследований. М., 1973

13. Общее языкозанания. М., 1970, 1972; М., 1973.

14 Хрестоматия по истории языкознания XI-XX веков. Құрастырған: Звегинцев В.А. М., 1956

15 Чикобва А.С. Проблема языка как предмета языкознания. М.,1959

16 Щерба Л.В.Избранные работы по языкознанию и фонетике.М., 1959

17 Языковые универсалии и лингвистическая типология. М.,1969